جنگل‌های مانگرو در منطقه سیریک استان هرمزگان دانسته بود با بررسی و در نظر گرفتن سه دیدگاه مختلف محیط زیستی، اقتصادی، اجتماعی فرهنگی رد شد و مهم‌ترین عوامل در منطقه سیریک استان هرمزگان جهت احیاء بیولوژیک عامل عمق آب، جنگل‎‌های مانگرو و پراکنش گل خورک دانسته شد که هر سه عوامل طبیعی قلمداد می‏‏‏‏‏شوند
5‌. 3‌. نتیجه‌گیری و بحث
* هدف از انجام این تحقیق، تهیه روشی برای مدل‌سازی تعیین مناطق مستعد احیاء جنگل‌های مانگرو و تهیه نقشه پهنه‌بندی این مناطق است. به منظور دستیابی به این هدف روش‌های فازی و FUZZY AHP و بولین در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی مورد استفاده قرار گرفت و کارآمدی مدل فازی در برنامه‌ریزی‌های زیست محیطی جهت تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی کاربردی تجربه گردید.
* در به‌کارگیری مدل فازی، عملگرهای متنوعی برای تلفیق متغیرهای عضویت با یکدیگر که همان عوامل مؤثر در اجرای مدل مورد استفاده هستند، می‌توانند به کار گرفته شوند، با این وجود، عملگر جمع فازی (همپوشانی) از کارآیی بالاتری نسبت به سایر روش‌ها در تعیین مناطق مستعد جنگل‌های مانگرو، برخوردار است.
* با بررسی‌های انجام شده می‌توان نتیجه‌گیری کرد که در منطقه سیریک استان هرمزگان مناطق مناسبی برای احیاء بیولوژیک جنگل‌های مانگرو وجود دارد.
* مناطق معرفی شده به عنوان مکان‌های بهینه نمی‌توانند کاملأ جامع باشند بنابراین فقط برای مطالعات تفصیلی و جامع‌تر معرفی می‌شوند.
* از روش‌های انجام گرفته برای مکان‌یابی، روش همپوشانی به عنوان روشی با عملکرد بهتر معرفی شد. روش‌های بعدی به ترتیب عبارتند از: فازی و بولین. البته این نظر بر اساس ارزیابی‌های مبتنی بر سه فاکتور اصلی می باشد.
* مهم‌ترین فاکتورهای مکان‌یابی مناطق مستعد احیاء بیولوژیک جنگل‌های مانگرو در استان هرمزگان با در نظرگیری سه دیدگاه مطالعه شده به ترتیب اولویت عبارتند از: الف- عمق آب ب- پراکنش جنگل‎‌های مانگرو ج- پراکنش گل‌خورک این فاکتورها در مجموع حدود 60 درصد وزن کل معیارها را شامل می‌شوند.
* با استفاده از فن‌آوری سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی و تلفیق آن با روش‌های تصمیم‌گیری مکانی چند معیاره مکانی این روش‌ها را در استان‌های دیگر کشور جهت شناسایی مناطق مستعد برای احیاء بیولوژیک جنگل‌های مانگرو، تعمیم دهیم.
امروزه یافتن مکان یا مکان‌های مناسب برای ایجاد یک فعالیت در حوزه جغرافیایی معین جزء مراحل مهم طرح‌های اجرایی، به‌ویژه در سطح کلان ملی به شمار می‌رود. جهت انتخاب مناطق مستعد احیاء بیولوژیک رویشگاه مانگرو، یکی از مناسب‌ترین ابزارها، استفاده از مدل‌های رایانه‌ای است. تاکنون مکان‌یابی با استفاده از منطق فازی و سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی در زمینه‌های تخصصی مختلف انجام شده است، با توجه به نیاز این حوزه مطالعاتی در زمینه، به کارگیری و ارائه مددل‌های جدید میتنی بر سیستم‌های اطلاعاتی، استفاده از این مدل جهت تعیین اراضی مناسب احیاء بیولوژیک رویشگاه‌های مانگرو، با درجه ریسک کم‌تر و یا درجه موفقیت بیشتر احیاء این رویشگاه‌ها برای اجرای طرح‌های مقابله با بیابان‌زایی (بیابان‌های ساحلی) و جنگل‌زایی، مهمترین هدف این تحقیق است.
محمدی‌زاده و همکاران (1387) در بررسی طرح بازسازی و احیاء جنگل‌های حرا در استان هرمزگان (مطالعه موردی جزیره قشم) به این نتایج دست یافتند که مناسب‌ترین عرصه کشت نهال حرا در منطقه پایین بین جزر و مدی و مناسب‌ترین فاصله کاشت فاصله نیم‌متری می‌باشد و همچنین نهال تولید شده با آب شور دارای رشد بهتری در مقایسه با نهال‌های تولید شده با آب شیرین است.
دهقانی (1392)، اظهار داشت که با توجه به اهمیت اکوسیستم جنگل‌های حرا در شهرستان چابهار، اداره کل منابع طبیعی استان پروژه‌ها و برنامه‌های متعددی را برای حفظ، توسعه و مدیریت پایدار این عرصه‌ها داشته که از جمله آنها، شناسایی عرصه‌های متعدد برای کشت و توسعه گونه حرا، تولید نهال و کشت و استقرار آن در مناطق مناسب رشد این گونه و اجرای برنامه‌های حفاظتی از این گونه است.همچنین وی افزود که در شناسایی عرصه‌های مستعد برای کشت و توسعه این گونه کارشناسان این اداره کل طی بازدیدهای صحرایی نوار ساحلی دریای عمان از خلیج گواتر تا خور گالک که در مرز مشترک سیستان و بلوچستان و هرمزگان واقع شده، با همکاری بومیان محلی توانسته‌اند سطحی بالغ بر 1000 هکتار برای کشت و توسعه این گونه را شناسایی کنند.
قربان‌زاده (1393)، در گفت‌وگو با ایرنا افزود: بحث احیا و بازسازی جنگل‌های حرا جزو برنامه‌های دفتر زیستبوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط‌زیست است. اکنون احیای جنگل‌های حرا به روش سنتی انجام می‌شود که موفقیت آن نسبت به روش‌های علمی کمتر است؛ از این‌رو در راهنمای احیا و بازسازی اکولوژیک جنگل‌های حرا بر این موضوع تأکید شده است. قربان‌زاده گفت: بیشترین وسعت جنگل‌های حرا با 6هزار و 484هکتار در قشم و جزو مناطق حفاظت‌شده و تحت‌پوشش سازمان حفاظت محیط‌زیست است. وی ادامه داد: 773هکتار از این جنگل‌ها در منطقه حفاظت‌شده سیرک، 555هکتار در خوریات جاسک، 616هکتار در تیباب، 215هکتار در گامبریک، 700هکتار در خلیج گواتر و 475هکتار در خلیج نایبند واقع شده است که همه این مناطق تحت پوشش سازمان حفاظت محیط‌زیست قرار دارند. او گفت: وضعیت کلی جنگل‌های حرا مناسب است اما برخی مناطق مانند خلیج نایبند به دلایل مختلف دخالت‌های انسانی مانند جاده‌سازی‌ نیازمند مراقبت بیشتری هستند. وی افزود: جنگل‌های حرا (مانگرو) در ایران دارای 2 گونه حرا و چندل است و زیستگاه امنی برای زادآوری آبزیان و پرندگان به شمار می‌رود؛ از این‌رو تخریب آنها موجب می‌شود تا آبزیان، مامن خود را از دست بدهند.
ذاکری و موسوی (1389)، جنگل‌های مانگرو، اکوسیستم‌هایی تالابی از اجتماعات ساحلی مناطق حاره‌اند که ارمغان مشترک دریا و خشکی به شمار می‌روند. این جنگل‌ها، در استان هرمزگان شامل گونه حرا و چندل است. عملیات احیا و توسعه این جنگلها، علاوه بر مسایل و مشکلات عمومی اجرایی پروژه‌های بیولوژیک، تابع شرایط خاص سواحل دریا است که به طور عمده ناشی از جزر و مد می‌باشد.
Gilman و Ellison در مقاله خود با عنوان “فواید کاربرد اصول کم هزینه در استقرار مجدد جنگل‌های مانگرو، آمریکا” در سال 2007 عوامل مهم و تعیین‌کننده در استقرار مجدد و معرفی موفق گونه‌های مانگرو در یک منطقه را مشروط به توجه به شرایط زیست محیطی منطقه شامل معیارهای مدت، فراوانی و عمق آب گرفتگی، انرژی امواج، میزان شوری و اسیدیته آب و خاک، بافت خاک و رسوبات، ثبات رسوبات، مواد غذایی خاک و شیب دانستند.
آژانس تحقیقات جنگل‌ها در بخشی از گزارش خود در سال 2006 به نام “بهترین راهنمای احیاء زمین” بیان کرد بررسی پارامترهای خاک از جمله بافت، تراکم، درصد سنگلاخی، PH، هدایت الکتریکی، میزان سولفید آهن، میزان مواد آلی و معدنی مغذی، نسبت کربن به نیتروژن و میزان رطوبت خاک اهمیت بسیاری برای انتخاب صحیح درختان جنگلی در جهت استقرار موفق در یک منطقه دارد.
Zaldivar-Jimenez (2010) پژوهشی در جنگل‌های مانگرو جنوب شرق مکزیک با هدف معرفی مفاهیم ضروری برای استقرار مجدد جنگل‌های مانگرو انجام داد. در این بررسی اشاره شده که الگوهای مختلف ساختاری و عملکردی جنگل‌های مانگرو تحت تأثیر شرایط زیست‌محیطی محلی و منطقه‌ای است و از آنجا که علت عدم موفقیت اکث پروژه‌های احیاء به دلیل عدم ارزیابی شرایط زیست‌محیطی است شناخت این شایط زیست‌محیطی مانند شرایط آب و هوایی، میانگین بارش سالانه، نرخ تبخیر سالانه، رژیم جزر و مدی منطقه، توپوگرافی و عناصر موجود در آب جاری منطقه و همچنین الگو و ساختار جنگل‌ها در برنامه مدیریت، احیاء و استقرار مجدد اکوسیستم‌های آسیب دیده بسیار مؤثر است.
صفیاری و نصوری در سال 1387، در کتاب “توسعه جنگل‌های مانگرو”، مهمترین عوامل طبیعی مؤثر بر توسعه جنگل‌های مانگرو در شرایط رویشگاه‌های کشور را رژیم جزر و مدی، منابع آب شیرین، جنس بستر، زهکشی، شوری آب، شیب زمین، اقلیم، عرض جغرافیایی، بافت خاک، رطوبت خاک، غلظت مواد آلی و معدنی و هدایت الکتریکی خاک بیان کردند.
در سال 2007 پژوهشی توسط Ahmed و همکاران با عنوان “بررسی الگوی پراکنش حرا و چندل (Rhizophora mucronata Lam.) در طول سواحل دریای سرخ در مصر” انجام شد. در این مطالعه خاک با بافت ماسه‌ای رسی، اسیدیته 58/7، هدایت الکتریکی 89/248 (ds/m) و غلظت عناصری همچون سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، کلر، سولفات، کربنات کلسیم و کربن آلی در در دو جامعه خالص حرا و آمیخته با گونه چندل مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه این مطالعه تأکید بر حضور اجتماعات حرا در زمین‌های گلی با شوری بالا دارد.
Bhalla و همکاران (2008)، در پژوهشی با عنوان “بررسی آسیب‌پذیری و احیاء زیستگاه‌ها در سواحل هند” انجام دادند ضمن اشاره به اهمیت عناصر موجود در خاک در موفقیت کاشت درختان مانگرو، پارامترهای شوری و اسیدیته آب و خاک و بافت خاک به عنوان مهمترین پارامترهای مؤثر در جوامع مانگرو مورد اندازه‌گیری و تحلیل قرار دادند. نتایج نشان داد که دامنه اسیدیته آب بین 9/7 تا 3/8، دامنه اسیدیته خاک بین 4/7 تا 5/8، دامنه شوری آب بین 24 تا 35 گرم بر لیتر، دامنه شوری خاک بین 5 تا 2/6 گرم بر لیتر و جنس خاک لومی ماسه‌ای، رسی لومی و رسی لومی ماسه‌ای است.
پژوهشی در سواحل غربی مالزی در منطقه‌ای که قبلأ پوشیده از جنگل‌های مانگرو بود و امروزه به صورت زمین بایر درآمده در سال 2010 توسط kamali و hashim با عنوان “استقرار مجدد مانگروها بدون کاشتن” صورت گرفت. این بررسی نشان داد استقرار موج‌شکن در منطقه‌ای با رژیم جزر و مدی تقریبأ منظم و با دامنه بیشینه 2/3 متر، شیب ملایم 1% و در مواجه مستقیم امواج با ارتفاع کمتر از یک متر، سبب اسقرار مجدد جنگل‌های مانگرو با درصد بالایی از گونه حرا شده است.
5‌. 4‌. پیشنهادها
* با انجام مطالعه پتانسیل‌یابی و مکان‌یابی برای احیاء بیولوژیک جنگل‌های مانگرو از دیدگاهای مختلف، ترکیب نتایج دیدگاه‌های تصمیم‌گیری و مقایسه نتایج حاصل از روش‌ها می‌توان پیشنهاداتی را برای مطالعات بعدی در زمینه احیاء بیولوژیک جنگل‌های مانگرو به صورت زیر عنوان کرد:
* با توجه به این موضوع که مکان‌یابی مناطق مستعد احیاء بیولوژیک رویشگاه مانگرو به صورت محلی می‌باشد و شاید در بررسی‌های مناطق بزرگ که گسترش عرض جغرافیایی زیادی دارند مهم‌ترین عامل وجود جنگل‌های مانگرو است بدست آوردن مقدار این جنگل‌ها بوسیله‌ی مدل‌های پیشنهادی و اخیرأ با استفاده از فن آوری سنجش از دور می‌تواند نتایج دقیق‌تری را بدست آورد.
* برای مطالعات دقیق‌تر می‏توان از لایه‌های اطلاعاتی با مقیاس بزرگ‌تر استفاده شود.
* می‌توان بر اساس مطالعه انجام گرفته لایه‌های اطلاعاتی را به لایه‌های هزینه تبدیل نمود و مکان‌های مستعد را بر مبنای میزان هزینه مطالعه نمود.
* می‌توان از دیگر روش‌های تصمیم‌گیری مکانی استفاده نموده و نتایج را با نتایج بدست آمده در این تحقیق مقایسه نمود.
6. منابع و مراجع
– اصغرپور م.ج.، 1387، تصمیم‌گیری چند معیاره، نشر دانشگاه تهران، موسسه انتشارات چاپ. 400 ص.
– امین، ا و شکوهی نژاد، م.، 1352، زیست شناسی جانوری. امیرکبیر، چاپ سوم، تهران.
– آذر، ع.، و رجب پور، ع.، 1381، تصمیم گیری کاربردی، انتشارات نگاه دانش. 158 ص.
– پرهیزکار، م و غفاری گیلاندره ع.، 1385: تصمیم‌گیری چند معیاره با استفاده از GIS، انتشارات سمت، 508 ص.
– پورملاجمال، ع.ر.، 1375، ارزیابی اکولوژیک جنگل‌های مانگرو جزیره قشم جهت بهره وری تفرجی. پایان نامه کارشناسی محیط

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد رایگان با موضوعشخص ثالث، مصرف کنندگان، مصرف کننده

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید