دانلود پایان نامه

ه واحد تایید می شود. [27].
3-3- مدل خود رگرسیون برداری ( VAR )
با نگاهی سطحی به مقالات منتشر شده در زمینه های تجربی علم اقتصاد و بازرگانی، به راحتی می توان دریافت که بسیاری از روابط اقتصادی، به وسیله مدل های تک معادله ای قابل تبیین هستند. اما مواردی وجود دارد که با جریانی دوطرفه از رابطه علی بین متغیرهای اقتصادی مواجهیم، یعنی چه موقع متغیر اقتصادی در عین تاثیرگذاری بر متغیر ( متغیرهای ) اقتصادی دیگر، از آن ( آن ها ) تاثیر می پذیرد. در این مواقع Y نه تنها به متغیرهای X بستگی دارد، بلکه بعضی از X ها نیز به نوبه خود به وسیله Y تعیین می شوند. به طور خلاصه می توان گفت که در این موارد بین Y و بعضی از متغیرهای X رابطه ای دوطرفه یا همزمان وجود داردکه در نتیجه تفکیک متغیرها با عنوان متغیرهای توضیحی و وابسته، اعتبار خود را از دست می دهد. به این ترتیب با دسته بندی مجموعه متغیرهایی که به طور همزمان به وسیله بقیه مجموعه متغیرها تعیین می شوند، مدل های معادلات همزمان حاصل خواهد شد. در این قبیل مدل ها، تعداد معادله ها از یک بیشتر خواهد بود. به این بیان که برای هر متغیر درون زا یا وابسته، یک معادله خواهیم داشت. بنابراین، بر خلاف مدل های تک معادله ای، در مدل های معادلات همزمان، بدون توجه به اطلاعات حاصل از سایر معادلات سیستم، نمی توان به تخمین پارامترهای یک معادله منفرد پرداخت[26].
شکل مدل های معادلات همزمان، به صورت زیر می باشد:
Y1i = ?10 + ?12 Y2i + ?11 X1i + U1i (3-11)
Y2i = ?20 + ?21 Y1i + ?21 X1i + U2i (3-12)
که در ان Y1 و Y2 طی رابطه ای دوطرفه به هم وابسته یا به عبارتی درون زا، X1 متغیر برون زا و U1 و U2، اجزای اخلال تصادفی هستند.
اما در مدل های معادلات همزمان، برخی از متغیرها درونزا و برخی از آن ها برون زا یا از پیش تعیین شده ( برون زا به علاوه درون زای با وقفه )، هستند.پیش از آنکه چنین مدل هایی را تخمین بزنیم، باید اطمینان یابیم که معادلات سیستم قابل تشخیص باشد. غالبا این تشخیص با این فرض تامین می شود که برخی از معادلات وجود دارد. تصمیم گیری در این باره غالبا ذهنی می باشد و مورد انتقاد شدید کریستوفر سیمس قرار گرفته است.
به عقیده سیمس اگر بین مجموعه ای از متغیرها همزمانی حقیقی وجود داشته باشد می بایست این همزمانی را در تمام متغیرها یکسان دانست، نباید هیچگونه تمایز و تبعیض از پیش تعیین شده ای بین متغیرهای درون زا و برون زا وجود داشته باشد[27]. در این چارچوب سیمس مدل VAR را ارایه می نماید. مبنای این مدل آزمون علیت گرنجر است.

3-3-1- تخمین VAR
مدل های خود رگرسیون برداری را می توان حالت کلی تر مدل های خود توضیح تک متغیره دانست. برای مثال فرض کنید بر اساس نظریه های اقتصادی رابطه ای بین متغیرهای Y1 و Y2 وجود دارد. مدل سازی این دو متغیر به این صورت انجام می شود که هر متغیری تابعی از مقدار با وقفه خود و متغیر دیگر تصریح می شود. مدل خود رگرسیون برداری دارای دو بعد است (1) طول یا درجه فرایند خود توضیح (p) و (2) تعداد متغیرهایی (k) که به طور همزمان مدل سازی می شوند. برای مثال یک مدل VAR با p=1 و k=2 به صورت زیر است:
(3-13)
که در شکل فشرده2 به صورت زیر قابل بیان است.
Yt = ?? + ?1 Yt-1 + et (3-14)
که در آن داریم:
??’ = ( ??1 , ??2 ) , e’t = (e1t , e2t ) , Y’t = ( Y1t , Y2t ) (3-15)
فرم عمومی یک مدل VAR درجه p با k متغیر به صورت زیر است:
Yt = ?? + ?1 Yt-1 + ?2 Yt-2 + … + ?p Yt-p + et (3-16)
این فرم مدل VAR را فرم خلاصه3 می نامند.
3-3-2- درجه VAR
درجه VAR نقش مهمی در تجزیه و تحلیل های این مدل بازی می کند. معیارهای شوارز – بیزین4، آکائیک5 و حنان کویین6 و هم چنین آماره حداکثر راستنمایی برای تعیین طول وقفه بهینه ارایه می شود. مقدار حداقل هر یک از این معیارها تعیین کننده درجه بهینه VAR است. در عمل استفاده از این معیارها در برخی موارد به نتایج یکسانی برای تعیین درجه VAR نمی انجامد[26].

3-3-3- برخی از ویژگی های VAR
طرفداران مدل VAR بر ویژگی هایی از این روش تاکید دارند و آن ها عبارتند از:
1- این روش ساده است، نیازی به نگرانی درباره تعیین درونزا و برونزا بودن متغیرها نیست، تمامی متغیرها در مدل VAR درونزا هستند. این روش محقق را درگیر تمیز بین متغیر های درون زا و برون زای مدل نمی کند، زیرا به استثنای عرض از مبدا و متغیرهای مجازی که گاهی اوقات وارد الگو می شوند، همه متغیرها درون زا هستند.
2- تخمین مدل ساده و آسان می باشد، یعنی از روش متعارف OLS برای هر یک از معادلات به صورت جداگانه می توان استفاده کرد. اگر هر معادله الگو دارای تعداد متغیرهای با وقفه مساوی باشند، برآوردهای روش OLS به خوبی برآوردهای سیستمی نظیر روش OLS دو مرحله ای و روش رگرسیون های به ظاهر نامرتبط SUR است.
3- پیش بینی هایی که از این روش به دست می آید در بسیاری از موارد بهتر از نتایج مدل های پیچیده معادلات همزمان است.
اما منتقدین روش مدلسازی VAR، مشکلات این روش را این چنین بیان می کنند:
1- الگوهای VAR ، بر خلاف الگوهای معادلات همزمان که دارای معادلات ساختاری بر اساس نظریه های اقتصادی است، فاقد مبانی نظری اقتصادی است[27].
2- بر خلاف مدل های معادلات هم زمان، مدل VAR بر اساس تئوری نمی باشد زیرا از اطلاعات قبلی کمتر استفاده می نماید. به خاطر داشته باشید که در مدل های معادلات همزمان وارد یا خارج کردن برخی از متغیرهای خاص نقش مهمی در تشخیص مدل دارد[27].
3- به دلیل تاکید این
روش بر پیش بینی، مدل های VAR، کمتر برای تحلیل های سیاستی مناسب هستند.
4- بزرگترین مسئله در روش VAR، انتخاب طول و وقفه مناسب می باشد، فرضا یک مدل VAR سه متغیره را در نظر بگیرید که می خواهیم هر یک از متغیرها را با هشت وقفه در هر یک از معادلات وارد کنیم. علاوه بر یک جمله ثابت، 24 پارامتر با وقفه در هریک از معادلات و جمعا 25 پارامتر وجود دارد. در صورتی که حجم نمونه به اندازه کافی بزرگ نباشد، تعیین این تعداد (زیاد) از پارامترها به درجات آزادی زیادی نیاز خواهد داشت[27].
5- به بیان صریح تر در یک مدل VAR، m متغیره، باید تمامی m متغیر به طور مشترک ساکن باشند. در غیر این صورت می بایست داده ها را تبدیل کرد ( مثلا با تفاضل گیری مرتبه اول ). همانگونه که هاروی اشاره می کند نتایج حاصل از داده های تبدیلی رضایت بخش نمی باشد، همچنین وی اشاره می کند که ” بنابراین از روش معمول و مورد استفاده طرفداران VAR باید در سطوح سری های مختلفی استفاده نمود، حتی اگر برخی از این سری ها ساکن نباشند. در این مورد تاثیر ریشه های واحد بر توزیع تخمین زننده ها اهمیت دارد “. در بدترین حالت، اگر مدل شامل ترکیبی از متغیرهای I(0) و I(1) یعنی ترکیبی از متغیرهای ساکن و غیر ساکن باشد، تبدیل داده ها آسان نخواهد بود[26].

مطلب مرتبط :   متیقن، اصولیان

3-4- فیلترینگ هادریک-پرسکات
تفکیک بین تغییرات دایمی و موقت در یک سری زمانی می تواند با استفاده از این روش صورت گیرد. این روش یک روش تک معادله ای است که در سال 1989 توسط هادریک و پرسکات معرفی شد. منطق استفاده از این روش این است که می توان تکانه مشاهده شده را به اجزای دایمی و موقتی تفکیک نمود[28].
فیلتر هادریک پرسکات با حداقل کردن مجموع مجذور انحراف متغیر Y از روند آن Yt*، به دست می آید. در واقع مقادیر روند مذکور مقادیری هستند که رابطه زیر را حداقل می کنند.

(3-17)
در حالی که T، تعداد مشاهدات و پارامتر ? عامل یکنواخت کننده است که میزان هموار بودن روند را تعیین می کند. 100=? در داده های سالانه و 1600=? برای داده های فصلی به کار گرفته می شود. این فیلتر قرینه بوده که مشکل تغییر فاز دوره را از بین می برد. اما در پایان دوره با مشکل مواجه می شود زیرا آمار آینده موجود نمی باشد. هر چه قدر مقدار ? را بیشتر انتخاب کنیم دلیل بر هموار سازی بیشتر است[28].
اگر فرض شود ساختار اقتصاد به اندازه کافی با ثبات بوده و رشد متغیرهای اقتصادی نسبتا یکنواخت باشد آنگاه فیلتر برآورد قابل قبولی به دست می دهد.

فصل چهارم
تحلیل اطلاعات
4-1- مقدمه
داده های مورد استفاده در این مطالعه از دو دسته داده های سالانه و فصلی تشکیل شده است. در بخش داده های سالانه دوره مورد مطالعه از سال 1352 تا سال 1385 و در بخش داده های فصلی از بهار 1369 تا زمستان 1385 را در بر می گیرد. در این فصل تلاش شده است با استفاده از اطلاعات سال های مورد بحث، روند متغیر های مورد استفاده در مدل در طول این سال ها مورد تحلیل قرار گیرد. ابتدا روند متغیرهای پولی تجزیه و تحلیل می گردد و سپس وضعیت متغیرهای هدف ( تولید ناخالص داخلی و سطح قیمت ها ) بررسی می شود.
4-2-روند داده های سالانه و فصلی:
4-2-1- روند داده های سالانه
4-2-1-1- حجم پول و حجم نقدینگی
از جدول (4-1) مشاهده می شود که در سال های 1352 تا 1358 تقریبا حجم پول و حجم نقدینگی ثابت بوده و تغییر قابل توجهی نکرده است و در سطح پایینی باقی مانده است. پس از انقلاب و تا سال 1362 این روند هم چنان ادامه دارد. اما پس از سال 1362 حجم نقدینگی و حجم پول کم کم شروع به افزایش می کندو به میزان اندکی افزایش می یابد. پس از سال 1367 و با پایان گرفتن جنگ بازسازی کشور آغاز می گردد این امر سبب افزایش تقاضا شده و بنابراین سبب می شود حجم نقدینگی و حجم پول هم چنان بیشتر افزایش یابد و روند صعودی این متغیرها با آهنگ افزایشی ادامه می یابد.
طی سال 1370 حجم نقدینگی تحت تاثیر افزایش حجم بدهی بخش غیر دولتی به سیستم بانکی با رشدی معادل 6/24 درصد به مبلغ 4/28628 میلیارد ریال رسید. در همین سال حجم پول با رشدی معادل 8/21 درصد به 8/13640 میلیارد ریال رسید و شبه پول نیز رشدی معادل 3/27 درصد را تجربه کرد.
در سال 1371 حجم نقدینگی تحت تاثیر عملیات مالی دولت و افزایش نیاز نقدینگی واحدهای تولیدی به علت تغییرات به عمل آمده در نرخ ارز برای برخی از کالاهای وارداتی با رشدی معادل 3/25 درصد به 35866 میلیارد ریال رسید. در این سال حجم پول با رشدی معادل 20 درصد به 6/16368 میلیارد ریال رسید . کاهش رشد متغیر مذکور ناشی از افزایش تمایل افراد به نگهداری دارایی های نقدی خود به صورت سپرده های سرمایه گذاری مدت دارد بوده است. در این دوره حجم شبه پول از رشد 1/30 درصدی برخوردار بوده است.
افزایش اعتبارات اعطایی سیستم بانکی به بخش دولتی در سال 1372 منشا تغییرات وسیعی در حجم نقدینگی گردید. در این سال نقدینگی از رشدی معادل 2/34 درصد برخوردار شد. در همین دوره حجم پول تحت تاثیر افزایش در سپرده های دیداری بخش غیر دولتی با 9/36 درصد رشد به 7/22412 میلیارد ریال بالغ گردید. در این سال شبه پول از افزایشی معادل 6225 میلیارد ریال برخوردار گردید.
نقدینگی با رشدی معادل 5/28 درصد به 9/61843 میلیارد ریال در پایان سال 1373 رسد. در این سال مهم ترین عامل افزایش نقدینگی رشد پایه پولی ناشی از افزایش کسری حساب ذخیره ارزی بود. در سال مورد بررسی پایه پولی با رشدی معادل 9/32 درصد به 2/23935 میلیارد ریال رسید. در این سال ترکیب نقدینگی در جهت افزایش سهم پو
ل و کاهش سهم شبه پول تغییر یافت. این امر عمدتا از منفی بودن نرخ واقعی سود سپرده های سرمایه گذاری مدت دار ناشی می شود. حجم پول در سال 1373 تحت تاثیر افزایش سپرده های دیداری با 8/35 درصد رشد به 8/30431 میلیارد ریال و شبه پول با افزایشی معادل 1/22 درصد به 1/31412 میلیارد ریال رسید.
گسترش عملیات مالی دولت در سال 1374موجبات رشد بسیار سریع نقدینگی را فراهم آورد.در سال 74 ترکیب نقدینگی در جهت کاهش سهم پول و افزایش سهم شبه پول تغییر یافت . این تغییر عمدتا ناشی از افزایش سهم سپرده های سرمایه گذاری مدت دار در شبه پول بود که در سال مورد بررسی در نرخ های سود آن افزایش قابل ملاحظه ای اعمال شد. در این سال حجم پول تحت تاثیر افزایش سپرده های دیداری بخش غیر دولتی 6/34 درصد رشد کرد. در همین دوره شبه پول نیز از رشدی معادل 4/40 دصد برخوردار گردید.
در سال 1375 نقدینگی تحت تاثیر رشد پایه پولی از رشدی معادل 37 درصد برخوردار شد. در سال 75 ترکیب نقدینگی از نظر پول و شبه پول تغییر نیافت. در این سال سهم سپرده های دیداری در نقدینگی به دلیل افزایش حجم مبادلات از طریق چک های بانکی افزایش یافت و در مقابل سهم اسکناس و مسکوک در دست اشخاص در ادامه روند سال های گذشته کاهش قابل ملاحظه ای یافت. در این دوره حجم پول در اثر افزایش سپرده های دیداری به رشد 4/37 درصد رسید و شبه پول با رشدی معادل 7/36 درصد، سهم خود را در نقدینگی به 7/51 درصد محدود کرد.
در سال 1376 نقدینگی در نتیجه کاهش قابل توجه در نرخ رشد پایه پولی با 2/15 درصد رشد به 5/134312 میلیارد ریال رسید. تغییر در نقدینگی عمدتا ناشی از عملکرد متغیرهای داخلی اقتصاد بوده است. به طوری که 90 درصد از تغییر در حجم نقدینگی در نتیجه تغییر در خالص بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی صورت گرفته است. در این دوره سهم شبه پول در ترکیب نقدینگی همچنان افزایش یافت در این سال به دلیل کاهش تورم ، امکان پرداخت سود واقعی مثبت به دارندگان انواع بلندمدت تر سپرده های سرمایه گذاری مدت دار فراهم شد که در مجموع این امر موجب افزایش سهم سپرده های غیر دیداری در کل سپرده ها گردید. در سال 76 حجم پول از رشدی معادل 5/12 درصد برخوردار شد. این کاهش آهنگ رشد عمدتا ناشی از رشد کمتر سپرده های دیداری در مقایسه با سال گذشته بوده است . حجم شبه پول به رشدی معادل 8/17 درصد دست یافت.
در سال 1377 نقدینگی در نتیجه افزایش قابل ملاحظه در نرخ رشد پایه پولی و ضریب فزاینده نقدینگی با 1/27 درصد رشد به 6/170739 میلیارد ریال رسید. در این سال پایه پولی تحت تاثیر افزایش خالص مطالبات بانک مرکزی از بخش دولتی از رشدی معادل 18 درصد برخوردار گردید که در مقایسه با سال قبل افزایش قابل توجهی را نشان می دهد. در این سال سهم شبه پول در ترکیب نقدینگی کاهش یافت و به 4/51 درصد رسید. در این سال سهم سپرده های دیداری در نقدینگی افزایش یافت و در مقابل سهم اسکناس

مطلب مرتبط :   آموزش الکترونیکی، آموزش الکترونیک

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید