از راههای معتبر به واقعیتها دست یافت. فرآیند تحقیق، فرآیندی است که طی آن محقق میکوشد با پردازش علمی و منظم درون دادهها، فرضیههای خود را به بوته آزمایش بگذارد.
روش تحقیق از نوع توصیفی و همبستگی است. توصیفی به این دلیل که هدف آن توصیف کردن شرایط یا پدیدههای مورد بررسی است و برای شناخت بیشتر شرایط موجود میباشد و همبستگی به دلیل اینکه در این تحقیق رابطه بین متغیرها موردنظر است. تحقیق حاضر به بررسی روابط بین متغیرها پرداخته و در پی اثبات وجود این رابطه در شرایط کنونی براساس دادههای تاریخی میباشد. روش موردنظر برای بررسی همبستگی بین متغیرها، رگرسیون میباشد. در این نوع تحقیق رابطه میان متغیرها براساس هدف تحقیق تحلیل میگردد. این تحقیقات دارای یک متغیر وابسته و یک یا چند متغیر مستقل هستند که میزان اثر متغیرهای مستقل در متغیر وابسته از طریق آزمونهای رگرسیون برازش میشود.
هدف تحقیق بررسی ارتباط بین سرمایه فکری و سرمایه نوآوری با کارآیی مالی و ارزش شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد. براین اساس دادههای شرکتهای نمونه برای یک دوره زمانی شش ساله از 1383 تا 1388 جمعآوری میگردد. سپس براساس روش ذیل متغیرهای تحقیق اندازهگیری و فرضیات آزمون میگردند.
3-5. جامعه آماری
جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه شرکتهای موجود در صنعت داروسازی و صنعت سیمان پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد. انتخاب نمونهها از میان شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با در نظر گرفتن معیارهای زیر انجام میشود:
1) پایان سال مالی شرکت منتهی به پایان اسفند باشد.
2) شرکت در دوره مورد مطالعه تغییر سال مالی نداشته باشد.
3) نماد معاملاتی شرکت به تابلوی غیررسمی بورس منتقل نشده باشد.
4) نماد معاملاتی شرکت فعال و حداقل یکبار در سال معامله شده باشد.
5) اطلاعات مالی شرکت در دوره مورد مطالعه در دسترس باشد.
دلایل انتخاب جامعه آماری مذکور این است که سازمان بورس اوراق بهادار تهران اطلاعات نسبتاً جامعی در خصوص وضعیت شرکتها و روند عملکردهای مالی و اقتصادی آنها دارد و میتوان گفت تنها منبع اطلاعاتی است که با استفاده از آن میتوان به منابع اطلاعاتی مالی شرکتها دسترسی یافته و مدلهای تحقیق را مورد آزمون قرار داد.
3-6. روش نمونهگیری
اغلب در دنیای عمل بهتر است نمونهگیری به روش سیستماتیک انجام شود. در این روش ابتدا شرایطی جهت انتخاب نمونه تعریف میشود و نمودهای فاقد شرایط مذکور از نمونه حذف میگردند. این شرایط با توجه به مدل آزمون فرضیات و متغیرهای تحقیق تعیین میشود. دلیل استفاده از این روش و تعریف چنین شرایطی همگون نمودن نمونه آماری مورد مطالعه با کل جامعه و امکان تعمیم نتایج حاصل از آزمونها به جامعه آماری میباشد. بنابراین، روش نمونهگیری تحقیق حاضر، حذفی سیستماتیک میباشد که براساس شرایط و ضوابط مذکور در بخش جامعه آماری تعدادی از شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انتخاب و اطلاعات آنها در آزمون فرضیات تحقیق استفاده شده است.
3-7. حجم نمونه آماری
مسئله تعیین مناسبترین تعداد نمونه به موضوع هزینه و منفعت بستگی دارد. بهتر است تا آنجا که امکانات اجازه میدهد بزرگترین نمونه انتخاب شود. با بزرگتر شدن نمونه، نتیجه تحقیق تصویر بهتری از جامعه را ارائه میکند. از نظر آماری معنیدارتر میشود. دست کم، باید نمونه در سطحی تعیین شود که بتوان آزمونهای لازم را با توجه به پرسش تحقیق انجام داد.
در اجرای آزمون فرضیات، نمونه انتخابی اهمیت زیادی دارد زیرا آزمون پارامترها از نظر معنیداری ایجاب میکند که اساس فرض را بر پایه نمونههای تصادفی بگذاریم که بصورت یکنواخت در جامعه توزیع شدهاند.
جدول 3-1 نحوه انتخاب و استخراج نمونه آماری مناسب تحقیق را باتوجه به روش نمونهگیری، ملاحظات و شرایط مطرح شده و دادهها و اطلاعات موجود در بورس نشان میدهد.
جدول 3-1 : نحوه انتخاب و استخراج نمونه
سیمان، گچ، آهک
محصولات دارویی
شرط/ صنعت
28
41
تعداد شرکتهای متولید که در سالهای 1383 الی 1388 در بورس حضور داشتهاند.
26
37
تعداد شرکتهایی که پایان سال مالی شرکت منتهی به پایاان اسفند میباشد.
22
34
تعداد شرکتهایی که در دوره مورد مطالعه تغییر سال مالی ندادهاند.
17
27
تعداد شرکتهایی که نماد معاملاتی آنها فعال و سهام آن حداقل یکبار در سال معامله شده است.
17
25
تعدا شرکت هایی که در طول دوره تحقیق اطلاعات مالی آنها در دسترس باشد.
17
25
حجم نهایی نمونه
در نتیجه اعمال شرایط و ملاحظات در نمونهگیری حذفی سیستماتیک 42 شرکت از جامعه آماری جهت انجام آزمون فرضیه انتخاب شدند. دوره تحقیق شش سال متوالی میباشد. بنابراین حجم نهایی نمونه برای آزمون فرضیات 252 سال شرکت میباشد.
3-8. روش جمعآوری داده ها
با توجه به ماهیت این تحقیق از دو روش میدانی و کتابخانهای استفاده میشود:
روش کتابخانهای: استفاده از منابع کتابخانهای که شامل کتاب، مجلات، پایاننامهها، مقالات و اینترنت میباشد. این روش برای انجام مطالعات مقدماتی، تدوین فصل ادبیات تحقیق و چارچوب نظری پژوهش بکار میرود.
روش میدانی: برای جمعآوی دادههای مربوط به فرضیات تحقیق به گروه شرکتهای پذیرفته در بورس مراجعه خواهیم نمود و پس از استخراج اطلاعات مورد نیاز از طریق نرمافزار تدبیرپرداز و بانکهای اطلاعاتی سازمان بورس و تجمیع دادهها در ستونهایExcel و محاسبه متغیرها به آزمون و تحلیل و تفسیر نتایج جهت تصمیمگیری در خصوص فرضیات پژوهش میپردازیم.
3-9. دوره زمانی تحقیق
محدوده زمانی تحقیق شامل شش سال متوالی از سال 1383 تا 1388 میباشد که بررسی فرضیات تحقیق با استفاده از دادههای واقعی این سالها انجام میپذیرد. براساس هدف تحقیق اطلاعات مربوط به دوره فوق بررسی و شرکتهای نمونه آماری مورد مطالعه در تجزیه و تحلیلها وارد شدهاند.
3-10. متغیرهای تحقیق و نحوه محاسبه آنها
متغیرها یکی از عناصر اصلی تحقیق میباشند. متغیر چیزی است که میتواند از لحاظ مقدار تغییر کند و معمولاً میتواند ارزشهای عددی متفاوتی را بپذیرد. بنابراین هر چیزی که وجود داشته باشد متغیر است و در واقع ویژگیهایی است که پژوهشگر آنها را مشاهده، کنترل و یا دخل و تصرف میکند. مهمترین و مفیدترین راه برای طبقهبندی متغیرها، تقسیمبندی آنها به دو نوع مستقل و وابسته است. این نوع طبقهبندی بدلیل کاربرد کلی، سادگی و اهمیت ویژهای که در مفهومی کردن و طرحریزی پژوهش و همچنین تهیه گزارش نتایج آن دارد بسیار مفید و ارزنده است.
3-10-1. متغیرهای مستقل
در این تحقیق، سرمایه فکری و سرمایه نوآوری متغیرهای مستقل میباشند. نحوه سنجش و کمی نمودن این متغیرها یکی از مهمترین و قابل توجهترین بخشهای تحقیق حاضر بشمار میرود. زیرا که سنجش صحیح و منطقی این مفاهیم میتواند کاربردهای زیادی در حیطه تکمیل مبانی نظری مرتبط با موضوع تحقیق داشته باشد.
3-10-1-1. شیوه اندازهگیری سرمایه فکری
سرمایه فکری نوعی سرمایه ارزشمند است که دارایی نامشهود یک سازمان شناخته میشود. اقتصاد امروز مبتنی بر سرمایه فکری است و کالاهای آن دانش و اطلاعات هستند. سرمایه فکری عامل مهم فکری شامل دانش، اطلاعات، اموال فکری و تجربیات است که میتواند برای ایجاد ثروت به کار رود. این مجموعه شامل قدرت فکری یا دانش مفید است. (توستیگا و تولو گوروا،2007)
متداول ترین طرح طبقهبندی، سرمایه فکری را به سه جزء سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری تقسیم میکند:
1- سرمایه انسانی: بگونه ساده، سرمایه انسانی بیانگر موجودی دانش هر یک از کارکنان سازمان است. سرمایه انسانی مکان شروع مراحل ترقی، منبع و سرچشمه نوآوری و سرآغاز بینش و بصیرت است. سرمایه انسانی، نیز اساس و پایه سرمایه فکری و عنصر اساسی برای تحقق سرمایه فکری است.
2- سرمایه ساختاری: سرمایه ساختاری عبارت است از کلیه موجودی دانش غیر انسانی در سازمان که در برگیرنده پایگاه دادهها، نمودارهای سازمانی، استراتژیها، روالها، راهنمای فرآیندها و هر چیزی است که ارزش آن برای شرکت بیشتر از ارزش مادی آن است. افراد ممکن است از سطح بالایی از خرد برخوردار باشند، اما اگر سازمان، دارای سیستمها و رویههای ضعیفی باشد و افراد بوسیله آن عملیات خود را دنبال کنند، کل توان بالقوه سرمایه فکری تحقق نخواهد یافت. سازمانهای با سرمایه ساختاری قوی دارای یک فرهنگ حمایتی هستند که به افراد اجازه تجربه چیزهای جدید، یادگیری، شکست و تجربه دوباره را میدهد.
3- سرمایه مشتری: مضمون اصلی سرمایه مشتری، دانش به کار گرفته شده در کانالهای بازاریابی سازمان و روابط با مشتری در حین انجام کسب و کار است.
در این تحقیق برای اندازهگیری سرمایه فکری از مدل ضریب ارزش افزوده فکری پالیک (2000)، استفاده میشود. این روش در پژوهشهای متعددی (به عنوان نمونه، فایرر و ویلیامز، شیو، چانگ، کاماث) به کار گرفته شده است.
مدل پالیک (2000) برای اندازهگیری سرمایه فکری 5 مرحله به شرح زیر دارد:
1- مرحله اول : تعیین ارزش افزوده
VA : ارزش افزوده شرکت
OUT : کل درآمد حاصل از فروش کالاها و خدمات
IN : کل هزینه مواد، اجزاء و خدمات خریداری شده
2- مرحله دوم: تعیین کارآیی سرمایه به کار گرفته شده
در این مدل برای ارائه یک تصویر کامل از کارآیی منابع ایجاد کننده ارزش، لازم است که کارآیی سرمایه فیزیکی و همچنین سرمایه مالی را نیز در نظر گرفت. این کارآیی از رابطه زیر بدست میآید:
CEE: کارآیی سرمایه بکار گرفته شده؛
CE: سرمایه بکار گرفته شده که برابر است با ارزش دفتری کل داراییهای شرکت منهای داراییهای نامشهود آن.
3- مرحله سوم: تعیین کارآیی سرمایه انسانی
طبق این مدل، کلیه هزینههای کارکنان به عنوان سرمایه انسانی در نظر گرفته میشود. از آنجا داریم:
HCE‌: کارآیی سرمایه انسانی؛
HC: سرمایه انسانی که برابر است با کل هزینه حقوق و دستمزد شرکت.
4- مرحله چهارم : تعیین کارآیی سرمایه ساختاری
کارآیی سرمایه ساختاری از رابطه زیر محاسبه می شود:
SC: سرمایه ساختاری شرکت؛
SCE: کارآیی سرمایه ساختاری؛
حال میتوان کارآیی سرمایه فکری را طبق رابطه زیر محاسبه کرد:
ICE: کارآیی سرمایه فکری؛
5- مرحله پنجم: تعیین ضریب ارزش افزوده فکری
آخرین مرحله، محاسبه ضریب ارزش افزوده فکری است که طبق رابطه زیر محاسبه میشود:
VAIC: این ضریب نشان دهنده کارآیی ایجاد ارزش یا توانایی فکری شرکت است. هر چقدر این ضریب بیشتر باشد، مدیریت از توان بالقوه شرکت بهتر استفاده کرده است.
خاطر نشان میسازد که مدل پالیک تنها سرمایه بکار گرفته شده، سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری را در نظر می گیرد. و به سرمایه مشتری به گونه رسمی توجه نمی کند.
3-9-1-2. شیوه اندازه گیری سرمایه نوآوری
در این تحقیق از شدت تحقیق و توسعه جهت اندازه گیری سرمایه نوآوری استفاده می شود. این شیوه سنجش در تحقیقات قبلی( هال و باگچی سن،2002 و شونگر و وانسون، 2002) مورد استفاده قرار گرفته است. شدت

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد رایگان با موضوعحقوق اشخاص

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید