حوزه نفوذ، کاهش بحران، سلسله قاجار

مکیندرقاره های اروپا,.اسیاوافریقا را به عنوان جزیره جهانی می شناخت وآن رابه همین نام معرفی کرد.(عزتی،12:1382). .به عقیده مکیندر اطراف هارتلند را دو ناحیه فرا گرفته اند :
1-هلال داخلی یا حاشیه ای که شامل سرزمین هائی است که پشت خشکی اروسیاوکناراب قراردارند وقابل دسترسی قدرت دریائی هستند(موقعیت دریائی).
2-هلال خارجی یا جزیره ای که شامل جزایر بریتانیا ژاپن واسترالیا است.
مکیندربراین باور بود که هارتلند اهمیت اساسی دراوراسیا به عهده دارد.وی در1919چنین عنوان کرد کسی که برشرق اروپا تسلط یابد برهارتلندحاکم خواهد بود وکسی که برجزیره جهانی حاکم باشد بردنیا مسلط است.(عزتی،13:1382)
2-9-2- نظریه تئوری ریملنداسپایکمن :
نظریه دیگری که در مباحث ژئوپلیتیک از اهمیت ویژه ای برخوردار است، نظریه تئوری سرزمین حاشیه ای”ریمیلند” از نیکلاس اسپایکمن می باشد.
این تئوری به سرزمین های حاشیه ای اروپا، خاورمیانه، آسیای جنوبی و خاور دور اهمیت بسیار می دهد. و انها را همچون کلیدهای امنیت ایالات متحده آمریکا تلقی می کند. به نظر این دانشمند تسلط بر هر یک از این مناطق، احاطه بر جهان جدید را به صورت یک امکان در می اورد. (نورائی، شفائی، 1385: 117).اسپایکمن به ریملند که با تغیراتی همان هلال داخلی مکیندراسپایکمن به ریملند که با تغیراتی همان هلال داخلی مکیندر است اشاره می کند و می گوید سلطه بر هر یک از مناطق، امنیت امریکا را تهدید می کند، زیرا از چنین موقعیتی محاصره دنیای جدید ممکن می شود و می گوید هرکه ریمیلند را کنترل کند بر اوراسیا حکومت می کند و هر کس اوراسیا را کنترل کند سرنوشت جهان را در اختیار دارد. (الهی، 1384: 22) . اسپایکمن با ارائه این تئوری، نظرش این بود که ایلالات متحده آمریکا نکات زیر بپذیرد و به رسمیت بشناسد.
1)مسولیت نهائی هر دولت در حفظ امنیت خودش
2) اهمیت یک قدرت توازن جهانی
3)ضرورت استفاده از نیروی ایلات متحده آمریکابرای برقراری و تثبیت چنین توازنی. (نورائی، شفائی، 1385: 117)
2-9-3- نظریه قدرت دریائی ماهان :
نظریه دیگری که در مباحث ژئوپلیتیک حائز اهمیت است، نظریه آدمیرال آلفرد تایر ماهان آمریکایی می باشد. این افسر نیروی دریایی آمریکا نیروی دریایی را به عنوان کلید قدرت جهانی” مورد تاکید قرار داده است. به نظر آلفرد ماهان “دریاهای جهان بیش از ان که سرزمین های جهان را از هم جدا کنند آنها را به پیوند می دهند بنابراین تشکیل امپراتوری های ماورای بحار ودفاع از آنها به قدرت تسلط بر دریا بستگی دارد. (نورائی، شفائی، 117: 1385)
ماهان برای تبدیل شدن یک کشور به قدرت دریائی شرایط شش گانه زیر را پیشنهاد کرد:
1-موقیعت جغرافیائی کشور:مجاورت یک کشور با یک یا چند دریا که بردسترسی برای حمل ونقل،کنترل راه های استراتژیک وپایگاه ها وغیره موثراست.
2-وضع طبیعی ساحل:ساحل دارای پناهگاه ،برتجارت دریائی ،ایجاد بندرگاه ،نیروی دریائی وغیره موثر است .
3-گسترش ساحل :باعث تماس بیشتر کشور با آب ها شده ودسترسی را افزایش می دهدولی سواحل قابل دفاع وقابل بهره برداری اهمیت دارند.
4-اندازه جمعیت:افرادکشور هرچه بیشتر باشند در تامین قدرت دریائی ونیروی سرباز موثراست.
5-شخصیت ملی:وجود روحیه دریانوردی ،علاقه به توسعه روابط با سایر ملل وتجارت گسترده وصلح آمیز برای توسعه قدرت دریائی گام اساسی است.
6-وضع سیاسی دولت:کیفیت نظام سیاسی ودولت درتوجه به قدرت دریائی ،بهره برداری از جمعیت ،منابع وفرصت های موجود تاثیر داشته ومی تواند به افزایش قدرت دریائی کمک کند.(حافظ نیا،28:1389).
2-9-4-نظریه فضای حیاتی : کارل هاووس هوفروپیروانش در موسسه جغرافیائی ضمن مطالعه علل شکست آلمان در جنگ جهانی اول به دنبال یافتن راههای موفقیت ارتش آلمان درآینده بود یافته های این گروه که تبلورآن رامیتوان در توجیه فضای حیاتی مشاهده نمود(الهی ،21:1384).
وی برای ژئوپلیتیک آلمان قائل به استراتژی خاصی بودوچنانچه استراتژی وی جامه عمل می پوشاند شاید امروز دنیا وضع دیگری غیر از وضع موجود داشت زیرا اساس استراتژِ ی براین اصل قرارداشت که دشمن اصلی قدرت بری درآینده انگلستان است پس باید کشورهای که صورت زنجیره ای وضعیت قدرت بری دراوراسیا دارند متحد شوند وبرای این منظور اتحادبین آلمان وروسیه وژاپن ضروری است ودر نهایت ژاپن بوسیله اتحاد با ایالات متحده وکشورهای جنوب وجنوب شرق آسیامیتواند امنیت آسیا را تامین کند چنین پیوستگی ژئوپلیتیکی میتواند بزرگترین ضربه را برپیکر استعماری انگلستان باشد. (عزتی،27:1382).
اما به طور کلی اصول اساسی استراتژی هاووس هوفر عبارتند از:
1) اهداف نظامی دولت نیاز به سیاست اقتصاد خود کفا دارد.
2) نژاد برتر آلمانی صلح جهانی را با تسلط بر جهان به ارمغان می آورد و بنابراین باید فضای حیاتی مورد نیاز آلمان به وی داده شود.
3) فرمانروایی (حکومت) آلمان باید ابتدا به همه سرزمین هایی که زبان، نژاد یا علایق اقتصادی آن آلمان است و سپس بر همه جهان گسترش یابد.
4) سلطه آلمان بر جزیره آفریقا – اورآسیا را می توان با قائق آمدن بر قدرت دریایی از طریق گسترش در خشکی کامل کرد.
5) همه مرزهای سرزمینی برای نقطه شروع جنگ مهم هستند و بر اساس منافع آلمان می توانند تغییر کنند.
مطالعات ژئوپلیتیک به علت نژاد پرستانه شدن آن توسط هوفر و سایر نظریه پردازان این دوره صدمه فراوان دید. (الهی، 1 384: 21)
2-9-5-نظریه ارگانیکی فریدریک راتزل :
راتزل به دو عامل وسعت وموقعیت جغرافیائی اشاره کرده, معتقد بودکه وسعت خاک یک کشور نشان دهنده قدرت سیاسی ونفوذ فرهنگی حکومت آن است .هرقدر خاک کشوری وسیعتر باشد قدرت سیاسی وتمدن آن کشورگسترده تر خواهد بود.بنابراین مردم یک کشور بایداز نیازهای فضایی خود آگاه باشندودر تامین آن بکوشند.به نظر او، باتوجه به نظریه رشد حکومتها (نظریه ارگانیسم)مرزهای بین المللی نمی تواننددائمی باشند. بلکه فقط بطور موقت تعیین کننده اوضاع در نزاع قضائی حکومت ها محسوب می شوند.وی می گفت اگر کشورهای کوچک به اندازه جمعیت خود فضای کافی نداشته باشند ودر صدد توسعه ارضی برنیایند، نابودی آن حتمی است.راتزل پس از عامل وسعت به عامل موقعیت جغرافیائی وتاثیرآن در سیاست حکومت ها اهمیت میداد,یعنی موقعیت یک کشور در مجاورت یک حکومت قوی یا ضعیف ,اهمیت راهبردی دارد.اواز این بحث نتیجه میگرفت که درکشمکش برسرقدرت حکومت های بزرگ پیروز شده ،کشورهای کوچک راضمیمه خاک خود میکنند(www.bashgah.net).
2-10-علائق ژئوپلیتیکی بازیگران مختلف در منطقه قفقاز :
کشورهای روسیه ،ایران وترکیه از قدرت مانور بیشتری در منطقه برخوردار هستند ایران ،روسیه وترکیه سطح ادعای ژئوپلیتیک خود را در منطقه گسترش می دهند .در حال حاضر مهمترین مشکلات امنیتی منطقه ،منازعات قومی،نفوذ روسیه برکشورهای جدیدالتاسیس ،تعارض منافع قدرت های منطقه وفرامنطقه ای ورقابت وکشمکش های سیاسی ناشی از آن می باشد لذا کشورهای جدیدالتاسیس که خواستار حفظ حاکمیت خود بودند به لحاظ تهدیدات امنیتی ،منازعات قومی ،نگرانی از مداخلات کشورهای همسایه ومشکلات اقتصادی به سمت کشورهای فرامنطقه رفته وبه برقراری روابط با آنها پرداختند.
2-10-1- بازیگران داخلی :
-جمهوری آذربایجان:
-تقویت وتعقیق استقلال از سلطه روسیه
-استخراج وصدور منابع انرژی وحل معضلات اقتصادی
-حل وفصل مطلوب قره باغ ودستیابی به تمامیت ارضی
-کاهش بحران در روابط با روسیه
-تلاش برای پیوستن به ناتو واتحادیه اروپا-کاهش بحران در روابط با ارمنستان
– نزدیکی به ترکیه
– جمهوری ارمنستان:
– حرکت به سمت برقراری کامل صلح در بحران قره باغ با حفظ وضعیت موجود سرزمینی والحاق قره باغ به ارمنستان
-کاهش خطرات وتهدیدات از جانب ترکیه وآذربایجان
– خروج از انزوا وایجاد توازن در سیاست خارجی
-رشد اقتصادر وجذب سرمایه خارجی
-تسریع در حرکت به سمت ساختارهای اروپائی
-جمهوری گرجستان :
-کاهش فشار روسیه وتقویت وتعقیق استقلا ل کشور
-حل مشکلات امنیتی
-کاهش ورفع منازعات قومی ونژادی ودستیابی به تمامیت ارضی
-بهره برداری از ترانزیت انرژی منطقه برای رشد اقتصادی وثبات کشور
-رشد اقتصادی وجذب سرمایه خارجی
2-10-2-بازیگران منطقه ای:
روسیه :
کنترل برحوزه نفوذ سنتی خود-در اختیار داشتن وکنترل خیزش های قومی -مذهبی
-کنترل وسهیم شدن درمنابع انرژی وخط انتقال آن به بازارهای جهانی
-کنترل بازیکران منطقه ای (ایران وترکیه)وفرامنطقه ای (آمریکاواروپا)
-تاثیرگذاری بررفتار دیگران
-ترکیه :
گسترش حوزه نفوذ در قفقاز تقویت راه ارتباط زمینی بلاواسطه به منطقه وشرکت فعال در سیستم دفاعی وامنیتی آذربایجان وگرجستان
_در اختیارگرفتن سهم بالا دربازارهای منطقه
-کشاندن خطوط انتقال منابع انرژی از ترکیه
-کنترل وتهدید ایران
-محدود کردن نفوذ روسیه وکاهش فشار آن بر آذربایجان وارمنستان
-ایرا ن :
– احیای روابط سنتی با قفقاز با هدف جلوگیری از تهدیدزائی منطقه برعلیه امنیت ملی ایران وبهره اقتصادی وفرهنگی
-تحل منافع ایران در دریای خزر ومنابع نفت منطقه
-بهره گیری از موقعیت ارتباطی قفقاز به عنوان جایگزینی مسیر ترکیه برای ارتباط با اروپا
-برگرداندن مسیرهای انتقال انرژی به مسیر طبیعی واقتصادی ایران با هدف تقویت ثبات وسود اقتصادی
-جلوگیری از شکل گیری روند های تعدید زا توسط امریکا -ناتو واسرائیل در قفقاز 2-10-3-بازیگران فرامنطقه ای :
آمریکا:
-تقسیم وتجزیه روسیه
-کنترل انرژی خزر وجلوگیری از شکل گیری هرگونه رقیب در حاکمیت امریکا بر انرژی جهان
-کنترل ایران وجلوگیری از نفوذ ایران در منطقه
-کنترل اقتصاد وبازار منطقه
-تغییر وکنترل نخبگان حاکم برقدرت در منطقه
-بهره گیری از قفقاز برای ارتباط با آسیای مرکزی
-اسرائیل:
حضور در منطقه نزدیک مرزهای ایران وایجاد توانائی برای تهدید امنیتی ایران
-بهره گیری از ارتباط با کشورهای منطقه برای تغییرانزوای بین المللی خود
-تقویت جایگاه یهودیان منطقه
-جلوگیری از حضور ونفوذ ایران در منطقه (حیدری(239-241:1390 .
درجمع بندی این فصل می توان گفت به علت موقعیت ژئوپلیتیکی وژئواکونومی منطقه قفقاز ،سبب گردیده که توجه بازیگران منطقه ای وفرامنطقه ای به این قسمت از جهان معطوف گردد وهریک از بازیگران به دنبال منافع خود در این منطقه می گردند وبه علت منافع مشترکی که در بعضی از بازیگران داخلی ؛منطقه ای وفرامنطقه ای وجود دارد باعث تشکیل دو بلوک شامل کشورهای (روسیه -ایران وارمنستان )و(جمهوری آذربایجان -ترکیه واسرائیل )در منطقه قفقاز جنوبی برای رسیدن به اهداف خود گردند .
فصل سوم
روش شناسی وتکنیک تحقیق ،ویژگیهای عرصه تحقیق . مقدمه:
دراین فصل در ابتدا تاریخچه روابط بین سه کشور جمهوری اسلامی ایران ،ارمنستان وترکیه در حوزه های مختلف سیاسی ،امنیتی ،فرهنگی پرداخته شده وسپس به عوامل منطقه ای وفرامنطقه ای گسترش روابط بین دو کشور جمهوری اسلامی ایران وارمنستان که در بالاترین سطح از دیرباز تاکنون وجود داشته اشاره گردیده .نیز به اختلافات دیرینه دو کشور ارمنستان وترکیه در طول تاریخ وموانع اصلی عادی سازی دو کشور پرداخته شده است 3-1-تاریخچه روابط ایران وترکیه:
-دوران امپراتوری عثمانی:
برای بررسی روابط ایران وترکیه به یک چشم انداز تاریخی نیاز است .سیری کوتاه در گذشته دوکشور گویای سابقه ای طولانی درمناسبات دو کشور است.تاریخ روابط ایران وامپراتوری عثمانی همواره پرتنش بوده است.امپراتوری عثمانی وایران در طی دوران طولانی به جنگ های فرقه ای وایدئولوژیک پرداختند.رقابت های دو کشور در دوران صفوی (1722-1486)شدیدترین دوره رقابت بود.با از بین رفتن صفویان ,پس از یک دوره فراز وفرود در ساختارسیاسی ایران,سلسله قاجار با امپراتوری عثمانی سعی در دستیابی به ایجاد ثبات در مرزهای بین دوکشور شدند.در این دوران نیز اصطکاک های کوچکی بین طرفین شکل گرفت .با درگیری های بیشتر امپراتوری عثمانی با روسیه ,زمینه بیشتر برای بهبود روابط با ایران مهیا شد
-دوران پهلوی :
.پس از فروپاشی امپراتوری وظهور رضا شاه وآتاتورک,بسیاری از تنشهای مرزی ومذهبی تقلیل یافت وروابط دو کشور سروسامان جدیدی پیدا کرد.سفر رضاشاه به ترکیه وتاثیرپذیری ازآتاتورک,وی را براصلاحات در درون]]>

جمهوری، گرجستان، خودمختار، دریای

2-5-1-ساختار طبیعی :
ازنظر اوضاع طبیعی ,ارمنستان به علت قرار گرفتن بین سه دریای بزرگ ,از طرف غرب دریای سیاه ومدیترانه واز طرف شرق در یای خزر,دارادی آب وهوائی سرد ومرطوب ودر زمستان تابستانی کوتاه وخشک وگرم وفصل پاییز وبهاری کوتاه است ارمنستان خود مرز دریائی ندارد.سرزمین ارمنستان از جنوب تا شمال دارادی جنگل هائی است ولی به علت عدم وجود خاک عمیق در نقاط کوهستانی وخشک بودن تابستان ها درخت های جنگلی ارمنستان فاقد ارزش صنعتی است.ده درصد وسعت خاک ارمنستان را دریاچه آب شیرین سوان در ارتفاع 2000متری اشغال نموده است .ارمنستان کلا 483000زمین زراعی دارد که زیر کشت گندم وجو ،سیب زمینی ،سبزیجات مختلف وعلوفه قرار دارد.ارمنستان از اولین جمهوری های جدا از اتحاد جماهیر شوروی است که تقسیم ارضی شده ودر حال حاضر کشاورزی ودامداری در ارمنستان به دست خود مالکان اداره می شود.( .(امیراحمدیان،71:1380 ) 2-5-2-ساختار سیاسی :
نظام حکومتی ارمنستان در طی یک دهه دارای سه سیستم سیاسی متفاوت از یکدیگر بوده است ،تا سال 1370ساختار حکومت تک حزبی وبراساس شکل بندی قدرت متمرکز در اتحاد شوروی هدایت می شد.بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ،ساختاردوران انتقال پدیدار گردید.مرحله سوم از سال1374هجری شمسی آغاز شد که در این مرحله ساختار دیوان سالار(بوروکراتیک)قدرت شکل گرفت .قانون اساسی ارمنستان در 1995میلادی تصویب شد.با تصویب آن وظایف واختیارات مردم وحکومت ,نحوه رابطه میان نهادهای قدرت با یکدیگر ومیزان حقوق وآزادی های مردم مشخص شدوارمنستان برای اولین بار دارای قانون اساسی مستقلی شد.براساس قانون اساسی تصویب شده ,نام کشور ,جمهوری ارمنستان وساختار حکومتی آن ریاستی می باشد.ارمنستان دارای حکومت جمهوری ومجلس نمایندگان منتخب از طرف مردم با تعداد 260نماینده است .این کشور دارای 22وزارتخانه می باشد.انتخاب ریاست جمهوری با رای مردم به تائید مردم می باشد وبرای یک دوره 5ساله انتخاب می شوند.ونخست وزیر توسط رئیس جمهور انتخاب می شود که باید به تائید مجلس هم برسدوکشور ارمنستان به 37 منطقه تقسیم شده است که هرمنطقه دارای فرماندار است که از طرف دولت تعیین می شود که برای اداره کردن جاری دولتی وکارهای روزمره مردم انجام وظیفه می کنند ولی حق تعیین وتدوین هیچگونه قانونی ندارند.
قوه مقننه براساس قانون شامل یک پارلمان است که تحت عنوان وشورای ملی خوانده می شود وبه مدت 5سال از طریق رای مستقیم مردم انتخاب می شوند وشامل 131کرسی است .نمایندگان مجلس در چارچوب سیستم حزبی انتخاب می شوند .75کرسی در مرحله اول وبراساس اکثریت آراءتوزیع می گردد .56کرسی باقی مانده نیز بر اساس میزان آراءکسب شده توسط احزاب تقسیم می شود.مهمترین احزاب ارمنستان عبارتند از -جنبش ملی ارامنه ,فدراسیون انقلابی ارمنی (داشناکسیون)،حزب کمونیسم ،اتحادیه دموکراتیک ملی ،اداره شهروندی وچند حزب دیگر.
قوه قضائیه ارمنستان مطابق قانون ،شامل دادگاه ،قانون اساسی دیوان عالی کشور ودادگاه های عادی می باشد .در این قانون شورائی نیز تحت عنوان شورای عدالت در نظر گرفته شده که متشکل از رئیس جمهور ،وزیر دادگستری ودو عضو منتخب از سوی رئیس جمهور وچهار عضو منتخب از سوی شورای ملی است. ( صدیق،77:1383 -75 ) 2 -5-3- ساختار اقتصادی :
قبل از استقلال ارمنستان در سال 1991،این کشور یکی از مناطق صنعتی شوروی به حساب می آمدودارای صنایع توسعه یافته ای در بخش های مهندسی ,شیمیائی ,متالوژی ,رادیو الکترونیک وغیره …بوده استحدود 60درصد تولیدات این جمهوری را تولیدات مربوط به بخش صنایع تشکیل می دادوواردات وصادرات کالا بیش از 50درصد تولید ناخالص داخلی را در دهه 80شامل می گردید ارمنستان نخستین جمهوری عضو جامعه کشورهای مشترک المنافع می باشد که در سال 1994 میلادی به نرخ رشد اقتصادی مثبت دست یافت .زمین های قابل کشت در ارمنستان به دلایل کوهستانی بودن این کشور بسیار محدود است .این جمهوری وارد کننده عمده مواد غذائی بشمار می رود .تقریبا 60درصد از نان و65درصد از محصولات لبنی این کشور وارداتی می باشد.زمین زیر کشت بالغ بر697000هکتار ومعادل 16درصد از مساحت این کشور می باشد که منطقه حاصلخیز آن در دره آرارات قرار دارد.بین کشورهای مشترک المنافع ,ارمنستان اولین جمهوری می باشد که خصوصی سازی زمین های کشاورزی را در سال 1991 میلادی شروع نمود و80درصد زمین های کشائرزی وتعداد 561مزرعه از 713مزرعه کشت دسته جمعی نمود /این عامل تولید محصولات کشاورزی را 15درصد افزایش داد.اقتصاد ارمنستان با سرعت کم وبطور تدریجی رو به رشد است.برخی سرمایه گذاری ها بطور محدود آغاز شده که می تواند در احیای اقتصاد نقش داشته باشد .ضعف اقتصادی مفرط ارمنستان در پذیرش طرح های تبادل سرزمینی وانعطاف ارامنه نیز تاثیر خواهد داشت.تذکر این نکته نیز ضروری است که قره باغ به نسبت ارمنستان کمک خارجی بیشتری دریافت کرده ووضع نسبتا بهتری دارد .این کمک ها از جانب دولت های غربی وهم از جانب ارامنه ساکن در سایر کشورهای جهان بوده است .با سرمایه های خارجی که حدود 3میلیارد دلار تضمین زده می شود کارخانجاتی توسط سوئیسی ها ,آلمانی ها وانگلیسی ها در قره باغ احداث شده است. صدیق،80:1383 -79 ).
2-6-جمهوریهای خودمختار قفقاز جنوبی:
2-6-1-جمهوری خودمختارآبخازستان:
این جمهوری خودمختار در شمال غربی گرجستان ودر ترکیب اداری آن قرار دارد.مساحت آن 02/866کیلومترمربع است وبیش از نیم میلیون نفرجمعیت دارددر1936به عنوان یک جمهوری خودمختار ضمیمه گرجستان شد ودر اوت 1990شورای عالی آبخازی این جمهوری را مستقل اعلام کرد که موجب درگیری وجنگ تا1994گردید وبا میانجی گری روسیه سرانجام در این سال به آتش بس انجامیددرحال حاضر نیز آبخازستان عملا از کشور جدا شده وحکومت گرجستان در آن قدرتی نداردودولت روسیه به همراه اوسیتیای جنوبی استقلال آن را به رسمیت شناخته است وازآن حمایت می نماید. (امیراحمدیان،165:1381)
2-6-2-جمهوری آجارستان:
جمهوری خودمختار آجارستان در جنوب غربی گرجستان وجنوب شرقی دریای سیاه واقع شده واز جنوب با ترکیه هم مرز است آجارستان یک جمهوری خودمختار در ترکیب دولت گرجستان است که اکثریت ساکنان آن راگرجی ها تشکیل می دهند مساحت آن 2900کیلومترمربع است آجارها دارای همان زبان وفرهنگ گرجی هستند واز نظر شکل ظاهری تفاوتی با گرجی ها ,ایمرتی ها یا گوری ندارند .(امیراحمدیان:166:1381) .
2-6-3-اوستیای جنوبی :
استان خودمختاراوسیتیای جنوبی در دامنه های جنوبی رشته کوه های قفقاز مرکزی قرار داردوقسمتی از دشت کارتلی داخلی را تشکیل می دهد.تاقبل از استقلالذ گرجستان در سال1991,این ناحیه در دوران حکومت شوروی به عنوان استان خودمختار اوستیای جنوبی در ترکیب گرجستان شوروی قرارداشت.پس از استقلال وبروز نا آرامی های قومی ودر گیری نظامی با دولت مرکزی ,خودمختاری آن لغو وبه نام ناحیه تسخین والی نامیده می شد.مساحت اوستیای جنوبی 3900کیلومتر مربع است که 4/5درصد از کل قلمرو گرجستان را شامل می شود. (امیراحمدیان،289:1381) 2-6-4-جمهوری خودمختار نخجوان:
در ترکیب دولت جمهوری آذربایجان قراردارد وبه علت فاصله وجدائی آن با خاک اصلی آذربایجان بصورت خودمختار اداره می شود .جمهوری خودمختار نخجوان درتاریخ 9فوریه 1924تشکیل شده است مساحت آن 5500کیلومترمربع است واز نظر اداری به 5ناحیه تقسیم می شودپس از شروع واوج گیری مناقشه قره باغ بین آذربایجان وارمنستان ودرگیری ها ارتباط زمینی این جمهوری با خاک اصلی آذربایجان قطع شده است . (امیراحمدیان،234:1381) 2-7-استان خودمختار قره باغ کوهستانی:
2-7-1موقعیت جغرافیائی وطبیعی قره باغ: نقشه 2-3-نقشه سیاسی قره باغ
دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
عنوان
جایگاه ارمنستان در روابط ژئوپلیتیک ایران وترکیه
نقشه
موقعیت جغرافیائی قره باغ
استاد راهنما
دکتر رضا سیمبر
نام دانشجو
حسین جهان طلب
www.rasanews.ir))
قره باغ (به زبان آذری به معنای باغ سیاه )ولایتی تاریخی در جمهوری آذربایجان است .که قلمرو آن از کوه های قفقاز صغیر آغاز می شود وتا اراضی واقع در بین رودهای کوراوارس امتداد می یابد مرکز این ولایت شهر اسپانکرت است که آذربایجانی ها آن را خان کندی می نامند(راه ورزارع،1:1387).
این منطقه که با مساحتی حدود 4400کیلومترمربع ،5/1درصداز کل مساحت آذربایجان را به خود اختصاص داده است در 7کیلومتری مرز ارمنستان و25کیلومتری شمال مرز ایران ودر غرب جمهوری آذربایجان قراردارد(افشردی،147:1381).
قره باغ براساس سرشماری سال 68ش(1989م)189هزار نفر جمعیت داشته است که 77درصد آن ها ارمنی و5/21درصد آذری وبقیه از سایراقوام بوده اند.بعداز آغاز جنگ قره باغ در سال 1991تعداد زیادی از آذری زبان ها از این منطقه وشهرهای اطراف قره باغ آواره شده اند وهزاران نفر از آنها کشته شده اند وارامنه وتا حدودی کردها اکثریت مطلق قره باغ را تشکیل می دهند.(کاظمی،411:1384)
2-7-2-تقسیمات اداری استان قره باغ :
از نظر تقسیمات اداری ,قره باغ استان خودمختاری است که در ترکیب جمهوری آذربایجان قراردارد.نام اداری آن استان خودمختار قره باغ کوهستانی است که هفتم ژوئن سال1923تشکیل شده است .از نظر تقسیمات داخلی این استان به 5ناحیه (رایون)به نامهای زیر تقسیم می شود عسگران-مارتونی -هادروت -شوشا ومارداکرت این استان دارای دو شهر به نام های خان کندی وشوشا -5شهرک یک قصبه و220روستااست مرکز آن شهر خان کندی است. (امیراحمدیان،151:1381)
2-8-موقعیت ژئوپلیتیکی قفقاز:
قبل از فروپاشی اتحاد شوروی مهمترین اهمیت ژئوپلیتیکی وژئواکونومیکی این منطقه نفش آفرینی آن به عنوان بزرگترین معبر ارتباطی شوروی از طریق ایران وحوزه دریای سیاه با دنیای خارج وهمچنین نقش آفرینی استراتژیکی آن به عنوان سپر دفاعی جهان کمونیستی در مقابل کاپیتالیستی به شمار می رفت.
پس از فروپاشی با توجه به واقعیت های ژئو پلیتیکی منطقه وفضاهای پیرامونی از جمله رژیم حق وقی دریای خزر ,نقش قفقاز در ارسال منابع انرژی دریای خزر وآسیای مرکزی به بازارهای بین المللی ,موقعیت مواصلاتی وارتباطی در بین حوزه های ژئو پلیتیکی آسیای مرکزی -خاورمیانه -دریای سیاه وآناتولی وبه تبع آن پیوستگی وتعلقات ژئوپلیتیکی پیرامونی ،تعلقات قدرت های منطقه ای وفرا منطقه ای در قفقاز ،جغرافیای سیاسی پیچیده ودر هم آمیخته قومی -زبانی منطقه ونیز پیوستیگهای فرهنگی آن با مناطق پیرامونی ،مناقشات ژئو پلیتیکی موجود در منطقه قدرتمندی نیروهای واگراونوع رفتاری دولت های منطقه در مناسبات سیاسی واقتصادی با یکدیگر ونیز با دولت های منطقه ای وفرا منطقه ای وبه تبع همه این ها نوع الگوی ژئوپلیتیکی حاکم برمنطقه قفقاز نقش آفرینی ویژه های در معادلات ژئو پلیتیکی وژئواکونومیکی منطقه ای وجهانی بازی می کند.( ولیقلی زاده،456:1388) . یکی ازویژگیهای ژئوپلیتیکی کشورهای قفقاز به جز گرجستان محصور بودن در خشکی وبه اصطلاح بری بودن آنها است.که برای جبران این تنگنای جغرافیائی می بایست از خاک کشورهای همسایه به عنوان گذرگاه ومسیر دسترسی به آبهای آزاد استفاده کنندکه این نیاز ,مسائل بعدی از قبیل حق عبور ,مسائل حقوقی وغیره را مطرح می کند.البته وضعیت سه کشور منطقه قفقازاز این جهت یکسان نیست. گرجستان با دارا بودن سواحل طولانی در کنار دریای سیاه نسبت به دو همسایه دیگر قفقازی وضعیت مناسب تری را دارا است .راه آذربایجان برای دستیابی به آبهای آزاد عبور از گرجستان ورسیدن به دریای سیاه یا عبور از گرجستان وترکیه واتصال به دریای مدیترانه است .ارمنستان در میان سه کشور منطقه قفقاز از این جهت نامناسب ترین وضع را داراست وبطر کلی در خشکی محصور است .این محاصره با رویکرد ناهماهنگ سیاسی سه عمسایه عمده شرقی (آذربایجان)شمالی (گرجستان)وغربی (ترکیه )تشدید شده است ومسیر ایران را تنها گزینه قابل بهره برداری ارمنستان تبدیل نموده است (صدیق،45:1383) 2-9-جایگاه قفقاز درنظریه های ژئوپلیتیکی :
2-9-1-نظریه قدرت بری مکیندر :
مکیندر نظریه خود را برای اولین بار در سال 1904م طی مقاله ای تحت عنوان محور جغرافیائی تاریخ در محل انجمن سلطنتی جغرافیا در انگلیس ارائه داد.او اصالت را به خشکی در تولید قدرت می داد ودر تفسیر این امر چهارچوب نظری -فضائی از اوراسیا را ارائه کرد.براساس این نظریه خشکی بزرگ اوراسیا دارای ناحیه غیرقابل دسترسی از سوی قدرت دریائی بود که نقش دژرا بازی می کرد وبین رود ولگا در غرب ،سیبری در شرق،ارتفاعات البرز وهندوکش در جنوب واقیانوس منجمد شمالی در شمال قرارگرفته بود.(حافظ نیا،28-29:1389) ]]>

پایان نامه رایگان با موضوع سابقه خدمت، سطح معنادار، کارکنان زن، طرح پژوهش

* معمولاً افراد کلیدی و رابط‌ها در ساختار ارتباطی، کسانی بودند که در مراکز قدرت قرار داشتند مانند رئیس، معاونان دپارتمان‌ها و بخش‌ها.
* از میان متغیرهای مستقل یاد شده، جنسیت، عضویت در دپارتمان و موقعیت قرارگیری دپارتمان‌ها تأثیر زیادی بر شکل‌گیری کانال‌های ارتباطی داشته است.
* نتایج حاصل از بررسی صفات شخصیت نشانگر آن بوده است که بین صفات شخصیت میان افراد منزوی و رابط‌ها در ارتباطات سازمانی تفاوت معنی‌داری (05/0 =?) وجود دارد. افرادی که دارای نقش کلیدی و رابط بودند دارای صفات اجتماعی مصر، وظیفه‌شناس، پوست کلفت و… شناخته می‌شدند.
* به عبارتی نتایج این پژوهش نشان داد که شکل شبکه ارتباطی تابعی از چند عامل اصلی و اساسی است، نخست موقعیت قرارگیری فرد در ساختار سازمان و کانون‌های قدرت و دوم خصوصیات شخصیتی.
* همچنین همجواری فیزیکی و تنوع تکرار در ارتباطات به واسطه قلمرو جغرافیایی مشترک، می‌تواند شکل شبکه ارتباطی را تحت تأثیر خود قرار دهد. فصل سوم
روش تحقیق
3-1. روش تحقیق
تحقیق مورد نظر از لحاظ هدف، کاربردی است و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی است؛ از آنجا که در این پژوهش مداخله یا دستکاری آزمایشی صورت نگرفته، طرح پژوهش در زمره طرحهای توصیفی است. 3-2. جامعه، نمونه و روش نمونه گیری
جامعه آماری تحقیق حاضر عبارتست از کلیه کارکنان اداری آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر که در سال 1393 مشغول به خدمت و فعالیت هستند که تعداد آنها بر اساس استعلام از اداره مذکور برابر 55 نفر می باشد.
با توجه به محدود بودن حجم جامعه آماری، کل جامعه آماری به عنوان نمونه مورد بررسی در نظر گرفته می شود. پس بر این اساس، حجم نمونه در مطالعه حاضر برابر 55 نفر می باشد که به این حالت نمونه در دسترس می گویند. 3-3. ابزار جمع آوری اطلاعات
برای جمع آوری اطلاعات از نمونه آماری و به منظور آزمون فرضیه های تنظیم شده این تحقیق، از پرسشنامه ایی که با توجه به متغیرهای تحقیق و عملیاتی نمودن آنها تنظیم شده، استفاده گردیده است.
پرسشنامه تحقیق متشکل از دو دسته سؤال است. دسته اول که با حروف الفبا کدگذاری شده است به منظور تعیین و مشخص شدن مشخصات نمونه آماری از لحاظ جنسیت، سن، سطح تحصیلات و سابقه خدمت و دسته دوم به منظور آزمون فرضیه های تحقیق حاضر در دو بخش تنظیم گریده است. بخش اول شامل سؤالات ارتباطات سازمانی است که در قالب مقیاس پنج گزینه ای لیکرت مورد استفاده قرار گرفته است. این بخش از پرسشنامه دارای 27 سؤال می باشد. که به صورت جدول شماره 3-1 برای هر یک از مولفه ها در نظر گرفته شده است.
بخش دوم، پرسشنامه استاندارد رفتار شهروندی سازمانی پودساکف و همکاران (1990) در قالب 21 سؤال و در قالب مقیاس پنج گزینه ای لیکرت تنظیم گردیده است.
پودساکف و همکاران (1990) مقیاسی را براساس ابعاد پنجگانه اورگان (1988) یعنی؛ نوع دوستی، وجدان کاری، جوانمردی، نزاکت و آداب اجتماعی ساخته اند. این ابزار شامل 21 سوال است. نوع دوستی چهار سئوال، وجدان کاری چهار سئوال، جوانمردی چهار سئوال، نزاکت پنج سئوال، وآداب اجتماعی چهار سئوال را به خود اختصاص داده اند.
این پرسشنامه توسط پژوهشگران معروف مانند پودساکف، مکنزی ومورمن(1990) ساخته شده و بارها توسط این پژوهشگران و سایر پژوهشگران دیگر مورد استفاده قرارگرفته است. ضریب الفای کرونباخ محاسبه شده برای نوع دوستی85/0، وجدانکاری82/0، جوانمردی 85/0، نزاکت 85/0، وآداب اجتماعی 70/0 گزارش شده است (نام،2003). در ایران نیز پایایی این پرسشنامه توسط شکرکن و همکاران (1383) 88/0 ؛ نعامی و شکرکن (1385) 92/0 و در تحقیق هویدا و همکاران ؛(1388) 89/0گزارش شده است. در پژوهش حاضر نیز پایایی پرسشنامه براساس ضریب آلفای کرونباخ مورد محاسبه قرارگرفت که 79/0 بدست آمد. جدول 3-2 ابعاد رفتار شهروندی سازمانی را به تفکیک نشان می دهد.
جدول شماره 3-1: ابعاد پرسشنامه ارتباطات سازمانی و تعداد سؤالات مربوط به هر بعد در پرسشنامه
ابعاد ارتباطات سازمانی
سوالات
مجموع سؤالات
کانال ارتباطات
1-8
8
مسیر ارتباطات
9-12
4
محتوای ارتباطات
13-19
7
سبک ارتباطات
20-27
8
مجموع کل سؤالات ارتباطات سازمانی
27 جدول شماره 3-2: پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی و تعداد سؤالات مربوط به هر بعد آن
ابعاد پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی
سوالات
مجموع سؤالات
نوع دوستی
1-2-3-4
4
وجدان کاری
5-6-7-8
4
جوانمردی
9-10-11-12
4
نزاکت
13-14-15-16-17
5
آداب اجتماعی
18-19-20-21
4
مجموع سؤالات رفتار شهروندی سازمانی
21 سؤال 3-4. روایی86 و پایایی87 پرسشنامه
در این تحقیق برای مشخص کردن روایی ابزار جمع آوری اطلاعات از روایی نمادی یا صوری استفاده گردید، بدین ترتیب که پرسشنامه اولیه تنظیم شده در اختیار اساتید و صاحبنظران دانشگاهی رشته مدیریت قرار گرفت تا در رابطه با اینکه سئوالات مطرح شده، آنچه را که مد نظر است، اندازه گیری می کند یا خیر؟ اظهار نظر نمایند. سپس نظرات اساتید و کارشناسان در پرسشنامه لحاظ و تغییرات لازم در سؤالات بوجود آمد.
برای آزمون پایایی پرسشنامه، از روش آلفای کرونباخ استفاده گردید. بر اساس این روش با یک مطالعه مقدماتی روی 30 نفر از جامعه آماری(به روش تصادفی) و با استفاده از نرم افزار آماری SPSS 22 میزان پایایی سؤالات ارتباطات سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی به ترتیب 821/0 و 794/0 بدست آمد(جدول شماره 3- 3 ).
مقدار این آماره ها نشان می دهدکه اولاً سؤالات پرسشنامه همبستگی بالایی با یکدیگر دارند و ثانیاً پرسشنامه تحقیق،‌ از پایایی بالایی برخوردار می باشد.
جدول شماره 3-3: آزمون پایایی پرسشنامه ارتباطات سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی
تعداد نمونه مورد بررسی
تعداد سؤالات پرسشنامه
آلفا گرونباخ برآورد شده
نام پرسشنامه
30
27
821/0
ارتباطات سازمانی
30
21
794/0
رفتار شهروندی سازمانی 3-5. روش تجزیه و تحلیل داده های آماری
به منظور تجزیه و تحلیل داده های بدست آمده از پرسشنامه های جمع آوری شده از روشهای آماری توصیفی و استنباطی استفاده شده است. بدین ترتیب برای توصیف پاسخهای داده شده به سؤالات پرسشنامه های تحقیق حاضر از جدول های توزیع فراوانی و درصد پاسخهای مربوط به هر یک از سؤالات استفاده شده است و برای نشان دادن داده های آماری سؤالات عمومی بصورت مجسم، از نمودارهای ستونی استفاده گردیده است. و در سطح استنباطی برای آزمون فرضیه ها از آزمون کولموگروف اسمیرنف و تحلیل رگرسیون ساده و چندگانه استفاده شده است. لازم به ذکر است کلیه عملیات آماری در تحقیق حاضـر از طـریق نرم افزار آماریSPSS. 22 انجام شده است. فصل چهارم
تجزیه و تحلیل داده های آماری
(یافته های تحقیق) 4-1. مقدمه
در این فصل داده هایی که از طریق پرسشنامه های جمع آوری شده به دست آمده اند، با استفاده از آمار توصیفی و آمار استنباطی در دو بخش مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. بدین ترتیب که ابتدا در بخش اول فصل حاضر برای توصیف سؤالات دموگرافیک نمونه آماری از جدول های توزیع فراوانی و درصد پاسخ های مربوط استفاده گردید. سپس در بخش دوم فرضیه های تحقیق براساس نتایج به دست آمده از بررسی سؤالات، با استفاده از آمار استنباطی(آزمون کولموگروف اسمیرنف و تحلیل رگرسیون ساده و چندگانه) مورد آزمون قرار گرفتند.
4-2. بخش اول: یافته های توصیفی
4-2-1. جنسیت پاسخگویان:
مرد ( زن (
پاسخ های بدست آمده از پرسشنامه های جمع آوری شده، برای سؤال فوق به صورت جدول شماره 4- 1 می باشد:
جدول شماره 4-1: توزیع فراوانی و درصد پاسخ های نمونه آماری به جنسیت پاسخگویان
نوع پاسخ ها
کمیت پاسخ ها
مرد
زن
جمع
فراوانی
49
6
55
درصد
89
11
100 نمودار میله ای شماره 4-1:درصد پاسخ های نمونه آماری به جنسیت پاسخگویان
بر اساس جدول و نمودار شماره 4-1، مشاهده می شود که، 49 نفراز پاسخگویان (89 درصد نمونه آماری) را کارکنان مرد و 6 نفر از پاسخگویان (11 درصد نمونه آماری) را کارکنان زن تشکیل داده است. 4-2-2. سن
زیر 30 سال 40-30 سال 50- 41 سال بالاتراز 51 سال
پاسخ های به دست آمده از پرسشنامه های جمع آوری شده برای سؤال فوق به صورت جدول شماره4-2 می باشد:
جدول شماره 4-2: توزیع فراوانی و درصد پاسخ های نمونه آماری به میزان سن
نوع پاسخ
کمیت پاسخ
کمتر از 30 سال
30 تا 40 سال
41 تا 50 سال
بیشتر از 51 سال
جمع
فراوانی
1
22
22
10
55
درصد
8/1
40
40
2/18
100 بر اساس جدول شماره4-2، 1 نفر از پاسخگویان(8/1 درصد نمونه آماری) کمتر از 30 سال، 22 نفر از پاسخگویان (40 درصد نمونه آماری) بین 30 تا 40 سال، 22 نفر از پاسخگویان (40 درصد نمونه آماری) 41 تا 50 سال و 10 نفر از پاسخگویان (2/18 درصد نمونه آماری ) بالای 51 سال سن دارند.
نمودار میله ای در صفحه بعدی نیز این نتایج را به وضوح نشان می دهد. نمودار شماره 4-2: درصد پاسخ های نمونه آماری به میزان سن 4-2-3. میزان تحصیلات
دیپلم فوق دیپلم لیسانس فوق لیسانس دکتری
پاسخ های به دست آمده از پرسشنامه های جمع آوری شده، برای سؤال فوق به صورت جدول شماره 4-3 می باشد: جدول شماره 4-3 : توزیع فراوانی و درصد پاسخ های نمونه آماری به میزان تحصیلات
نوع پاسخ
کمیت پاسخ
دیپلم
فوق دیپلم
لیسانس
فوق لیسانس
دکتری
جمع
فراوانی
11
9
29
6
0
55
درصد
20
4/16
7/52
9/10
0
100
بر اساس جدول شماره 4-3، 11 نفر از پاسخگویان (20 درصد نمونه آماری) را دیپلم، 9 نفر از پاسخگویان (4/16 درصد نمونه آماری) را فوق دیپلم، 29 نفر از پاسخگویان (7/52 درصد نمونه آماری) را لیسانس و 6 نفر از پاسخگویان (9/10 درصد نمونه آماری) را فوق لیسانس تشکیل داده اند. در مجموع می توان گفت که تعداد قابل توجهی از پاسخگویان(53 %) در تحقیق حاضر دارای مدرک تحصیلی لیسانس هستند.
نمودار میله ای در صفحه بعدی نیز نتیجه به دست آمده را تأیید می نماید. نمودار شماره 4-3: درصد پاسخ های نمونه آماری به میزان تحصیلات پاسخگویان
4-2-4. سابقه خدمت
کمتر 5 سال ( 5 تا 10 سال ( 11 تا 15 سال ( 16 تا 20 سال (
21 تا 25 سال ( بیشتر از 26 سال ( پاسخ های به دست آمده از پرسشنامه های جمع آوری شده برای سؤال فوق به صورت جدول شماره 4-4 می باشد:
جدول شماره 4-4 : توزیع فراوانی و درصد پاسخ های نمونه آماری به سؤال سابقه خدمت
نوع پاسخ
کمیت پاسخ
کمتر از 5 سال
5-10 سال
11-15 سال
16-20 سال
21 تا 25 سال
بیش از 20 سال
جمع
فراوانی
1
14
17
11
12
0
55
درصد
8/1
5/25
9/30
20
8/21
0
100
بر اساس جدول شماره 4-4، 1 نفر از پاسخگویان( 8/1 درصد نمونه مورد بررسی) دارای سابقه ی خدمتی کمتر از 5 سال، 14 نفر از پاسخگویان(5/25 درصد نمونه مورد بررسی) بین 5-10 سال، 17 نفر از پاسخگویان(9/30 درصد نمونه مورد بررسی) بین 11-15 سال، 11 نفر از پاسخگویان(20 درصد نمونه مورد بررسی) بین 16 تا 20 سال و 12 نفر از آنان( 8/21 درصد نمونه آماری) بالای 20 سال سابقه ی خدمت دارند.
نمودار میله ای در صفحه بعدی نیز این نتایج را به وضوح نشان می دهد.
نمودار شماره 4-4: درصد پاسخ های نمونه آماری به سؤال سابقه خدمت
4-3. بخش دوم:
تجزیه و تحلیل استنباطی داده های آماری(آزمون آماری فرضیه های تحقیق)
4-3-1. بررسی نرمال بودن دادهها
با استفاده از آزمون کولموگروف اسمیرنف نرمال بودن دادهها را میتوان بررسی کرد که ما در اینجا این آزمون را برای کل دادهها و نیز تک تک متغیرها انجام دادهایم که نتایج آن به صورت جداول نشان داده شده است. این آزمون در سطح اطمینان 95% انجام میگیرد به عبارتی سطح معناداری ما 05/0= ? میباشد. در این آزمون ما دو فرض زیر را داریم:
دادهها از توزیع نرمال پیروی میکنند. :H0
دادهها از توزیع نرمال پیروی نمیکنند. :H1
اگر p- مقدار بدست آمده (همان sig جدول) بزرگتر از 05/0= ? باشد نرمال بودن دادهها را نتیجه میگیریم و درغیر اینصورت به نرمال بودن دادهها شک میکنیم.
جدول شماره 4-5 : نتایج آزمون نرمال بودن مربوط به متغیر های تحقیق
متغیرها
تعداد دادهها
آماره کولموگروف اسمیرنف
p- مقدار
ارتباطات سازمانی
55
034/1
235/0
کانال ارتباطی
55
721/0
677/0
مسیر ارتباطی
55
932/0
350/0
محتوای ارتباطی
55
814/0
521/0
سبک ارتباطی
55
560/0
912/0
رفتار شهروندی سازمانی
55
466/0
982/0
با توجه به نتایج بدستآمده در جدول 4-5 و از آنجائیکه p- مقدار بدست آمده برای آزمونها بزرگتر از سطح معناداری ما یعنی 05/0= ? میباشد، فرض نرمالبودن دادهها را پذیرفته و میتوان برای بررسی فرضیهها از روشهای پارامتری استفاده کرد که ما در اینجا از روش تحلیل رگرسیون خطی استفاده خواهیم کرد.
4-3-2. آزمون فرضیه اصلی :
ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر تأثیر دارد.
برای بررسی تأثیر مؤلفه های ارتباطات سازمانی (کانال، مسیر، محتوا و سبک ارتباطی) بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان از تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شده است.
جدول شماره 4- 6: نتایج آزمون همبستگی بین متغیرهای مستقل و وابسته متغیر مستقل
متغیر وابسته(رفتار شهروندی سازمانی) سطح معنی داری
ضریب همبستگی
کانال ارتباطات
002/0
374/0
مسیر ارتباطات
006/0
339/0
محتوای ارتباطات
000/0
505/0
سبک ارتباطات
000/0
581/0 جدول شماره 4- 7: نتایج ضریب همبستگی، ضریب تعیین و آماره دوربین واتسون
R
(ضریب همبستگی)
R2
(ضریب تعیین)
ضریب تعیین تعدیل شده
مقدار خطا
دوربین واتسون
670/0
449/0
405/0
27/0
560/1 ]]>

پایان نامه رایگان با موضوع انتقال اطلاعات، انواع ارتباطات، رفتار کارکنان، سلسله مراتب

ارتباط موثر به دو دلیل برای مدیران اهمیت دارد. اول، ارتباط فرآیندی است که به وسیله آن مدیران به ساختار برنامه‌ریزی، رهبری و کنترل دست می‌یابند. دوم، ارتباط فعالیتی است که مدیران بخش اعظمی از وقتشان را صرف آن می‌کنند.
بندرت مدیران در میز کارشان به تنهایی فکر یا برنامه‌ریزی می‌کنند. در حقیقت زمان مدیریت به طور عمده زمانی برای ارتباط رو در رو، الکترونیکی یا تلفنی با افراد، همتایان، ناظرین، تهیه کنندگان یا مشتریان است. به هنگام برخورد نداشتن با دیگران به صورت حضوری یا تلفنی، مدیران ممکن است یادداشت، گزارش یا نامه‌ای را بنویسند یا بخوانند.
در تحقیقی، بررسی مدیران رده بالا و میانی سازمان نشان داد که آنها در هر دو روز تنها نیم ساعت با آرامش کامل، بدون داشتن هیچ نوعی ارتباط یا بر هم خوردن سکوت، به سر می‌برند. (استونر و فری من، 1992، ص 530)
ارتباطات به اعضاء سازمان برای دستیابی به اهداف فردی و سازمانی و نیز استفاده و پاسخ به تغییر سازمانی، ایجاد فعالیتهای سازمانی هماهنگ و برای وارد شدن در تمامی رفتارهای مرتبط سازمانی کمک می‌کند. (ایوانویچ 6 و ماتسون 7،‌2002، ص 492).
چندین نشریه به عنوان آثاری می‌باشند که اهمیت ارتباط در فرآیند سازمانی را مورد توجه قرار می‌دهند. هربرت سیمون 8 (1945) در نشریه‌ای با نام نوبل 9 راجع به سیستمهای ارتباطات سازمانی بحث می‌کند و عنوان می‌کند که در سازمانها ارتباط کاملا الزامی است. باولاس و بارت 10 (1951) در کتابشان آورده‌اند که ارتباط ماهیت فعالیتهای سازماندهی شده است. در سال 1954، جوانی به نام کریس آرگریس11، کتابی تحت عنوان “شخصیت و سازمان” را منتشر کرد. این کتاب که حاوی مطالب دقیق و تحقیق شده است، ارتباطات سازمانی را بخاطر اهمیت ویژه و بخصوصش مجزا نموده است. آرگریس زمانی به این موضوع پرداخت که در ارتباطات سازمانی شرایط ناعادلانه‌ای حکمفرما بود، مثلا اینکه “مدیر همه چیز را خوب می‌داند و کارگردان به طور ذاتی احمق و نادان هستند.”. وی این وضعیت را که مبتنی بر تحمیل خواسته‌های مدیر بر کارکنان بود بشدت متهم کرد. 12
ارتباطات، برای مدیران سازمان و کاری که انجام می‌دهند نقش حیاتی دارد. کانتر (1977) به این نتیجه رسید که مدیران درصد بالایی از وقت خود را‌ صرف ارتباطات می‌کنند. معمولا این ارتباطات به صورت تماس‌ها به صورت برگزاری شوراها برقرار می‌گردد. مدیران باید به پیام‌های تلفنی و نامه‌های ارسالی پاسخ دهند. کوتاه سخن اینکه، کار مدیر در ارتباط خلاصه می‌شود. (پارسائیان و اعرابی، 1376)
گوئل کهن (1376) در زمینه نقش و جایگاه ارتباط در سازمان‌ها اظهار می‌دارد که سازمان‌ها به منظور رسیدن به اهدافی مشخص طرح ریزی شده‌اند. در این ساختار مدیران، کارکنان، ‌کارفرمایان، متخصصان و محیط برونی سازمان،‌لزوما به وسیله‌ی فرآیندهای ارتباطات سازمانی به یکدیگر وابسته‌اند. افزون بر این برای رسیدن به اهداف، ‌سازمان می‌طلبد که رهبرانی کوشا و پرتلاش داشته باشد، مردم انگیزش یابند، تلاش‌ها هماهنگ شود، تصمیم‌گیری‌ها انجام پذیرد و عملیات کنترل و هدایت شوند. هر یک از این وظایف،‌مستلزم کنش و واکنش متقابل بین افراد و در نتیجه مستلزم وجود ارتباط است. ارتباطات در پیشبرد اهداف سازمان و همچنین در ایجاد احساس هویت و وابستگی کارکنان به سازمان و همکاران و نهایتا نهادینه کردن وفاداری آنان به سازمان بسیار مهم و مورد توجه فراوان مدیران با تجربه و تحصیل کرده می‌باشد. به عقیده ونریل 13 ارتباطات می‌تواند وسیله‌ای برای احساس هویت و احراز شخصیت فرد در سازمان تلقی گردد.
امروزه به قول وایت و مازور 14 یکی از مسائل مهم و مبتلا به سازمان‌ها، مدیریت ارتباطات عمومی است که کلیه سازمانها به گونه‌ای در راه‌اندازی، کنترل و بهره‌گیری از آن دخالت دارند. برای این کار مدیران و کارشناسان به زعم ویندهال و سیگنیتزر 15 باید با آگاهی از بکارگیری تئوری‌های ارتباطات اقدام و برنامه‌ریزی در هرچه مؤثرتر نمودن این عنصر مهم مدیریت در جهان امروز که به گونه غیرقابل پیش‌بینی در حال گستردگی و کم کردن فاصله‌ها و خارج نمودن انسان از مرزهای انزوا و پرتاب او به اقصی نقاط جهان است، بنمایند. (فخیمی، 1379). 2-2-5. تعاریف ارتباطات
محققین غربی که پایه‌گذاران دیدگاه‌های جدید ور وش‌ها و فنون ارتباطی موجود می‌باشند، بر این عقیده‌اند که کلمه ارتباطات 16 از لغت لاتین (Communication) مشتق شده است که این لغت خود در زبان لاتین به معنای(To Make Common) یا عمومی کردن و یا به عبارت دیگر در معرض عموم قرار دادن است. این بدین معنی است که مفهومی از درون فردی برخاسته است، به میان دیگران راه یافته و به دیگران انتقال یافته است. پس در اصل اعتقاد بر این است که ارتباطات، برخی ازمفاهیم و تفکرات و معانی و یا به عبارت بهتر پیام‌ها 17 را به دیگران و یا میان عموم گسترش می‌دهد. تعاریف جدید‌تر آن را “انتقال مفاهیم” و یا “انتقال معانی”18 و نیز “انتقال و یا تبادل پیام‌ها” 19 می‌دانند.
ارتباط به گونه‌ای وسیع و گسترده “تسهیم تجارب”20 نیز تعریف شده است. در این معنی هر موجود زنده‌ای تجارب و آنچه در درون خود دارد با دیگران چه همنوعان خودو چه با انواع دیگر در میان می‌گذارد (فرهنگی، 1373).
بنا به تع ریف ارائه شده در فرهنگستان جامع انگلیسی آکسفورد، ارتباطات عبارت می‌باشد از: “فرستادن، انتقال دادن و تبادل عقاید، دانش و غیره ….” (فخیمی، 1379، 408).
فرهنگ وبستر 21 در تعریف لغت ارتباط آورده است: “ارتباط عبارتست از عمل انتقال، اظهار، بیان و گفتگو، بین یک فرد با فرد دیگر” (مشبکی، 1377، 211). در مدیریت، ارتباط را انتقال اطلاعات 22، مفاهیم و معانی بین افراد سازمان تعریف می‌کنیم و منظور از اطلاعات تنها وقایع و نظرات نبوده بلکه احساسات و عواطف را نیز شامل می‌شود. بنابراین زمانی که اطلاع یا خبری را به فردی می‌دهیم. یا نظرمان را برایش بازگو می‌کنیم، با او ارتباط برقرار کرده‌ایم. همین طور زمانی که در نگاه، حالات چهره، طرز رفتار یا لحن گفتارمان نکته‌ای هست که بازگو کننده احساسات و عواطف مناسب می‌باشد، بدون اینکه صریحا خواسته باشیم نشان دهیم، باز ارتباط برقرار کرده‌ایم. بدین ترتیب ارتباطات عبارتست از “انتقال و تبادل اطلاعات، معانی و مفاهیم و احساسات بین افراد در سازمان با واسطه یا بلاواسطه (میرآبی، 1380، 230).
به زعم ولنس و مک ویلیام23:
“…. ارتباطات پایه کلیه روابط مراوده‌ای می‌باشد. از طریق ارتباطات با یکدیگر به تفاهیم می‌رسیم و دوست داشتن همدیگر را می‌آموزیم، در یکدیگر نفوذ می‌نمائیم، به هم اعتماد می‌کنیم، راجع به خودمان چیزی آموخته و به دیگران که چگونه ما را می‌بینند توجه می‌نمائیم ….” (فخیمی، 1379، 408).
به عقیده مورفی و هیندبرانت 24 :
“…. ارتباطات فرآیندی است برای انتقال و دریافت پیام‌های کتبی و شفاهی که منتج به جواب و پاسخ می‌شود…” (همان منبع، 408).
از طرفی باگلی 25 نظر دیگری اظهار می‌دارد. او می‌گوید:
“… ارتباطات فرآیندی است که به هنگام انتقال فکر، عقیده، اطلاعات، احساس بین افراد و یا گروه و افراد برای مقاصد سنجیده شده‌ای واقع می‌شود….”.
نظر لیتل 26 مشابه نظر فوق است. به زعم او : “… ارتباطات فرایندی است که به وسیله آن اطلاعات بین افرادو یا سازمان‌ها از طریق نمادهادی مورد توافق قبلی برقرار می‌شود….” (همان منبع،408).
ارتباط عبارتست از فرایند انتقال پیام و برقراری تفاهم بین دو نفر یا بیشتر مشروط بر آنکه معنای مورد نظر فرستنده پیام را، گیرنده نیز دریافت کند (صائمیان، 1377، 76).
دنسل لانگلی و میشل شین اظهار می‌دارند که: ارتباط عبارتست از “فرایند انتقال اطلاعات با وسایل ارتباطی گوناگون از یک نقطه، یک شخص یا یک دستگاه به دیگری” (رئوفی، 1381، 167).
ارتباطات یک فرایند شخصی است که درگیر تبادل رفتار می‌باشد (حقیقی و همکاران، 1380، 224).
ارتباطات – تبادل اطلاعات و انتقال معنی- بخشی از هر کاری است که مدیران انجام می‌دهند(دسلر، 2001).27
ارتباطات مبین نحوه و چگونگی توزیع و تبادل عقاید، افکار و اطلاعات از طریق کتبی، شفاهی، علامات و حرکات به منظور راهنمایی و هدایت رفتار کارکنان سازمان در مبادله پیام می‌باشد(فخیمی، 1379، 407).
تبادل کلام، پیام و یا مبادله افکار و عقاید یا “فراگرد تفهیم و تفاهم و تسهیم معنی” را اصطلاحاً‌ برقراری ارتباط نامیده‌اند و یا فرآیند انتقال اطلاعات و مفاهیم فکری انسان. بنابراین هر واقعه‌ای که روی دهد یا اصواتی که به گوش رسد و یا ایماء و اشاراتی که به عمل آید، می‌تواند نوعی ارتباط بین افراد باشد(مسعودی ندوشن، 1376، 483).
هارودلویت در کتاب روانشناسی مدیریتی چنین بیان داشته است که “ارتباطات عبارت است از ارسال و شلیک اطلاعات و اصابت آن به هدف که برای اطلاع از اثربخشی آن باید بازخورد اطلاعات از گیرنده (هدف) گرفته شود”(کوکلان، 1378، 84).
کلیت28 در کتاب مدیریت منابع انسانی، ارتباطات را به معنی توزیع اطلاعات در سطوح مختلف سازمانی به منظور هدایت رفتار افراددر تصمیم‌گیری‌های سازمانی، حل مشکلات و نوآوری، ایجاد هماهنگی، ارزیابی عملکرد و رهبری تعریف کرده است(مسعودی ندوشن، 1376،‌ 484).
فیلیپ کومیز، ارتباطات را “جابه‌جا شدن اطلاعات از سوی فرستنده (اطلاعات) به گیرنده (اطلاعات) به این شرط که هر دو، هم فرستنده و هم گیرنده، اطلاعات جابجا شده را درک نموده و بفهمند” تعریف کرده است(طوسی و همکاران، 1378، 330).
ارتباطات فرایندی است پویا که زیربنای بقا و رشد و تحولات تمام سیستمهای زنده در سازمان است(عباس زادگان، 1379، 43).
ارتباطات عبارتست از “مبادله اطلاعات بین دو یا چند نفر از طریق علائم مشترک.” (مقیمی، 1376، 42).
از نظر ویلیام گیولیک، ارتباط سازمانی فرآیندی است که مدیران به وسیله آن سیستمی برای گرفتن اطلاعات و تبادل معانی از او به افراد و ارگان‌های فراوان داخل و خارج سازمان برقرار می‌سازند(مسعودی ندوشن، 1376، 484). 2-2-6. ارکان اصلی فرایند ارتباطات
جان کاتر29 ارتباطات را به صورت زیر تعریف کرده است: یک فرستنده پیام، پیامی را از طریق وسیله یا ابزاری به گیرنده پیام می فرستد که او به آن پاسخ می دهد. در این شکل ساده می توان الگویی به طریق زیر ارائه کرد.
فرستنده پیام ? پیام ? گیرنده پیام. الگوی مزبور نشان می دهد که در یک ارتباط سه رکن اصلی وجود دارد. بدیهی است که اگر یکی از آنها حذف شود، ارتباط برقرار نمی گردد. در یک فرآیند ارتباط هفت بخش وجود دارد:
– فرستنده پیام یا منبع پیام:30 آغازگر ارتباط است. در یک سازمان، فرستنده پیام کسی است که دارای اطلاعات است و هدف وی این است که آن را به یک یا چند نفر اطلاع دهد.
– به رمز درآوردن پیام31: زمانی انج ام می شود که فرستنده پیام، اطلاعات را به صورت یک رشته علامت یا نماد درآورد. به رمز درآوردن پیام از آن جهت لازم است که اطلاعات تنها باید بین یک نفر و نفر دیگر از طریق علامت و نشانه مبادله شود.
– پیام32: اطلاعاتی است که فرستنده پیام آن را از نظر فیزیکی به صورت رمز درآورده است. پیام ممکن است به هر شکل و صورتی باشد و فرد دیگری آن را دریافت و درک کند.
– کانال یا مجرای ارتباطی33: وسیله ای است برای ایجاد ارتباط بین فرستنده و گیرنده پیام( مثل هوا برای انتقال صوت) غالبا نمی توان کانال ارتباطی را از پیام جدا کرد.
– دریافت کننده یا گیرنده پیام:34 شخصی است که اندام های حسی او احساس می کنند که پیام را دریافت کرده اند. امکان دارد گیرنده پیام، یک یا چند نفر باشند.
از رمز خارج کردن پیام35: فرایندی است که به وسیله آن گیرنده پیام، پیام را تفسیر می کند. گیرنده باید ابتدا پیام را دریافت کند سپس آن را تفسیر کند.
بازخورد نمودن نتیجه36: مسیری دارد که در جهت عکس فرایند ارتباط است که در آن واکنش گیرنده پیام به فرستنده پیام داده می شود. بازخورد ممکن است مستقیم و یا به صورت غیر مستقیم باشد.
پارازیت: پارازیت را می توان عاملی تعریف کرد که پیام را تحریف می کند. وجود پارازیت ممکن است از فرستنده، وسیله ارتباط و یا گیرنده باشد.
2-2-7. ارتباطات سازمانی
از ترکیب دو واژه ارتباط و سازمان م یتوان به مفهوم جدیدی دست یافت که ارتباط یا ارتباطات سازمانی نام دارد. در ارتباط سازمانی که یکی از انواع ارتباطات انسانی است، چهار ویژگی هدفمندی، ساختارمندی، وظیفه مداری و محاط بودن در یک سازمان، در مقایسه با انواع دیگر ارتباط بیشتر مورد توجه است. در رویکردهای گوناگون علم مدیریت در مفهوم ارتباطات سازمانی با توجه به تعریف هر یک از سازمان، تفاوتهای محسوسی دیده می شود. برای مثال در مکتب کلاسیک که سازمان به عنوان ماشین در نظر گرفته می شود، عناصر ارتباط به این صورت است: ارتباط یک وظیفه است، مسیر ارتباطی به صورت عمودی است، کانال ارتباطی همواره به صورت کتبی و سبک ارتباط به صورت رسمی است. در دو رویکرد دیگر یعنی روابط انسانی و منابع انسانی که به نیازهای کارکنان و تاثیر رضایتمندی بر میزان بهره وری توجه می شود؛ ارتباط علاوه بر وظیفه، وضعیتی اجتماعی و ابتکاری دارد. مسیر ارتباط به صورت عمودی، افقی و یا گروهی می باشد. در این جا کانال ارتباط نیز اغلب حالت رودررو و بدون محدودیت را دارد و سبک ارتباط شکل غیر رسمی را دارا می باشد. در مقابل این مکتب می توان به رویکردهای سیستمی، فرهنگی و انتقادی اشاره کرد.
برای مثال در رویکرد سیستمی، سازمان به عنوان یک موجود زنده دیده می شود که هم بر محیط اثر می گذارد و هم از آن تاثیر می پذیرد و این دیدگاه که متاثر از نظریه عمومی سیستم هاست، هر مجموعه را دارای اجزایی می داند که وجه اشتراک آنها نظم سلسله مراتبی، وابستگی به یکدیگر و مرزهای نفوذپذیری است. به علاوه، نظام دارای فرایند داده و ستاده و بازخورد است.
نوربرت ونیرا(1969) در کتاب سایبرنتیک یا کنترل، ویژگی های هر نظام را به چهار دسته کلی مجموعه، هم پایانی، آنتروپی منفی و تنوع الزامی، تقسیم بندی می کند. در این رویکرد، سازمان عبارت از یک کل با اجزای پیوسته و متشکل از افراد انسانی، سازمانهای رسمی و غیر رسمی، روشهای]]>

پایان نامه ارشد درباره تولید اطلاعات، نمونه آموزشی

از آنجا قرار است از هر پنجره 30-دقیقه‌ای، یک نمونه( یک بردار ویژگی) استخراج شود، سایز گردآمدگی میتواند مقادیر 3، 5، 6 ،10، 15و 30 ( مقسوم 30) باشند که به ترتیب منجر به تولید بردارهای ویژگی با اندازههای 200، 120، 100، 60، 40و 20 مقداری میشوند [18]. بنابراین سایز بردار ویژگی وابسته به سایز گردآمدگی است. به منظور درک بیشتر توضیحات گفته شده در خصوص اعمال سایزهای مختلف گردآمدگی، در شکل (5-1) مراحل استخراج ویژگی برای سایز گردآمدگی 15=s که منجر به ساخت بردار ویژگی 40-مقداری می‌شود، به صورت نمادین آورده شده است. شکل5-1 .مثالی از چگونگی اعمال مراحل گردآمدگی با سایز15=s و استخراج بردار ویژگی با سایز 40. به بیانی دقیق‌تر، برای اعمال گردآمدگی با سایز 15=s بر روی یک پنجره 30-دقیقه‌ای، رکوردهای 1 تا 15 ( مربوط به 20 مسیر) و رکوردهای 16 تا 30 ( مربوط به 20 مسیر) با هم جمع بسته میشوند و 2 بردار 20 مقداری تولید میکنند که با کنار هم قرار دادن آنها یک بردار ویژگی 40-مقداری برای پنجره مربوطه بدست خواهد آمد. اعمال سایزهای مختلف گردآمدگی، نتایج متفاوتی را در میزان خطا ایجاد می‌کند. شکل (5-2) نیز روند تغییرات میانگین RMSE را با توجه به سایزهای مختلف گردآمدگی نشان می‌دهد. همانطور که در شکل (5-2) مشخص است، کمترین خطا مربوط به اعمال سایز گردآمدگی 10-دقیقه‌ای است. هرچند که کمترین خطا در روش RF Ensemble of با سطح گردآمدگی s=15 بدست آمده است. شکل 5-2. مقایسه میانگین RMSE روش پیشنهادی و روش Of RF Ensemble با اعمال سایزهای گردآمدگی متفاوت. سایز گردآمدگی از 3 تا 30 دقیقه، متغیر است. در راستای توجیه بهترین نتیجه که حاصل اعمال سایز گردآمدگی 10=s است، می‌توان گفت که در واقع با اعمال این سایز، مقادیر بردار ویژگی هم Horizen با بردارهای هدف است. به بیانی دقیق‌تر، چون قرار است بردارهای هدف، جمع نرخ ترافیکی مسیرها در بازه‌ی زمانی 41-50 (10-دقیقه‌ای) باشند، پس در نظر گرفتن نرخهای ترافیکی مربوط به جمع 10-دقیقه‌ای در بردارهای ویژگی، تطابق بیشتری با بردارهای هدف داشته و منجر به یادگیری بهتر و خطای کمتر میشود.
استخراج مجموعه‌های نمونه‌های آموزشی نظر به حجم بالای داده ترافیکی ، مقیاس پذیری متدهای ارائه شده ، از مسائل مطرح در این حوزه است . در روش [18]، مجموعه نمونه‌های آموزشی (ماتریس‌های ویژگی) با سایزهای متفاوتی، از فایل پایگاه داده استخراج شد . این مجموعه‌ها با عنوان A ، B وC به ترتیب شامل 1000 ،11000 و 55000 نمونه‌ی آموزشی هستند. همانطور که مشخص است، یادگیری با استفاده از هر کدام از مجموعه‌ها، مقیاس‌پذیری متفاوتی را در اختیار می‌گذارد. از آنجا که در نهایت، قرار است تکنیک پیشنهادی با این الگوریتم مقایسه شود، بنابراین ما نیز این مجموعه‌های آموزشی را استخراج و برای یادگیری بکار گرفتیم. در این زیر فصل، به بیان چگونگی استخراج این مجموعه‌های آموزشی می‌پردازیم.
در بخش پایگاه داده توضیح داده شد که داده‌ی ارائه شده بعنوان داده‌ی آموزشی، شامل 60000 رکورد یعنی 100 سایکل 10- ساعته میباشد . با توجه به این که قرار است با داشتن نیم ساعت اول هر پنجره ، نیم ساعت بعدی را پیشبینی کرد ، بنابراین از هر پنجره 60- دقیقهای باید یک نمونه استخراج کرد. اگر پنجرههای استخراج نمونه را بدون overlap در نظر بگیریم و از هر 60-دقیقه، یک نمونه (یک بردار ویژگی) مطابق با روش توضیح داده شده در بخش 4 ، استخراج کنیم، در نهایت به ازای 60000 رکورد (دقیقه) (کل داده آموزشی)، 1000 نمونه‌ی آموزشی خواهیم داشت که بعنوان مجموعه نمونه‌های آموزشیA (یا Set A) در نظر گرفته میشود.
با حرکت دادن پنجره‌ی استخراج نمونه و تغییر نقطه‌ی شروع و پایان این پنجره میتوان تعداد نمونه‌های آموزشی متفاوتی را از فایل داده های آموزشی استخراج کرد. واضح است که در این صورت پنجرههای استخراج نمونه با هم overlap خواهند داشت. برای بدست آوردن مجموعه نمونه‌های آموزشی B یا (Set B) ، به جای استخراج یک نمونه از یک بازه 60-دقیقه‌ای، پنجره‌ی استخراج ویژگی را روی این بازه حرکت میدهیم که در این صورت 11 نمونه‌ی آموزشی از هر یک ساعت استخراج خواهند شد. بدین ترتیب، برای 1000 بازه‌ی یک ساعته، 11000=1000ₓ11 نمونه بدست خواهد آمد. به منظور درک بیشتر نحوه‌ی ساخت مجموعه‌های نمونه آموزشی، مرحله‌ی استخراج نمونه مجموعه آموزشی B بطور مثال در شکل (5-3) بصورت نمادین آمده است. شکل 5-3- مراحل نمادین استخراج مجموعه نمونهی آموزشی B. در حالتی دیگر اگر پنجره استخراج ویژگی را روی بازه‌ی مربوط به یک سایکل که 600 دقیقه است، حرکت دهیم (با شیفت 1-دقیقه‌ای پنجره استخراج ویژگی)، به ازای هر سایکل 550 نمونه‌ی آموزشی و در نهایت به ازای 100 سایکل 55000=1000ₓ55 نمونه‌ی آموزشی خواهیم داشت که مج موعه‌ی نمونه‌های آموزشی C را تشکیل می‌دهند[18]. در زیر فصل بعد، نتایج یادگیری الگوریتم‌های متفاوت بر روی این مجموعه‌ها آورده شده است. نتایج یادگیری الگوریتم بر روی مجموعه‌های نمونه‌های آموزشیA,B,C در شکل (5-4) کارایی تکنیک پیشنهادی بر روی داده‌ی آزمایشی در مقایسه با نتایج پیاده سازی ما از روش Ensemble Rf را می‌بینیم. شکل 5-4- مقایسه خطای RMSE مربوط به تکنیک پیشنهادی و روش Ensemble RF، که برای مجموعه نمونه‌های آموزشی A,Bو C که به‌ترتیب شامل 1000, 11000 و 55000 نمونه‌ی آموزشی هستند. تکنیک پیشنهادی کاهش خطای چشمگیری بر روی مقیاس‌پذیرترین مجموعه یعنی مجموعه A داشته است. لازم به ذکر است که روش Ensemble RF در مسابقه ICDM سال 2010 مقام سوم را کسب کرد. همانطور که در شکل واضح است، تکنیک پیشنهادی قادر به کاهش خطای چشمگیری، خصوصا بر روی مجموعه‌ی A شده است که کوچکترین سایز را در مقایسه با دیگر مجموعه‌های B و C دارد. اهمیت این نتیجه بدین دلیل است که سایز مجموعه‌های B و C، همانطور که در [18] مورد نقد و اشاره قرار گرفته، از جمله محدودیت‌های آن روش بحساب می‌آید، چرا که با افزایش تعداد مسیرها (ATRs) احتمالا متد ارائه شده در [18] مقیاس‌پذیری مناسبی نخواهد داشت. با این حال، برای رسیدن به کارایی بالاتر، تکنیک پیشنهادی بر روی مجموعه‌های B و C و ترکیب B و C اعمال شد که نتایج آن را در شکل (5-4) می‌بینیم. واضح است که بر روی 4 مجموعه، تکنیک پیشنهادی، کاهش خطای قابل ملاحظه‌ای دارد. هرچند بهترین نتایج هر دو روش از اعمال الگوریتم بر روی ترکیب مجموعه (B & C) می‌باشد. لازم به ذکر است که این میزان خطا در مقایسه با برترین نتایج مربوط به مسابقه ICDM(2010)، نتایج قابل مقایسه‌ای دارد. فصل ششم]]>

پایان نامه ارشد درباره فعالیت های روزانه، نمونه برداری، نمونه آموزشی، بازار سهام

نکته قابل اشاره دیگر اینست که، همانطور که می‌دانیم و همچنین در تحقیقات مرتبط با این حوزه اشاره شده است، ساعت‌های اوج ترافیکی، ساعتهای همزمان با شروع فعالیت های روزانه، همچون رفتن به سر کار، مدارس و … تعریف می‌شوند. همچنین، مسئله وقوع اوج ترافیک، تقریباً 2 بار در طول روز تکرار میشود که بسته به کشور و شهر و فرهنگ آنها، ساعت‌های رخداد آنها متفاوت می‌باشند. بطور مثال در [22] ساعت‌های رخداد پیک صبحگاهی165(6 تا 9) و پیک عصر166 (15:30 تا 18:30) در نظرگرفته‌شده‌است. همچنین در [43] این ساعات به ترتیب (8 تا 9:30) و (16 تا 18) ، در [44] پیک صبحگاهی (6 تا 10) و در دیگر تحقیقات این پریود (7:15 تا 9:15) گزارش شده‌اند. هرچند وجه مشترک همه‌ی جریان‌های ترافیکی، وقوع 2 بار اوج ترافیکی است که به ساعات هجوم167 مشهورند (صبح و عصر) . بنابراین در طی 24 ساعت معمولاً دو پیک در رفتار جریانهای ترافیکی مشاهده میشود. هرچند، داده‌ی مورد بررسی حاصل اجرای سایکلهای به طول 10ساعت هستند، بنابراین احتمال وجود 1 پیک در طول بازه 10 ساعته، مطابق با انتظار است. چرا که در داده‌های واقعی نیز غالباً، فاصله‌ی شروع پیک صبحگاهی تا پیک عصر، بیش از ده ساعت میباشد. مطابقاً در نمودار (4-5) نیز در طی یک سایکل، یک پیک مشاهده میشود. مرحله پیش پردازش و استخراج ویژگی همان طور که در قسمت توضیح پایگاه داده، اشاره شد، دادههای نرخ ترافیکی در بازههای 1-دقیقهای ثبت شده‌اند. هرچند ارائهی داده در این سطح، علاوه بر افزایش بُعد منجر به نوسانات رفتاری شدید و جریانهای ترافیکی میشود (این موضوع نیز در نمودار (4-4) به وضوح دیده می‌شود). از طرف دیگر، در اکثر تحقیقات، داده‌ها در غالب بازه‌های 3-دقیقه‌ای یا بازه‌های طولانی‌تر ارائه شده‌اند. بنابراین یک مرحله گردآمدگی نیاز است، تا دادهها به بلاک های طولانیتر تبدیل شوند [19]. در تعیین سایز گردآمدگی باید نکاتی لحاظ شود. در واقع سایز گردآمدگی باید بقدری طولانی باشد که منجر به اطلاعات تکراری نشود، اما طول آن نباید بقدری بزرگ باد که موجب از بین رفتن اطلاعات مفید شود. در طی آزمایشات مختلف، مرحله‌ی گردآمدگی با سایزهای ممکن انجام شد که از میان آنها سایز 10 و 15-دقیقهای کارآیی بهتری نسبت به دیگر سایزها داشت. به بیانی دقیق‌تر، هر 10 یا 15 رکورد (دقیقه)های پشت سر هم با هم جمع بسته شده ودر غالب یک رکورد یا بردار نمایش داده میشوند.
در نهایت، با اعمال این مرحله بطور نمونه می‌توان، داده‌های هر یک ساعت را با 6 رکورد به جای 60 رکورد نمایش داد. در نموادر شکل (4-6) نمایی از این مرحله را میبینیم.
شکل 4-6. نمایش نمادین روند انجام مرحله گردآمدگی با سایز نمونه‌ی 10-دقیقه‌ای. در این مرحله، جلوگیری از افزایش بُعد و رفتارهای نوساناتی شدید که حاوی اطلاعات مفید نیستند.
پس از اعمال پیش پردازش با هدف کاهش بُعد، لازم است برای آموزش مدل از دادههای موجود، خصیصه168 استخراج کنیم. در این راستا از هر پنجره‌ی 60-دقیقهای مربوط به داده‌های آموزشی، نیم ساعت اول به منظور ساختن بردار خصیصه‌ها و نیم ساعت دوم برای ساختن بردار هدف در نظر گرفته میشود. همانطور که مشخص است، از 6 بردار حاصل از گردآمدگی دادههای یک ساعت، بردار پنجم که جمع رکوردهای 41-50 است، بعنوان بردار هدف و بردار اول، دوم و سوم بعنوان بردارهای خصیصه در نظر گرفته می‌شوند. از آنجا که بطور معمول یک نمونهِ آموزشی، تحت تنها یک بردار ارائه میشود، پس بردار یکم و دوم و سوم را به دنبال هم قرار داده و یک بردار ویژگی 60 =20×3 مقداری تشکیل می‌دهیم. فرمت بردارهای هدف و خصیصه را در غالب فرمول‌های (4-5) و (4-6) به ترتیب می‌بینیم. (4-5) (4-6)
بدین ترتیب، اگر همین روند را بر روی دادههای هر ساعت دنبال کنیم و از هر ساعت یک نمونه آموزشی استخراج کنیم، از کل مجموع داده های آموزشی که 100 سایکل 10-ساعته بود، 1000 نمونه حاصل خواهد شد. بدین طریق، ماتریس خصیصه‌ی X یک ماتریس 60×1000 و ماتریس هدف Y یک ماتریس 20×1000 خواهد بود که هر ستونِ آن معادل با نرخ ترافیک در خیابان معادل آن ستون است.
مرحله‌ی پیش پردازش (شامل کاهش بُعد و استخراج خصیصه) نیز با همین روند، بر روی دادههای خام آزمایشی نیز اعمال شده است. در واقع از هر پنجره 30-دقیقه‌ای، 3 بردار (رکورد) حاصل و یک نمونه‌ی آزمایشی 60 =20×3 بدست میآید. بدین ترتیب، 1000 پنجره 30 دقیقهای آزمایشی، منجر به تشکیل 1000 نمونه‌ی آزمایشی خواهند شد.
مرحله تقسیم بندی به context های مختلف
در مراحل ابتدایی به بررسی رفتار جریان‌های ترافیکی قبل از انجام پیش پردازشها و نمونه برداری از داده‌ها، پرداختیم و روند تغییرات ما را به این نتیجه رساند که در مدلسازیها، از تأثیر تغییرات این روندها استفاده کنیم. آنچه واضح است این است که مدل‌های نهایی روی مشاهدات (نمونههای) حاصل از مرحله پیشپردازش آموزش داده خواهند شد، بنابراین اعمال نتایج بررسی رفتارها، عملاً در این فاز باید تزریق شود که در این راستا، مرحله گروهبندی مشاهدات اعمال خواهد شد. طبیعتاً اساس گروهبندی بر مبنای شباهت رفتاری جریان‌ها، صورت می‌گیرد.
آنچه در ابتدای گروه بندی لازم به تعیین است، مشخص کردن تعداد گروهها میباشد. بطور معمول در دیگر تحقیقات یک فاز کلاستربند ی بصورت کامل انجام می‌شود که منجر به تولید تعداد زیادی گروه می‌شود و معمولاً در هر گروه مشاهدات 1-ساعتی یا نیم ساعتی مشابه قرار می‌گیرند. اعمال مشابه این روند و قرار دادن مشاهدات یک ساعتی در گروه‌ها در خصوص داده مورد استفاده، در نهایت منجر به تولید 10 گروه می‌شد. هرچند آزمایشات نشان داد، که تنها متمایز کردن مشاهدات مربوط به ساعات اوج پیک از دیگر مشاهدات کافیست و نتایج بهتری با در نظرگرفتن تنها 2 context، بدست خواهد آمد. در واقع همانطور که در شکل می‌بینیم، تقریباً در همه خیابانها، پیک اول در ساعتهای یکسانی وجود دارد. هرچند رفتارهای مشابه دیگری نیز در ساعتهای بعدی مشاهده میشود، اما در خیابانهای مختلف در ساعات مختلف رخ میدهد. بنابراین به این نتیجه رسیدیم که مشاهدات مربوط به ساعات اولیه سایکلها که مربوط به پریود اوج پیک میشوند را در یک گروه و مشاهدات 9 ساعت باقیمانده از سایکلها را در یک گروه قرار دهیم.
در مورد دادههای آموزشی، چون دادهها از اجرای 10-ساعت پشت سر هم بوجود آمده اند، لذا جدا کردن ساعات اولیه سایکلها به سادگی صورت میگیرد. اما از آنجا که دادههای آزمایشی مستقل هستند و ترتیب آنها و اینکه متعلق به کدام ساعت از اجرای سایکل‌ها هستند، مشخص نیست، لازم است تا معیار شباهت مناسبی تعیین شود تا قادر به متمایز کردن و مشخص کردن تعلق مشاهدات بهcontext های مختلف باشد. همان طور که میدانیم تعیین معیار سنجش فاصله مناسب به (1) ماهیت داده‌ی و (2) مسئلهی مورد بررسی، بستگی دارد که برای تعیین این موضوع، آزمایشاتی صورت گرفت و قابلیت معیارهای سنجش فاصله مختلف، بر روی جریانهای ترافیکی بررسی شد.
نتایج حاصل حاکی از آن بود که، بر خلاف آنکه از جمله خصوصیات مطلوب یک معیار سنجش فاصله در اکثریت کاربردها، حساس نبودن آن معیار نسبت به مسئله شیفت169 است، اما در این مسئله‌ی بخصوص، (1) معیار مناسب باید نسبت به مسئله شیفت حساس باشد. در واقع از آنجا که هدف این مرحله تمیز دادن مشاهدات مربوط به پریود پیک و غیرپیک است و تفاوت این مشاهدات نرخ ترافیکی متفاوت می‌باشد، پس اگر معیار مورد استفاده به مسئله شیفت حساسیت نداشته باشد، قادر به متمایز کردن مشاهدات این دو context نمیباشد. بعنوان مثال، در نمودار الف از شکل (4-7) ،پترن‌های (مشاهدات) 1 و 2 به نظر یکسان میرسند، هرچند معیار مورد استفاده نباید آنها را در یک context قرار دهد. (الف)
(ب)
شکل 4-7. نمودار الزامات لازمِ یک معیار شباهت مناسب برای این مسئله. طبق (الف) معیار باید حساس به شیفت و طبق (ب) معیار نباید تطابق جزئی انجام دهد تا بتواند پترهای 1و2و3و4 را در context های مجزا قرار دهد. از طرف دیگر (2) معیار اعمالی نباید تطابق جزئی170 انجام دهد. دلیل اصلی آن، این است که محدوده‌ی تغییرات نرخ ترافیک هر خیابان، رنجِ مشخصی دارد که حتی در زمان اوج ترافیک با ضریب معینی افزایش می‌یابد. برای وضوح بیشتر نمودار (ب) در شکل (4-7)، دو پترن را نشان میدهد که نباید توسط معیار اعمالی در یک contex یکسان قرار گیرد.
از آنجا که زمان مربوط به دادههای آزمایشی مشخص نیست ، به منظور مقایسه‌ی معیارهای سنجش فاصله مختلف ، آزمایشاتی روی دادههای آموزشی که زمان رخداد آنها در طول سایکل مشخص است، انجام شد و تعیین شد که هر کدام از معیارها تا چه حد میتوانند زمان مربوط به رخداد مشاهدات را درست تعیین کنند و مشاهدات را در context درست دستهبندی کنند. از میان آنها، دو معیار اقلیدسی171 و همچنین Kullback–Leibler divergence، بهتر از دیگر معیارها عمل کردند که نتایج مربوطه را دفصل بعد خواهیم دید.
همانطور که می‌دانیم، معیار اقلیدسی، فاصله‌ی دو مشاهده‌ی Y و X با طول n را بصورت فرمول (4-7) محاسبه میکنند:
(4-7) که در این فرمول i نشان دهنده iاَمین مقدار از بردارهای مشاهدات ترافیکی است.
در دیگر تحقیقات [45] و [46] نیز همین نتیجه گیری تأیید شد که برای تعیین شباهت مشاهدات، معیارهای دیگر بهبود قابل ملاحظهای در مقایسه با معیار اقلیدسی ایجاد نمی‌کنند. در واقع، همانطور که توضیح دادیم، دلیل اصلی این است که معیار اقلیدسی از جمله معیارهایی است که نسبت به هرگونه تغییرات در مقیاس172 و شیفتِ مسئله، حساس هست. اما این خصوصیت از جمله ویژگیهای مطلوب یک معیار کاربردی در زمینه‌ی جداسازی مشاهدات ترافیکی بحساب می‌آید. در کنار معیار اقلیدسی، معیار مناسب دیگر Kullback–Leibler divergence هست که تفاوت بین دو توزیع اجتماعی Q,P را بصورت فرمول (4-8) محاسبه می‌کند:
(4-8)
KL(p,q)= ∑_i▒(p_i log⁡〖p_i/q_i 〗+q_i log⁡〖q_i/p_i 〗 )
که i نشان دهنده iاُمین مقدار از بردار مشاهدات است. در راستای اعمال این معیار به مسئله‌ی مورد نظر، مشاهدات ترافیکی باید به برداری از احتمال نرخ ترافیک در خیابانها، تبدیل می‌شدند. در نهایت و با توجه به نتایج فصل بعد، می‌توان گفت که از این دو معیار می‌توان در کنار هم، در جهت گروه بندی و تشخیص context مربوط به مشاهدات ترافیکی استفاده کرد. با اعمال معیار فاصله اقلیدسی، دوcontext حاصل بصورت نمودارهای شکل (4-8) بدست می‌آیند.
(الف)
(ب)
شکل 4-8. جریانهای ترافیکی مشاهده شده‌ی20 مسیر، تقسیم شده به دو context (الف) جریانهای مربوط به پریودهای اوج و (ب)پریودهای غیر اوج. غالب مشاهدات مربوط به contextِ پیک، رفتار بسیار مشابهی دارند. رنگ‌های مختلف در شکل بیانگر مشاهدات مختلف است. نمودار الف در شکل (4-8) مربوط به گروهی است که مشاهدات مربوط به پریود اوج ترافیکی(peack context) را در بر می گیرد و نمودار ب در شکل (4-8)، مشاهدات مربوط به پریودهای غیرپیک non-pank context را شامل میشود. در این نمودارها، هرکدام از توزیع‌های رنگی، نمایانگر یک مشاهده -شامل نرخ ترافیکی 20 مسیر- است. همان طور که در نمودار الف از شکل (4-8) میبینید، مشاهداتِ مربوط به گروه پیک، رفتار بسیار مشابهی دارند، بطوریکه تقریباً منحنی 100 مشاهده‌ی موجود در این گروه، روی هم قرار گرفته اند. این موضوع بیانگر این است که در پریود زمانی اوج ترافیک، نرخ ترافیکی مربوط به هرکدام از خیابانها رنج محدود و مشخصی دارد. هرچند رفتارهای متفاوتی در میان مشاهدات مربوط به گروه غیرپیک در نمودار ب شکل (4-8) دیده میشود. بطور مثال، خیابان 3 در هر دو گروه را در نظر بگیرید، در گروه پیک، رنجِ نرخ ترافیک مربوط به مشاهدات مختلف ، بسیار محدود (24-19) است. هرچند، در دسته‌ی غیرپیک، همین خیابان نرخِ ترافیکی مختلفی را تجربه میکند که در رنج محدودی ومعینی قرار نمیگیرد. این رفتار در مورد دیگر خیابان‌ها نیز صدق می‌کند. برهمین اساس و با توجه به تفاوتهای قابل ملاحظه‌ی این دو گروه، پیشنهاد می‌شود که مشاهدات مربوط به پریودهای زمان اوج پیک از دیگر مشاهدات متمایز و تفکیک شده و بصورت جداگانه آموزش داده شوند. با این کار مشاهدات شبیه هم در یک گروه قرار گرفته و سپس با هم آموزش داده میشوند. علاوه بر این، از تأثیر مشاهدات غیر مرتبط با آن پریود زمانی، بر روی پروسه‌ی یادگیری کاسته میشود.
بدین ترتیب، با مشخص شدن گروه‌ها، مدل آموزشی هنگام یادگیری، از context مجموعه‌ی آموزشی خود باخبر بوده و در نتیجه مدلسازی با دقت بالاتری صورت خواهد گرفت. مرحله یادگیری با Context-Aware Random Forest
در این مرحله، ابتدا گروههای متمایز شده از دادههای آموزشی، بطور جداگانه با استفاده از الگوریتم RF آموزش داده میشوند و دو مدل RF2 , RF1 که متعلق به پریودهای زمانی پیک و غیرپیک هست، ساخته میشوند.
پس از آن، با آمدن هر نمونه‌ی آزمایشی، شباهت آن با مشاهدات موجود در گروههای دادههای آموزشی سنجیده شده و به هرکدام که نزدیکتر بود، با مدل ساخته شده روی آن گروه، پیشبینی میشود. بدین ترتیب پیشبینی در دو سطح صورت میگیرد: (1) در سطح اول مشخص میشود که جریان ترافیکی متعلق به کدام context است و در سطح بعد (2) نرخ ترافیک مربوط به دقایق آینده پیشبینی میشود. بطور واضحتر، اگر قرار باشد نرخ ترافیکی مربوط به نمونهای که زمان رخداد آن در پریودهای پیک بود، پیشبینی شود، بهتر است از مدلی استفاده شود که روی نمونههایی که در همان پریود زمانی در دیگر روزها ثبت شده، آموزش داده شده‌اند. همچنین اگر زمان رخداد نمونه‌ی آزمایشی مربوط به پریودهای غیرپیک باشد، بهتر است مدل آموزشی مورد استفاده، مشاهدات ترافیکی که متعلق به پریودهای اوج پیک هستند را شامل نشود. با اعمال این مراحل میتوان رفتار و روند جریانهای ترافیکی را در ساخت مدل آموزشی، تأثیر داد.
همان طور که در فصل 2 توضیح داده شد، رندوم فارست از جمله الگوریتمهای داده کاری محسوب میشود که امروزه گرایش زیادی به سمت آن دیده میشود. کاربرد این متد اغلب در خصوص دادههای با سایز بزرگ، ماننده داده‌های مربوط به بازار سهام، بازار بورس و به خصوص داده های حجیم]]>

پایان نامه ارشد درباره داده کاوی، فناوری اطلاعات، شبکه عصبی، پردازش اطلاعات

جدول شماره 5-2: مقایسه خطای الگوریتم بگینگ و رندوم فارست 66
فهرست شکل‌ها
عنوان صفحه
شکل 1-1: معماری کلی مربوط به متدهای یادگیری تجمعی 6
شکل 2-1: معماری کلی الگوریتم بگینگ 14
شکل 2-2: نمایی کلی از الگوریتم رندوم فارست 16
شکل 2-3: معماری کلی مربوط به الگوریتم رندوم فارست 20
شکل 4-1: صفحه‌ی نمایش شبیه ساز ترافیک TSF 42
شکل 4-2: نقشه‌ی شهر Warsaw، اعمال شده بهTSF 43
شکل 4-3: نمایش نمادین اعمال تکنیک پیشنهادی 46
شکل 4-4: توزیع جریان‌های ترافیکی مسیرها 47
شکل 4-5: ارائه‌ی دید دقیق‌تر در خصوص رفتار جریان‌های ترافیکی 48
شکل 4-6: نمایش نمادین روند انجام مرحله گردآمدگی 50
شکل 4-7: نمودار الزامات معیار شباهت مناسب 53
شکل 4-8: جریانهای ترافیکی مسیرها مربوط به دو context 55
شکل 5-1: مثالی از چگونگی اعمال مراحل گردآمدگی 68
شکل 5-2: مقایسهی خطا روشها با اعمال سایزهای مختلف گردآمدگی 69
شکل 5-3: مراحل نمادین استخراج مجموعه نمونه آموزشی 71
شکل 5-4: مقایسه خطای تکنیک پیشنهادی و روش Ensemble RF 72 فصل اول
مقدمه
تعریف مسئله امروزه، با توجه به گسترش روزافزون مطالبات حمل‌ونقل و بروز مشکلات ناشی از افزایش ترافیک شهری، ازجمله آلودگی هوا، آلودگی صوتی، مصرف سوخت، اتلاف وقت و انرژی و هزینه‌های تحمیلی آنها، ارائه راهکار مناسب درجهت روان شدن ترافیک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از طرفی باتوجه به محدودیت‌های امکانات شهرسازی در مقابل تقاضای انبوه وسایل نقلیه، لازم است تا تمهیداتی کاربردی و امکان‌پذیر برای حل این معضل درنظر گرفته ‌شود. ازآنجا که تاکنون فناوری اطلاعات1 نقش مؤثری درعرصه‌های مختلف صنعتی ایفا کرده است، ورود این تکنولوژی در زمینه‌ی سیستم‌های حمل‌ونقل نیز بعنوان راهکاری مناسب مورد توجه قرارگرفت و منجر به پدیدآمدن سیستم‌های حمل‌ونقل هوشمند2 شد. در واقع تکنولوژی فناوری اطلاعات به عناصر سیستم حمل‌ونقل این امکان را می‌دهد تا با بکارگیری حسگر3ها و میکروچیپ‌ها و ارتباط آنها از طریق تکنولوژی بیسیم4، تبدیل به یک سیستم هوشمند شوند. امروزه سیستم حمل‌ونقل هوشمند با تشکیل سامانه‌ای متشکل از حسگرهای دریافت داده، سامانه‌های پردازش اطلاعات و سامانه‌های ارائه‌ی اطلاعات به استفاده کنندگان، گامی مؤثر در راستای مدیریت سیستم حمل‌ونقل و استفاده هوشمندانه از زیرساختارهای موجود، برداشته است [1]. بطور مثال این سیستم با بکارگیری فناوری‌های متفاوتی همچون هدایت خودرو و سیستم کنترل چراغ‌های راهنمایی، تابلوهای اعلان ترافیک، دوربین سرعت‌سنج و سیستم خودکار شناسایی شماره‌ی خودرو گرفته تا سیستم‌های پیشرفته و پیچیده‌تری که بطور همزمان اطلاعات متفاوتی مانند وضعیت آب و هوا، وضعیت ترافیک، وضعیت جاده‌ها را از منابع متفاوت یکپارچه میکند، کنترل این حوزه را بدست‌ گرفته‌ است. از جمله دستاوردهای مهم بکارگیری سیستم حمل‌ونقل هوشمند می‌توان به کاهش ترافیک، کاهش حوادث و تصادفات، امکان انتخاب مسیرهای بهینه با توجه به وضعیت مسیرها، مدیریت حمل‌ونقل عمومی و وسائل نقلیه‌ی امدادی و همچنین امکان اخذ الکترونیکی مواردی همچون عوارض، هزینه‌ی پارکینگ و خرید بلیط که منجر به صرفه جویی در سوخت وانرژی و کاهش هزینه‌های تحمیلی میشود، اشاره کرد. عموماً سیستم‌های حمل ونقل هوشمند را تحت عنوان پنج گروه اصلی بررسی میکنند که هرکدام حوزه‌های مختلف از این سامانه را شامل میشوند؛
الف) سامانه‌های پیشرفته‌ی اطلاعات مسافرتی5(ATIS) که وظیفه‌ی آن فراهم آوردن اطلاعات وضعیت فعلی ترافیکی و جوّی جاده‌ها، تصادفات و تعمیرات جاده‌ای و همچنین اطلاع رسانی به مسافران و کاربران بمنظور استفاده‌ی بهینه از مسیرهای موجود و برقراری تعادل ترافیکی می‌باشد.
ب) سامانه‌های پیشرفته‌ی مدیریت ترافیک6 (ATMS)که اطلاعات ترافیکی جمعآوری شده از منابع مختلف را بررسی و یکپارچه کرده و از طریق ابزارهای کنترل ترافیک مانند سینگال‌های ترافیکی، کنترل رمپ7 ورودی بزرگراه ها به منظور حفظ تراکم و تابلوهای اطلاع رسانی متغیر موجود در جاده‌ها، کنترل جریان ترافیکی را در دست می‌گیرند.
ج) سامانه‌های پرداخت الکترونیکی8 (EPS) که شامل سیستم جمع‌آوری الکترونیکی عوارض9(ETC)، سامانه‌های پرداخت عوارض بمنظور استفاده از خطوط ویژه‌ی وسایل نقلیه پرسرنشین10 توسط وسایل تک سرنشین و همچنین قیمت‌گذاری مسیر11 و خطوط پرترافیک می‌باشد.
د) سامانه‌های پیشرفته و هوشمند حمل‌ونقل همگانی12 (APTS)اموری در جهت تسهیل ارائه‌ی خدمات حمل‌ونقل عمومی همچون تعیین موقعیت خودکار13 وسیله نقلیه و اطلاع رسانی به مسافران، خدمات رزرو و تعیین کرایه را نیز شامل می‌شود.
ه) سامانه‌های پیشرفته‌ی کنترل وسائل نقلیه(AVCS)14 که شامل سامانهی انطباق هوشمند سرعت15(ISA)، سامانه‌های هشدار و پیشگیری از تصادفات می‌شوند.
در حوزه‌یAITS وATMS، پیش‌بینی کوتاه مدت ترافیک از عناصر مهم موفقیت سیستم‌های حمل‌ونقل هوشمند محسوب می‌شود، چرا که در راستای کنترل ترافیک نه تنها وضعیت فعلی ترافیک بلکه وضعیت آینده‌ی ترافیک نیز حائز اهمیت است. از این رو الگوریتم‌های پیش‌بینی ترافیک مورد توجه ویژه‌ای در میان مح ققان این حوزه قرار گرفتند.
چالش‌های مسئله همانطور که پیشتر بیان شد، مراکز کنترل ترافیک بر اساس جمعآوری آمار و اطلاعات ترافیکی، پردازش و یکپارچه سازی آنها، تصمیمات لازم جهت مدیریت و کنترل ترافیک را اتخاذ می‌کنند. در راستای بهبود کنترل ترافیک، ATIS و ATMS بعنوان اصلیترین اجزاء سیستم حملونقل هوشمند، علاوه بر وضعیت فعلی ترافیک، به وضعیت آینده ترافیک نیز احتیاج دارند. ازین‌رو پیشبینی وضعیت آینده ترافیک از جمله مباحث مهم برای این مراکز به حساب می‌آید تا با استفاده از آن استراتژی‌های لازم جهت جلوگیری از تراکم و هشدار به رانندگان جهت انتخاب مسیر بهینه، صورت گیرد. تاکنون تحقیقات متعددی در خصوص پیش‌بینی وضعیت ترافیکی آینده انجام شده است که در واقع با استفاده از داده‌های ثبت شده از وضعیت فعلی ترافیک، ترافیک مربوط به زمان‌های آتی را پیش‌بینی می‌کنند.
بطور معمول داده‌های جمع‌آوری شده در حوزه‌ی ترافیک، بصورت سری‌های زمانی16 در اختیار ما قرار می‌گیرند که در واقع شامل رکوردهای مختلفی هستند که در بازه های زمانی مساوی و در طی اندازه‌گیری‌های متوالی بدست می‌آیند. با استفاده از داده‌های فعلی و گذشته، مقادیر آن‌ها در آینده پیش‌بینی می‌شوند [2]. تاکنون تکنیک‌های متفاوتی در زمینه‌ی پیش‌بینی ترافیک بکار گرفته شده است که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به روش‌های کالمن فیلترینگ17 [4,3]، متدهای آماری غیرپارامتریک [5,6] 18، روش‌های یادگیری متوالی[7] 19، مدل‌های شبکه‌عصبی20 [8-11] و آنالیزهای سری‌های زمانی[13-17] اشاره کرد. از مهمترین چالش‌های اعمال این الگوریتم‌ها، حجم بالای داده‌های ترافیکی است که منجر شده تا اخیراً گرایش تحقیقات به سمت استفاده از الگوریتم‌های داده کاوی21 باشد.
همانطور که می‌دانیم تکنیک‌های داده کاوی قابلیت استخراج اطلاعات از داده‌هایی با حجم بسیار بالا همچون داده‌های ترافیکی را دارا هستند. از میان آن‌ها روش‌های مبتنی بر درختهای تصمیم‌گیری22 بطور گسترده‌ای در حوزه‌ی ترافیک مورد استفاده قرار گرفته است[18,19]. همچنین متدهای یادگیری تجمعی23 همانند بگینگ و بوستینگ با توجه به کارایی بالا، مورد توجه ویژه‌ای واقع شدند. ایده‌ی اصلی آن‌ها ساخت مجموعه‌ای از مدل‌ها و ترکیب نتایج آن‌ها با هدف بهبود دقت24 یادگیری می‌باشد[47]. در شکل -11 معماری کلی الگوریتم‌های یادگیری تجمعی را می‌بینیم که از کتاب [20] آورده شده است. شکل 1-1. معماری کلی مربوط به متدهای یادگیری تجمعی. در این متدها، مجموعه‌ای از کلاسه‌بندها یا مدل‌های پیش‌بینی کننده M1, M2, …, Mk تولید می‌شوند و نهایتاً با ورود نمونه‌ی ناشناخته25 ، استراتژی‌های رأی‌گیری برای ترکیب پیش‌بینی‌های مختلف مدل‌ها استفاده می‌شوند.
رندوم فارست26 یکی از مشهورترین و کاراترین متدهای مبتنی بر یادگیری تجمعی در زمینه پیش‌بینی است که توسط Leo Brieman در سال 2001 ارائه شد. رندوم فارست در واقع حالتی عمومی از متدهای بگینگ به حساب می‌آید که از مجموعه‌ای از درخت‌هایCART 27 غیر هرس شده28، تشکیل شده است [21]. در حالت رگرسیون29، جواب نهایی میانگین جواب‌های درختان و در حالت کلاسه بندی30، کلاس نهایی با توجه به اکثریت آرا تعیین می‌شود. درخت‌های CART در واقع درخت‌های تصمیم‌گیری هستند که در آن‌ها هر گره31ی والد تنها به دو بچه تقسیم می‌شود و همچنین از معیار Gini به منظور ارزیابی ویژگی ها استفاده می‌کند [20].
بطور خلاصه، اغلب روش‌های اعمال شده ، تنها بر روی اعمال الگوریتم‌های مختلف داده کاوی به مدل‌های یادگرفته شده از داده‌های پیشین32 هستند، حال آنکه با توجه به ماهیت ناپایداری و وابسته به زمان بودن جریان‌های ترافیکی33، لازم است تا قبل از یادگیری این مدل‌ها، رفتار جریان‌های ترافیکی نیز بررسی شوند. در این راستا، آنالیزهای مختلف کلاسترینگ34 نیز با هدف ثبت رفتارها و روند تغیرات جریان‌های ترافیکی انجام شد تا جریان‌های با رفتارهای مشابه قبل از یادگیری، دسته بندی شوند[22, 23]. اکثریت این دسته‌بندی‌ها بر اساس زمان‌های پُرترافیک وکم‌ترافیک صورت می‌گیرد. همانطور که می‌دانیم در طی روزهای مختلف، رفتارهای ویژه‌ای در ساعات معینی از روز دنبال می‌کنند. بنابراین تفکیک و جداسازی و یادگیری مدل‌های متفاوت بر مبنای این رفتارها، نقش مؤثری در دقت الگوریتم‌های پیش‌بینی خواهد داشت. نکته‌ی حائز اهمیت در اینجا این‌است که اغلب روش‌هایی که رفتارهای جریان‌های ترافیکی را بررسی می‌کنند تنها بر روی داده‌های واقعی یا داده‌هایی که زمان رخدادشان مشخص است، قابل اعمالند. هرچند در برخی از داده‌های جمع‌آوری شده، زمان جمع‌آوری آنها مشخص نیست. بنابراین، با توجه به اهمیت موضوع، هدف این پایان‌نامه ارائه‌ی روشی مبتنی بر الگوریتم رندوم فارست است که بدون در اختیار داشتن زمان واقعی جمع آوری داده، توزیع داده را بررسی، رفتارهای ترافیکی را تشخیص و در مرحله یادگیری از آنها استفاده می‌کند.
نگاهی به فصول پایان نامه ادامه‌ی مطالب عنوان شده در این پایان نامه در قالب چهار فصل و بصورت زیر سازماندهی شده‌اند؛ فصل دوم با عنوان مبانی نظری تحقیق، ضمن ارائه‌ی چهارچوب‌های نظری مورد استفاده، قالب ریاضی مسئله‌ی پیش‌بینی ترافیک را مورد مطالعه قرار می‌دهد و مفاهیم اولیه و متغیرهای مسئله را مطرح می‌کند. فصل سوم نیز با عنوان پیشینه تحقیقات، ش امل خلاصه‌ای از نظریات و مطالعات پیشین انجام شده در حوزه‌ی این پایان نامه می‌باشد که در آن متدهایی که تاکنون کاربرد گسترده‌تری داشته‌اند، در قالب سه گروه تقسیم بندی و مطالعه می‌شوند.
فصل چهارم نیز تحت عنوان معرفی تکنیک پیشنهادی، مباحثی همچون آنالیز داده‌ی مورد استفاده، ارائه توصیف کلی از هدف اصلی متد و مراحل اعمال تکنیک ارائه شده را شامل می‌شود. در راستای مطالعه و بررسی عملکرد تکنیک پیشنهادی، آزمایش‌های متعددی صورت گرفته که در فصل پنجم با نام نتایج تجربی، تحلیل ها و نتایج حاصل از اعمال این تکنیک‌ها در مقایسه با دیگر روش‌ها مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
در نهایت، نتیجه‌گیری و خلاصه‌ای از تحلیل‌های حاصل از انجام این مطالعات، در فصل ششم ارائه خواهد شد و علاوه بر آن گام‌هایی در راستای گسترش و ادامه این تحقیق در کارهای آینده، پیشنهاد می‌شوند. فصل دوم مبانی نظری تحقیق مقدمه پیش‌بینی دقیق وضعیت ترافیکی، امری لازم و تأثیرگذار در مدیریت مؤثر سیستم‌های حمل‌ونقل هوشمند به حساب می‌آید. از آنجا که داده‌های ترافیکی معمولاً داده‌هایی با حجم بالا هستند، تکنیک‌های کاربردی و جدیدی را برای پردازش نیاز دارند. داده کاوی بعنوان یک شاخه از علم کامپیوتر اخیراً توجه زیادی را به خود جلب کرده است که در نتیجه‌ی اعمال آن، آنالیز و پردازش پایگاه داده35 های بزرگ فراهم می‌شود. در واقع متدهای داده کاوی معمولاً با هدف استخراج دانش36 و ساخت مدل از داده‌های حجیم بکار گرفته می‌شوند[24]. از میان روش‌های گوناگون داده کاوی، تمرکز تعداد قابل توجهی از تحقیقات به روی یادگیری یادگیری تجمعی 37 ، درخت‌های تصمیم‌گیری و بطور ویژه رندوم فارست38 می‌باشد که در ادامه توضیح داده خواهند شد[25]. متدهای یادگیری تجمعی در سال‌های اخیر گرایش زیادی به سمت تکنیک‌های یادگیری تجمعی مشاهده می‌شود که ایده‌ی اصلی آن‌ها استفاده از ترکیبی از مدل‌ها به جای استفاده از یک مدل است. در واقع این متدها با هدف بهبود کارایی مدل نهایی M، مجموعه‌ای از K مدل (کلاسه‌بند یا پیش‌بینی‌کننده39) شامل را ترکیب می‌کنند[20]. تعاریف مفاهیم اولیه
کلاسه بند: فرآیند پیدا کردن یک مدل (یا یک تابع) که قابلیت توصیف داده‌ای که توسط آن آموزش دیده را دارد، می‌باشد. در نهایت از این مدل می‌توان برای پیش‌بینی کلاس مربوط به نمونه‌هایی که برچسب40 کلاس آنها مشخص نیست، استفاده کرد. مدل بدست آمده می‌تواند با فرم‌های متفاوتی از جمله قوانین کلاسه بندی (IF-THEN)41 ، درخت های تصمیم‌گیری، فرمول‌های ریاضی42، شبکه های عصبی و … ارائه شود [20].
درخت تصمیم‌گیری: در واقع یک ساختار درختی شبه فلوچارت43 می‌باشد که هر گره44ی تصمیم، نمایانگر یک تصمیم‌گیری روی مقادیر یک ویژگی است و هر شاخه45 بیانگر نتیجه آن تصمیم‌گیری است. همچنین برگ46های یک درخت، برچسب کلاس‌ها یا توزیع‌های کلاسی47 را نشان می‌دهند .[20]
شبکه عصبی مصنوعی: یک مدل ریاضی الهام گرفته از شبکه عصبی انسان است که از گروه‌هایی از نِرون‌های48 مصنوعی تشکیل شده است. اساس محاسبات در این روش بر مبنای اتصال بهم پیوسته49 چندین واحد پردازشی می‌باشد و می‌تواند ساختار خود را در طی مرحله یادگیری تغییر دهد که این موضوع را با تنظیم وزن50 اتصال‌ها انجام می‌دهد [26].
پیش‌بینی کننده: بر خلاف کلاسه‌بند که برچسب‌های گسسته51 را پیش‌بینی می‌کند، پیش‌بینی‌کننده، توابع با مقادیر پیوسته52 را مدل می‌کند، یعنی به جای برچسب کلاس، مقادیر عددی53 را پیش‌بینی می‌کند.]]>

ارجحیت، کای، آماری، حالی

به طور کلی آزمون های آماری متعددی تاکنون برای مبحث شاخص انتخاب مورد استفاده قرار گرفته اند (Manley et al, 2002). یکی از این آزمون ها آزمون نیکی برازش کای اسکوئر می باشد(Neu et al, 1974).
آزمون کای اسکوئر: آزمون های آماری ای که برای شاخص های انتخاب استفاده می شوند بسته به اینکه منابع در دسترس کاملاٌ سرشماری شده باشند یا با استفاده از نمونه برداری برآورد شده باشند فرق دارند (Krebs, 1999). آزمون نیکی برزاش کای اسکوئر یک دیدگاه آماری رایج است، برای آزمون اینکه آیا مقدار استفاده شده از زیستگاه که مشاهده شده با مقدار استفاده پیش بینی شده برابر است (Alldredge & Ratti 1986) بکار می رود. یک مشکل در استفاده از این آزمون زمانی رخ می دهد که فرضیه ی صفر رد می شود و یک اختلاف معنی دار بین فراوانی مشاهده شده و مورد انتظار از منابع استفاده شده مشاهده می شود، و همچنین کای اسکوئر قادر نیست ارجحیت یا اجتناب را برای موارد منفرد مشخص کند، از این رو داده ها باید برای تعیین پیوستگی مشاهادات به منظور محاسبه ی مقادیر کای اسکوئر بازرسی شوند (Neu et al, 1974). منلی و همکارانش (1993) برای مواردی که به طور کامل سرشماری می شوند پیشنهاد کرده اند؛ با توجه به عدم وجود خطا (البته با فرض عدم وجود خطا) در این موارد به منظور آزمون فرض صفر (جانوران از منابع به صورت تصادفی استفاده می کنند) از آزمونG استفاده شود. البته در مورد منابع در دسترسی که از طریق نمونه برداری برآورد می شوند نیز منلی و همکارانش (1993) به استفاده از آزمون G توصیه کرده اند، اما با اندکی تغییر در فرمول که به شرح زیر است:
(4-1) که در این معادله:
ui = تعداد مشاهداتی که از منبع i استفاده می کنند
mi = تعداد مشاهدات منبع قابل دسترس از نوع i
U= تعداد کل مشاهدات استفاده کننده =
M= تعداد کل مشاهدات از منابع قابل دسترس=
X2= مقدار کای مربع با درجه آزادی (n-1)
( =H0انتخاب تصادفی)
n= تعداد انواع منابع
از آنجائیکه هر یک گونه های گیاهی دارای شاخص های ارجحیت متفاوتی هستند لذا باید برای هر کدام از آنها آزمون G را به صورت جداگانه انجام داد، خلاصه این آزمون ها در جدول 4-3 آورده شده است.
از آنجائیکه محاسبات مربوط به این روش طولانی بوده و اشکالاتی در محاسبات ممکن است روی دهد، لذا این آزمون بر اساس معادله زیر، با استفاده از نرم افزار R (Version 2.15.0) انجام شد (Murray Logan, 2010):
(4-2) G2=2?o.ln (o/e)
در این معادله:
o: فراوانی های مشاهده شده
e: فراوانی مورد انتظار
این آزمون به منظور بررسی فرض های زیر طراحی شده است:
H0= داده ها از یک جامعه با توزیع غیر نرمال گرفته شده اند
H1= داده ها از جامعه ای با توزیع نرمال گرفته شده اند جدول 4-3: خلاصه ی نتایج آزمون G(X2)، در مورد گونه های دارای ارجحیت گوزن زرد ایرانی در بهار 1390
X2 جدول]]>

گوزن، تغذیه، جزیره، گیاهی

تصویر 3-5: سیمای تابستانه زیستگاه گوزن زرد در جزیره اشک (تابستان 1390) 3-2-5- تغذیه و عادات غذایی گوزن زرد ایرانی
در مورد عادات غذایی گوزن زرد ایرانی با توجه به اینکه این گونه درحال حاضر در زیستگاه اصلی خود حضور ندارد نمی توان نظری داد (حداقل تحقیقاتی در مورد اینکه آیا گوزن زرد ایرانی در دز و کرخه وجود دارد یا خیر صورت نگرفته است). لذا باید به رژیم غذایی این گونه در مناطقی که در حال حاضر وجود دارد توجه بیشتری داشت. اما با این حال در منابع در مورد رژیم آنها اشاراتی صورت گرفته اما اشاره نشده که چه گونه های گیاهی مورد تغذیه این گونه هستند اما با این حال ضیایی(1387) عقیده دارد که بیشتر گیاهان علفی و سرشاخه ها و همچنین میوه ها را ترجیح می دهد. اما کلیمین و همکارانش عقیده دارند کمتر از برگ ها و میوه ها تغذیه می کند (Hutchins et al, 2003) و بیشتر از گیاهان علفی و بوته ای تغذیه می کنند. که البته به نظر می رسد عقیده ضیایی با توجه به زیستگاه های موجود در ایران به خصوص جزیره اشک صحت بیشتری داشته باشد. به دلیل اینکه بر اساس شواهد موجود سرشاخه خواری در این گونه بخصوص در فصل تابستان و همین طور استفاده از میوه ها به وفور مشاهده می شود. به نظر می رسد Hutchins و همکارانش در مورد زیر گونه ی اروپایی چنین عقیده ای را داشته باشند و در مورد زیر گونه ایرانی اطلاعاتی نداشته باشند. 3-3- روش پژوهش
فرایند اجرای پژوهش به شرح زیر است:
1- مشخص نمودن تیپ های پوشش گیاهی و یا زیستگاه های موجود درجزیره اشک،
2- مشخص نمودن عادات غذایی گوزن زرد ایرانی در فصول بهار و تابستان و تعیین ارزش رجحانی گونه های گیاهی مورد تغذیه ی،
3- مشخص نمودن کیفیت علوفه مورد تغذیه از نظر میزان پروتئین در دو فصل بهار و تابستان،
4- برآورد میزان علوفه در دسترس زیستگاه گوزن زرد با روش قطع و توزین،
5- مشخص نمودن نیاز روزانه گوزن زرد ایرانی،
6- مشخص نمودن حد مجاز بهره برداری از گونه های گیاهی،
7- برآورد گنجایش برد تغذیه ای زیستگاه گوزن زرد ایرانی، 3-3-1- تعیین تیپ های پوشش گیاهی
با اینکه در بین سال های 1364 تا 1366 پوشش گیاهی جزیره اشک به عنوان زیستگاه گوزن زرد ایرانی از سوی زهزاد و به حمایت سازمان حفاظت محیط زیست شناسایی شده است اما به عقیده ی مسؤلین سازمان حفاظت محیط زیست نقشه ی پوشش گیاهی این جزیره تاکنون بعد از گذشت 25 سال از ارائه ی فهرست گیاهان و تیپ های گیاهی جزیره اشک هنوز تهیه نشده است. اما بر طبق مقاله زهزاد که در سال 1368 منتشر شده است، فلور این جزیره مشتمل بر 198 گونه متعلق به 149 جنس از 46 خانواده بوده است، که 1% گونه ها باز دانه 14% تک لپه، و 85% متعلق به دو لپه ای ها می باشد (زهزاد، 1368). تیپ های گیاهی ارائه شده به همان صورتی که در بخش 3-1-4 آورده شده ارائه شده است. لذا با توجه به عدم مشخص بودن و وجود نقشه تیپ های گیاهی تصمیم گرفته شد که جزیره را بر اساس شیب و وجود آب به چهار زیستگاه تقسیم نمائیم. که این چهار زیستگاه عبارتند از: مناطق دشتی، دامنه پرشیب و سنگلاخی، چشمه و دامنه شرقی، دامنه شمالی. و بر این اساس پلات های نمونه برداری را در زیستگاه های مختلف به صورت تصادفی- سیستماتیک پراکنده نمودیم. 3-3-2- مشخص نمودن عادات غذایی گوزن زرد در جزره اشک
تعیین عادات غذایی گونه های وحشی به منظور مطالعه حیات وحش ضروری است. و لذ به طور کلی سه عرصه ی اصلی مدیریت حیات وحش (حفاظت، محصول پایدار، و کنترل) به شناسایی غذا و تغذیه ی جمعیت های جانوری نیاز دارند (Sinclair et al, 2006).
مشخص نمودن رژیم غذایی گوزن زرد ایرانی در بهار و تابستان
روش های مورد استفاده برای مطالعه ی رژیم غذایی مهره داران را می توان در سه دسته اصلی تقسیم نمود:
آنهایی که شامل گردآوری جانوران منفرد است؛
آنهایی که شامل گرفتن یا دیگر اختلالات موقتی در جانوران منفرد هستند؛
و آنهایی که نیاز کمی به اختلالات انفرادی دارند و یا اصلاً نیاز ندارند.
مقدار غذای در دسترس جانوران ممکن است به صورت مستقیم اندازه گیری شود. در مورد سرشاخه خواری علفخواران، می توان به پژوهشی کهMcNaughton در سال 1976 بر روی گرامینه ها در پلات های بسته به منظور اندازه گیری تولید در دسترس برای آهوی توماسون در دشت های سرنگیتی از طریق قطع نمودن آنها انجام داده اشاره نمود (Sinclair et al,2006).
از روش هایی که برای تعیین عادات غذایی علفخواران بزرگ وحشی به وفور در منابع ذکر و استفاده شده می توان به موارد زیر اشاره نمود:
1- آزمایش محتویات معده؛ امتیاز این روش این است که تعداد مناسب معده به آسانی بدست می آید و جانوران را می توان از طریق تله گزاری و یا تیر اندازی جمع آوری نمود. البته برای شکار جانوران، محققان اغلب معده ها را از نمونه های موجود در ایستگاه های شکار مخصوص شکارچیان تهیه می کنند البته این روش اشکلاتی هم دارد: جانورانی که مورد بررسی قرار می گیرند دیگر نمی توان بعداً بررسی کرد، و تغییرات در رژیم غذایی در آنها را مورد بررسی قرار داد (Morrison et al, 2006). در مورد گونه هایی که از نظر جمعیتی جزء گونه های کمیاب و در خطر هستند این روش غیر قابل استفاده است. و لذا استفاده از این روش در مورد پژوهش حاضر منتفی است.
2- روش های غیر مخرب دیگر نیز در حیات وحش مورد استفاده قرار می گیرد، مانن د استفاده از برخی مواد اسفراغ آور32 در برخی گونه های گرفته شده به صورت زنده که با خوراندن این مواد شیمیایی آنها را مجبور می کنیم که آنچه را خورده اند برگردانند. البته این روش ممکن است موجب مرگ گونه شود (Morrison et al, 2006). لذا این روش نیز با توجه به در خطر بودن گوزن زرد ایرانی مورد استفاده قرار نگرفت.
3- روش تجزیه سرگین؛ روشهای دیگری نیز وجود دارد که حداقل تلفات را در پی دارند، مانند روش تجزیه سرگین (عجمی، 1381؛ Morrison et al, 2006). نمونه ها در این روش به آسانی قابل جمع آوری از محیط یا در طول زنده گیری می باشند. در مطالعات زنده گیری، سرگین ها می توانند در طول سال از جانوران هر گروه سنی یا هر وضعیت محصولی بدست آیند، و نمونه های افراد مشخص قابل تکرار هستند (Morrison et al, 2006). با توجه به اینکه گوزن زرد جزء نشخوار کنندگان است، لذا استفاده از این روش نیازمند مجموعه های مرجع در مورد بافت های اپیدرمی گیاهان منطقه مطالعاتی به منظور شناخت بافت های موجود در سرگین و همچنین میکروسکوپهای با دقت بالا است (عجمی، 1381)، که متأسفانه در حال حاضر این امکانات در مراکز تحقیقاتی ما وجود ندارد.
4- روش مشاهده مستقیم؛ روش دیگر از روش های غیر مخرب مشخص نمودن عادات غذایی از طریق مشاهده ی رفتار تغذیه ای جانوران و تجزیه و تحلیل نسبت های مربوط به حذف غذا است
(Morrison et al, 2006؛ عجمی، 1381). به نظر می رسد این روش در مناطق دشتی برای گونه ای مانند آهو مناسب نباشد، با توجه به اینکه زیستگاه این گونه دارای مناطقی که بتوان در آنجا مخفی شد و گونه را زیر نظر گرفت وجود ندارد (عجمی، 1381)، اما در مورد گوزن زرد در جزیره اشک این کار در فصل تابستان به آسانی قابل انجام است، زیرا گوزن های زرد در فصل تابستان به خصوص فصل جفت گیری (شهریور) تحت تأثیر شرایط به راحتی می توان آنها را زیر نظر گرفت، بنابر این از این روش برای مشخص نمودن عادات غذایی گوزن زرد در جزیره اشک استفاده شد. محققان در این روش در تمام دوره زمانی و سپس گزارش نتایج به نوع و مقدار غذای مصرف شده و البته به موقعیت قطع شدن یا خورده شدن گیاه (قطر و اندازه) توجه دارند. متأسفانه روش های غیر مخرب سنجش عادات غذایی نمی توانند نیاز های تحقیقاتی را به دقت ارائه کنند. چونکه با این روش ما قادرنیستیم به طور دقیق تمام تغذیه ی گونه ها را مشاهده کنیم (Morrison et al, 2006). لذا به نظر می رسد باید روش مکملی نیز در کنار این روش داشته باشیم تا نتایج کار از دقت کافی برخوردار باشند.
5- روش فیلم برداری؛ این روش نیز مانند روش مشاهده مستقیم است و با استفاده از یک دوربین فیلمبرداری قوی عملیات فیلم برداری باید انجام شود (عجمی، 1381). البته این روش با توجه به اینکه در حال حاضر دوربین هایی که بتوان با استفاده از آن از فاصله دور از گوزن ها در جزیره اشک فیلمبرداری نمود در دسترس نیست و لذا استفاده از این روش نیز رد می شود.
6- روش فیستولا گذاری؛ در این روش باید گونه جانوری زنده گیری و بیهوش شود (عجمی، 1381). و این روش نیز به دلیل نبود امکانات بیهوشی و عدم صدور مجوز از سوی سازمان محیط زیست منتفی است. علاوه بر این در صورت وجود این مجوز نیز اعمال این روش معمولاً در مورد گونه های اهلی انجام می شود که میزان استرس در آنها بسیار کمتر است در حالی که در مورد گونه های وحشی میزان استرس وارد شده برای گونه حتی ممکن است موجب مرگ گونه شود.
7- روش کافه تریا؛ این روش با توجه به کم بودن منابع در جزیره و نبود علوفه کافی قابل انجام نبود.
8- اندازه گیری میزان بهره برداری از گیاهان؛ این روش یکی از شاخص ترین روش ها در برآورد ظرفیت برد زیستگاه ها است (عجمی، 1381). با توجه به اینکه برآورد نیازهای تغذیه ای امتیازهای بیشتری را به منظور درک منابع تغذیه ای در دسترس که با نیازهای جانوری مطابقت دارد به همراه دارد (Beck et al, 2006). لذا به منظور دستیابی به این هدف باید به اندازه گیری زیست توده گیاهی در دسترس و دارای ارجحیت اهمیت ویژه ای داده شود. زیست توده غذایی در دسترس بوته ها نقش مهمی در کنترل کاهش وزن بدنی گوزن درطول زمستان (White et al, 2009) و تابستان دارد. در این روش ظرفیت برد از تقسیم زیست توده علوفه مورد تغذیه بر میزان ماده خشک مورد مصرف روزانه به دست می آید (عجمی، 1381).
(3-1) (طول فصل) A/B× K=
که در این رابطه:
K= ظرفیت برد
A= علوفه قابل مصرف (کیلوگرم بر هکتار)
B= نیاز متوسط روزانه (کیلوگرم بر روز)
Days= طول فصل (تعداد روزهای استفاده از مرتع)
در این پژوهش به منظور اندازه گیری میزان بهره برداری از گیاهان در فصل بهار از کوادرات هایی با طول و عرض 10 متر استفاده شد. با توجه به اینکه نقشه ی تیپ های پوشش گیاهی جزیره موجود نبود، لذا نقشه 1:50000 جزیره را که در دسترس بود به صورت سولول های 10 متر مربعی شبکه بندی شد، و از میان این سلول ها به صورت تصادفی با استفاده از نرم افزار R، 15 نقطه انتخاب شد. سپس طول و عرض چهار گوشه ی این سلول ها به GPS داده شد تا دستیابی به آن ها راحت تر باشد. به منظور مشخص نمودن درصد بهره برداری گیاهان، از روش شمارش ساقه در کوادرات استفاده شد. به این صورت که گونه های گیاهی موجود در کوادرات شناسایی شد و برای هر گونه تعداد ساقه های چرا شده و تعداد کل ساقه و همچنین تاج پوشش هر کدام اندازه گیری شد. و بعد از مشخص نمودن میزان بهره برداری از هر گیاه به همان مقدار از گیاهان خورده نشده قطع و بعد از انتقال به آزمایشگاه توزین شد (وزن تر) و بعد از گذشت یک هفته که گونه ها در هوای آزاد قرار گرفتند دوباره وزن شدند (وزن خشک) و اعداد بدست آمده در فرم شماره 1 ثبت شد (ضمیمه 4) سپس با توجه به اعداد بدست آمده درصد بهره برداری و درصد پوشش تاجی گونه ها و همچنین ارجحیت تغذیه ای مشخص شد. و با استفاده از فرمول نسبت علوفه (درصد گونه موجود در رژیم غذایی/درصد گونه موجود در محیط) شاخص نسبت علوفه یا نسبت انتخاب برای هر گونه محاسبه شد. * روش مورد استفاده در این پژوهش
باتوجه به اینکه در جزیره مکان هایی برای مخفی شدن و دید زدن گوزن ها وجود دارد. لذا مشاهده مستقیم تغذیه گوزن در بهار و تابستان کار چندان سختی نیست. لذا در این فصول به منظور مشخص نمودن رژیم غذایی گوزن از روش مشاهده مستقیم و البته بررسی آثار چرای بجا مانده استفاده شد. بعد از مشاهده تغذیه گوزن و تعیین گونه با نزدیک شدن به محل چرا و مشاهد ی آثار چرا بر روی گونه های گیاهی به اندازه گیری مقدار قطع شده و قطر قطع شدن گیاه پرداخته می شد. و سپس برداشت از گیاهان مشابه به همان اندازه ی تغذیه شده توسط گوزن انجام می شد. و با تکرار این عمل گونه های مورد تغذیه مشخص شد. که این گونه های مورد تغذیه در پلات ها مورد اندازه گیری قرار می گرفت (وزن تک پایه مورد تغذیه، شمارش پایه های موجود در پلات های نمونه برداری). 3-3-2- تعیین ارزش رجحانی گونه های گیاهی (شاخص انتخاب)
به منظور مشخص نمودن ارزش رجحانی گونه ها در فصل بهار و تابستان میزان بهره برداری از گیاهان به ترتیب با استفاده از روش شمارش ساقه در داخل کوادارات های 10 متر مربعی(بهار) و ترانسکت های 100 متری (تابستان) که 10 کوادرات در طول این ترانسکت ها به صورت تصادفی قرار گرفته بود برآورد شد. و سپس با استفاده از انواع شاخص های علوفه، وضعیت انتخاب غذا در انواع زیستگاه های موجود در جزیره اشک مشخص گردید. و با استفاده از روش های آماری مناسب به آزمون فرضیه ها و ارائه ی حدود اعتماد برای شاخص های انتخاب محاسبه شده در دو فصل بهار و تابستان پرداخته شد. و در ادامه شاخص آلفای منلی نیز برای تک تک گونه های دارای ارجحیت تعیین شد. 3-3-4- کیفیت علوفه مورد تغذیه از نظر میزان پروتئین در بهار و تابستان
به منظور مشخص نمودن میزان پروتئین گیاهان مورد تغذیه، نمونه های گیاهی از زیستگاه های مختلف که پلات های نمونه برداری در آنها واقع شده بودند تهیه شد. سپس وزن تر نمونه هایی که تهیه شده بود با استفاده از ترازوی دیجیتالی در محل اندازه گیری شد. وبعد از قرار گرفتن در معرض هوای آزاد به مدت یک هفته وزن خشک نیز اندازه گیری شد. و سپس نمونه ها برای انجام آزمایش ها آماده شدند. 3-3-4-1- اندازه گیری درصد ماده خشک
به منظور مشخص نمودن درصد ماده خشک نمونه های گیاهی مورد تغذیه، دو گرم از هر نمونه آسیاب شده را در سه تکرار، در بوته ریخته و با ترازویی به دقت 0.001 گرم وزن شد. سپس نمونه ها را در آون در دمای 105 درجه سانتی گراد به مدت 48 ساعت قرار داده شدند. پس از گذشت 48 ساعت نمونه ها را از آون خارج نموده و در درون دسیکاتور قرار داده شدند تا سرد شوند و رطوبت را دریافت نکنند. پس از سر شدن نمونه ها وزن شدند. و درصد ماده خشک با توجه به میزان]]>

ارجحیت، علوفه، دامی، برداری

– احتمالات انتخاب زیستگاه، ظرفیت برد تغذیه ای بازگو کننده ی یکسری از نیازهای تغذیه ای ویژه برای مواد غذایی ای است که در زیستگاه در دسترس جانور موجود است (Beck et al, 2006 ; MacLeod, 1997).
– مدل های مبتنی بر میزان علوفه یا میزان زیتوده ، که به عنوان اساسی ترین مدل تعیین گنجایش برد مع روف است. در این روش گنجایش برد از از تقسیم زیست توده علوفه مورد مصرف بر میزان ماده خشک مورد مصرف روزانه به دست می آید ( عجمی، 1381).
– مدل هایی که مبتنی بر برآورد های مربوط به انرژی و نیتروژن در دسترس (Hobbs et al., 1982; McCall et al., 1997) و نیاز های روزانه ی جانور مورد مطالعه هستند. 1-8- تعیین ارزش رجحانی گونه های مصرفی
اغلب صاحب نظران ارزش رجحانی و خوشخوراکی را به یک معنی می دانند (ارزانی، 1388؛ عجمی، 1381). خوشخوراکی یکی از ویژگی های مهم گیاهان مرتعی است، که منظور از آن انتخاب گیاه توسط دام است (ارزانی، 1388). کیفیت مواد غذایی (گیاهان) به حضور تراکم های نسبی از مواد مغذی مختلف از قبیل پروتئین ها، چربی ها، کربوهیدارت ها، ویتامین ها و مواد معدنی است (Seal, 2011). و درک محتوی ساختار گیاهی یک راه مفید برای تعیین ظرفیت مراتع است(Asaadi & Dadkhah, 2010). به طور کلی عوامل متعددی هستند که بر خوشخوراکی گیاه اثر می گذارند:
– ویژگی های فیزیکی گیاه: از جمله این ویژگی ها میتوان به آبدار و گوشتی بودن (ارزانی، 1388)، وجود تیغ، خار، کرک و زبری سطح برگ (عجمی، 1381) اشاره نمود.
– ویژگی های محیط زیستی: مانند شرایط اقلیمی، پستی و بلندی، و فاکتورهای مربوط به خاک و همچنین حشرات و بیماری ها (عجمی، 1381).
– ویژگی های شیمیایی گیاه: ترکیبات شیمیایی گیاهان از مهمترین عوامل تعیین کننده خوشخوراکی هستند (ارزانی، 1388). از این ویژگی ها می توان به مواردی از قبیل پروتئین، قند، فیبر، لیگنین، سیلیس، اسانسها و ترکیبات ثانویه گیاهی اشاره نمود (عجمی، 1381).
– مرحله رشد گیاه (عجمی، 1381؛ ارزانی، 1388): این مورد مهمترین عامل در خوشخوراکی گونه های گیاهی است. به طوری که با پیشرفت در مراحل رشد بخش های کربوهیدراتی(سلولزی) گیاه زیادتر شده و لذا خوشخوراکی گیاه کاهش می یابد.
– فراوانی گونه های همراه
– قابلیت استفاده 1-8-1- شاخص های ارجحیت تغذیه ای
کوک(1978) پیشنهاد کرده که سه موضوع باید در تصمیم گیری در مورد شاخص ارجحیت مناسب توجه شود (Krebs, 1999):
1. مقیاس شاخص: بهتر است که هر دو مقیاس ارجحیت مثبت و منفی اندازه برابری داشته باشند، نزدیک به صفر(0).
2. قابلیت سازگاری شاخص: بهتر است که قابلیت دربرگرفتن بیش از دو نوع غذا را در شاخص داشته باشیم.
3. حیطه ی یک شاخص: بهتر است مقدار شاخص حداکثر در همه ی تراکم های غذایی قابل استفاده باشد.
به طور کلی سه گروه مطالعات برای اندازه گیری ارجحیت توسط منلی و همکارانش در سال 1993 و 2002 مورد بررسی قرار گرفته است. بایستی توجه داشت که این ارجحیت ها می تواند در سطح زیستگاه، مکان های آشیانه گذاری و یا ارجحیت غذایی مطرح شود.
طرح نوع I: مطالعاتی که در آنها تمام اندازه گیری ها در سطح جمعیت انجام می شود نه در سطح فرد. و از منابع مصرف شده و مصرف نشده در کل منطقه مورد مطالعه نمونه برداری انجام می شود. به عنوان مثال، حضور یا عدم حضور گروه های سرگین در هر کوادارت ثبت شود (Krebs, 1999 ; Manley, 2002؛ عجمی، 1381).
طرح نوع II: در این نوع از مطالعه افراد شناسایی شده و منابع استفاده شده برای هر فرد اندازه گیری می شود. اما موجودیت منابع در سطح جمعیت و برای کل منطقه مورد مطالعه اندازه گیری می شود. مثلاٌ می توان محتوی نمونه های شکمبه جانور را بررسی کرده و آنرا با غذای قابل دسترس در منطقه مقایسه کرد (Krebs, 1999 ; Manley, 2002؛ عجمی، 1381).
طرح نوع III: مانند طرح نوع II افراد مورد اندازه گیری واقع می شوند، اما علاوه برآن قابلیت در دسترسی منابع برای هر فرد اندازه گیری می شود. بعنوان مثال مکان های زیستگاه را می توان توسط گروهی از افراد که به فرستنده های رادیویی مجهز شده اند، اندازه گیری کرد و این اندازه گیری ها را با زیستگاه هی قابل دسترس در داخل گستره ی خانگی هر فرد مقایسه نمود (Krebs, 1999; Manley, 2002؛ عجمی، 1381). 1-8-2- شاخص های انتخاب
شاخص های ارجحیت متنوعی تاکنون در منابع ذکر شده است که از آن میان می توان به موارد زیر اشاره نمود:
1. شاخص نسبت علوفه
ساده ترین سنجنده ی ارجحیت، نسبت علوفه است که برای اولین بار توسط Savage(1931) و Williams & Marshall(1938) ارائه شده است (Krebs, 1999; Manly et al., 2002): (1-1)
که در این معادله:
wi= نسبت علوفه برای گونه ی i (شاخص 2 Cock13 1978)
oi= نسبت یا درصد گونه های i در رژیم غذایی
pi= نسبت یا درصد گونهi دردسترس در محیط
نسبت های علوفه محاسبه شده مربوط به گونه های گیاهی مورد تغذیه در جدول 4-1 آورده شده است.
نکته قابل توجه در این جدول این است که تنها شاخص نسبت علوفه در مورد گونه های مورد تغذیه ارائه شده است.
روزیری و همکاران14 (1975) مقادیر شاخص انتخاب را به منظور مشخص نمودن ارزش رجحانی بدین گونه تقسیم نموده اند (عجمی ،1381):
بیشتر از 2.1 نشان دهنده ی رجحان کامل،
2- 1.4 نشان دهنده ی رجحان نسبی،
1.3- 0.7 ارجحیت متوسط،
0.6- 0.3 اجتناب نسبی،
کمتر از 0.2 اجتناب کامل. 2. شاخص انتخاب استاندارد شده
به عقیده Krebs(1999) در روش تعیین شاخص انتخاب (نسبت علوفه) شاخص های انتخاب بالای 1.0 نشان دهنده ارجحیت گونه و شاخص های کمتر از 1.0 نشان دهنده ی اجتناب هستند. در حالی که شاخص های انتخاب ممکن است از 0 تا ? باشند، که این امر مسئله ای است که اختلال ایجاد می کند. در این مورد منلی و همکارانش (1993) نسبت های علوفه یا شاخص های انتخابی تحت عنوان نسبت های استاندارد شده را ارائه نموده اند (که همان شاخص چیسون15 است که در سال 1978 ارائه شده است (Manly et al, 2002) البته با جایگزینی wi به جای (oi /pi)) :
(1-2)
که در این معادله:
Bi = شاخص استاندارد شده برای گونه i
= wi نسبت علوفه برای گونه i
نسبت های استاندارد شده پایین تر از این مقدار (تعداد منابع/1) نشان دهنده ی اجتناب نسبی، و مقادیر بالاتر از آن نشان دهنده ارجحیت نسبی هستند (Krebs, 1999).
3. شاخص مورداک16
برخی از شاخص های ارجحیت تنها دو گونه را مورد مقایسه قرار می دهند (Krebs, 1999؛ عجمی، 1381).مورداک در سال 1969 شاخص C را به صوزت زیر ارائه نمود:
(1-3)
که در این رابطه
= نمایه مورداک برای برآورد ارجحیت
= نسبت گونه طعمه a وb در رژیم غذایی
= نسبت گونه طعمه aوb در محیط
در این شاخص نیز مانند شاخص نسبت علوفه مسئله ی مقیاس وجود دارد: بطوریکه محدوده ی 0 تا 1/0 را بعنوان ارجحیت منفی و 1/0 تا بی نهایت ارجحیت مثبت قلمداد می شود (Krebs, 1999).
قابلیت در دسترسی منابع متفاوت به طور کلی در طبیعت یکسان نیست، و استفاده از آنها ممکن است از طریق تغییر در قابلیت در دسترسی تغییر نماید، از اینرو، منابع استفاده شده باید با استفاده از قابلیت در دسترسی (یا عدم استفاده) مقایسه شوند (Manly et al., 2002).
از شاخص های دیگری که تاکنون برای مشخص نمودن انتخاب استفاده شده است می توان به موارد زیر اشاره نمود (Manly et al., 2002):
(برخی از این شاخص های انتخاب برای داده های مربوط به جزیره اشک برای گوزن زرد در جدول 4-6 (فصل بهار) و جدول 4-7 (فصل تابستان) آورده شده است).
4. شاخص گزینش Ivlev (1961)
(1-4) Ei= (oi-pi )/(oi+pi)
5. شاخص خطی Strauss (1966)
(1-5) Li=oi-pi
6. شاخص Jacobs (1974)
7. شاخص Chesson (1978) و Paloheimo (1979)
(1-6) i=(oi/pi) / ?(oi / pi )?
8. شاخص منلی Manly et al. (1972) و Manly (1973، 1974)
9. شاخص Vanderploeg و Scavia (1979)
10. شاخص Bowyer و Bleich (1984)
(1-7) Importance=oi×pi
11. شاخص Rondorff et al. (1990)
12. شاخص Durbin (1998)
13. شاخص راجرز17
کربس(1999) یک سری توصیه ها در مورد شاخص انتخابی برای مشخص نمودن ارجحیت غذایی نموده است. وی عنوان نموده است که به نظر می رسد شاخص انتخاب (نسبت علوفه)، آلفای منلی، و شاخص رتبه ای ارجحیت بهترین شاخص های ارجحیت در اکثر مواقع هستند. و شاخص راجرز یا روش منلی و همکاران برای آزمایش کافه تریا مناسب هستند (Krebs, 1999). در آزمون های کافه تریا تعدادی از انواع غذا برای یک جانور با فراوانی برابر ارائه می شود، بنابراین دسترس پذیری به صورت مستقیم تأثیر بسزایی بر مقدار ارجحیت نخواهد داشت. 1-9- آزمون فرضیه ها و حدود اعتمادها
آزمون ها در مطالعات انتخاب منبع می توانند برای تعیین اینکه آیا حقیقتاٌ منابع انتخاب شده استفاده شده اند، و همچنین به منظور مقایسه ی استعداد انتخاب در میان منابع استفاده شوند. به طور کلی آزمون های آماری متعددی برای ارزیابی کلی فرایند انتخاب منبع استفاده شده است، همچنین در زمینه ی فرایندهای مربوط به تعیین حدود اعتماد و مشخص نمودن اینکه یک منبع در یک زمان به چه صورت استفاده شده به منظور ارزیابی فرایند انتخاب منبع نیز روش های متعددی بکار رفته است (Manly et al., 2002).
از آزمون های آماری استفاده شده برای ارزیابی انتخاب منبع می توان به: آزمون نیکی برازش کای مربع18، لگاریتم احتمال کای مربع براساس ساختار معماری سیمای سرزمین19، روش ارجحیت جانسون20، آزمون فریدمن21، کای مربع چند متغیره22، آزمون کای مربع شده همگن23، آزمون کوئد24، مدل های لگاریتم خطی25، آزمون ویل کاکسون26، تحلیل ترکیب بندی27، و مدل های انتخاب گسسته28 اشاره نمود (Manly et al., 2002). 1-10- واحد دامی و نیازهای روزانه غذایی
از آنجا که پیش بینی یا برآورد نیاز روزانه دام به مواد غذایی و عوامل مؤثر بر آن یک جزء کلیدی در برآورد ظرفیت برد زیستگاه می باشد، از این رو، لازم است که داده های دقیقی از عوامل مؤثر بر نیاز دام را داشته باشیم. روش های مختلفی برای تعیین میزان انرژی مورد نیاز پستان دارن بزرگ جثه وجود دارد (عجمی، 1381؛ Valentine, 2001). از آنجا که انجام این گونه مطالعات به تجهیزات آزمایشگاهی و صرف هزینه های زیاد بویژه در مورد گونه های حیات وحش نیاز دارد، بناراین در این پژوهش به این مسئله پرداخته نشده است. و در این گونه موارد می توان از واحد دامی معادل استفاده نمود.
متخصصین علم مرتعداری تعاریف مختلفی را در مورد واحد دامی ارائه نموده اند. انجمن مرتعداران ایالات متحده در سال 1974 یک گاو ماده بالغ 453/7 کیلوگرمی با نیاز روزانه برابر Kg 12 ماده خشک را بعنوان واحد دامی معرفی نموده اند (Valentine, 2001). در ایران واحد دامی بر حسب وزن زنده در برخی منابع آمده است. میانگین اندازه واحد دامی در کشور یک میش بالغ به وزن 45-35 کیلوگرم که به 1/5 تا 1/6 کیلوگرم علوفه در شبانه روز نیاز دارد، در نظر گرفته شده است (مقدم، 1377).
به منظور مشخص نمودن واحد های دامی معادل، تنها کافی است که وزن متابولیک حیوان مورد نظر (W0.75) را بر وزن واحد متابولیک واحد دامی کشور تقسیم نمائیم. عدد بدست آمده واحد دامی معادل خواهد بود (عجمی، 1381).
AUE= W1 0.75/ W2 0.75 (1-8)
در این رابطه W1 وزن حیوان مورد نظر بر حسب کیلوگرم و W2 وزن واحد دامی استاندارد کشور یا منطقه می باشد (Valentine, 2001).
از آنجائیکه میزان مصرف ماده خشک با وزن متابولیک دام رابطه نزدیکی دارد (Sinclair et al, 2006; Valentine, 2001؛ عجمی، 1381). از این رو با استفاده از واحد دامی معادل می توان مقدار علوفه مورد نیاز یک جانور را نسبت به علوفه مورد نیاز یک واحد دامی محاسبه نمود (Valentine, 2001). 1-11- حد بهره برداری مجاز
حد بهره برداری مجاز عبارت است ازآن قسمت یا نسبت از گیاه که می توان مورد استفاده قرار داد بدون آنکه موجب خسارت و صدمه بر رشد و زندگی گیاه شده باعث کاهش قدرت رقابت آن گیاه با گیاهان دیگر شود. بنابراین، مشخص کردن حد بهره برداری مجاز از لحاظ اینکه کمترین مقدار علوفه هدر رفته و ایجاد خسارت در گیاه ننماید یکی از اصول اساسی در برنامه های مرتعداری است. حد بهره برداری مجاز تحت شرایطی نظیر تغییرات آب و هوایی منطقه، شرایط خاک فصل چرا و وضعیت مرتع تغییر می کند. مشخص نمودن حد بهره برداری مجار از گونه های مرتعی منوط به بررسی های انجام شده در محل خواهد بود. درصد حد بهره برداری مجاز بسته به گونه تغییر خواهد کرد (مقدم، 1377؛ عجمی، 1381).
در مورد اکثر گیاهان بومی در صورتی که میزان بهره برداری در طول فصل بهره برداری بیش از 40 تا 50 % وزن تولید سالانه نباشد، این گونه گیاهان قادر به حفظ قدرت رویشی و سلامتی خود خواهند بود، بدیهی است در مراتعی که شیب زیاد و یا خاک ناپایدار داشته باشند باید میزان حد بهره برداری کاهش یابد، ام از آنجائیکه در مورد گیاهان مرتعی ایران و در مناطق مختلف حد بهره برداری مجاز اندازه گیری]]>