درمان راه حل محور، رویکرد راه حل محور

– سوالات ادراک بیرونی: هنگامی که اطرافیانتان بیشتر متناسب با شیوه ای هستند که شما می خواهید، آن ها چه چیز متفاوتی از سوی شما می بینند که به آن ها می گوید تغییراتشان تأثیر مفیدی بر شمامی گذارد؟ اطرافیان در مورد شما به چه چیز متفاوتی توجه می کند وقتی….. ؟ شما فکر می کنید چگونه این امر، برای دیگران متفاوت است؟ چه چیزی به خانواده و اطرافیانتان می گوید که شمادرمسیر حل مسائل تان هستید؟
۲-۲-۹-۲- سوالات استثناء:
هدف از این سوالات، شناسایی مواقعی است که مشکل فعلی، نباشد. این سوالات را که هسته اصلی درمانم راه حل محورهستند می توان به صرت دیدگاهی جایگزین بسط داد که این دیدگاه، آگاهی مراجع از توانایی هایش را بر ایجاد تغییر متناسب افزایش می دهد و راه رسیدن به داستان یک فرد جدید را که با مشکلات محاصره نشده باشد باز می کند. پژوهش در جهت یافتن نشانه های راه حل است (میلر، ۱۹۹۲) .
– وقتی که ممکن بود مشکل در گذشته پیش بیاید اما پیش نیامده است (و یا جدی نیست و قابل حل است)؟
– وقتی شما موفق نشدید که ….؟
– چه چیز در مورد اوقات یا مواقعی که مشکل بوجود نیامده است، متفاوت می باشد؟
– چه وقت (اخیراً) شما چیزهایی را تجربه کرده اید که از نظر شما، تفاوت بوجود آورده اند (به شما می گویند که در مسیر درست، حرکت می کنید)؟
– چه وقت توجه کردید که در برخورد با مشکل بهتر عمل می کنید؟
– چگونه به اطرافیانتان فرصت دادید که بدانند کاری که انجام می دهند که در نظر شما، به طور مثبت متفاوت است؟
۲-۲-۹-۳- سوالات سودمندی (اثر بخشی):
هدف از این سوالات پرداختن به خودکار آمدی مراجعین، یعنی توانایی های شان در ایجاد تغییر در مسیر دلخواه است (زیگلر و هیلر۸۵، ۲۰۰۱).
– شما چگونه آن را انجام دادید؟
– چگونه باعث شدید که آن اتفاق بیفتد؟
– وقتی که بهتر عمل می کردید چه کار متفاوتی انجام می دادید (و یا وقتی که مشکل وجود نداشت و یا وقتی که استثناء پیش آمده باشد)؟
– چگونه تصمیم گرفتید که آن کار را انجام دهید؟
– به اطرافیانتان می گویید که برای بیشتر اتفاق افتادن آن چی کاری باید انجام دهند؟
– ابتدا چه چیزی باید اتفاق بیفتد؟
– اطرافیان به شما چه چیزی می گویند که می توانید آن را انجام دهید؟
– شما در مورد گذشته تان، خودتان، اطرافیانتان، موقعیت تان و سایر مردم) چه می دانید که به شما می گوید این موضوع می تواند برای شما اتفاق بیفتد؟
۲-۲-۹-۴- سوالات ایستادگی (مقاومت):
هدف از این سوالات، نشان داد دشواری ودردناک بودن برخی موقعیت ها و نیز برجسته کردن نقش مراجع در انعطاف پذیری آن هاست (گرمان، ۲۰۰۸).
– شما چگونه موفق شدید که پیروز گردید ( ازمشکلات نجات یافتن، تحمل کردن، ادامه دادن)؟
– در یک موقعیت اسفبار، (مشاجره، غم، نگرانی، کمبود ارتباط و غیره) شرایط تا چه اندازه بد بوده اند که چیزهای پیش آمده، باعث بدتر شدن وضعیت بعدی نشده اند؟(چگونه موفق شدید که وضعیت، از وضع موجود بدتر نشود)؟
– برای دفع مقامت در برابر مشاجره، غم و غیره چه کرده اید؟
– چگونه فهمیدید که این کار می تواند مفید باشد؟ ۲-۲-۹-۵- سوالات درجه بندی:
معمولاً این سوالات پرسیده می شوند تا اعداد سخن بگویند. درجه بندی ها برای اندازه گیری برداشت خود مراجع، ترغیب کردن، مشخ کردن، اهداف و هر چیز دیگری که برای شخص مراجع مهم است، استفاده می شوند. سوالات درجه بندی برای بحث کردن در مورددیدگاه خود مراجع، دیدگاه او نسبت به دیگران و دیدگاه دیگران نسبت به مراجع است(برگ و دی شازر، ۱۹۹۳).
در ادامه آن ها توضیح می دهند:
(نمودارها) مقیاس ها به درمانگر و مراجع امکان می دهد که از زبان به نحوه ی طبیعی آن با توافق در مورد اصطلاحات (مثلاً اعداد) و یک مفهوم که واضح، متعدد و منعطف است، استفاده کنند. در اینجا، یک مقیاس وجود دارد که ۱۰ معادل هدف است و ۰ برای عدم پیشرفت در زمینه آن هدف به کار می رود. چون که درمانگر و مراجع هیچ یک نمی توانند به طور کامل در مورد منظور دیگری از استفاده ی یک کلمه یا مفهوم خاص، مطمئن باشند، سوالات درجه بندی به آن ها امکان می دهد که به طور مشترک شیوه ای برای صحبت کردن در مورد چیزهایی که توصیفشان سخت است شامل پیشرفت در زمینه هدف مراجع بوجود آوردند. درجه بندی ها راهی در اختیار ما می گذارند تا به طور خلاقانه و با استفاده از اعداد، بد تعبیر نکنیم و چیزهای غیر قابل توصیف را توصیف نماییم و هنوز هم، اطمینان داشته باشیم که ما، به عنوان درمانگر کاری را انجام می دهیم که مراجع، ما را برای انجام آن، استخدام کرده است.
توجه کردن به جهت مثبت و ظرفیت یک درجه در تغییر مسیر به سمت راه حل (نه مشکل) مهم است. مثلاً اینکه اگر از مراجعین بخواهیم به خودشان بر حسب ابعاد امیدواری و انگیزه و یا مقدار پیشرفتی که داشته اند نمره بدهند، قالب ذهنی بسیار متفاوتی بوجود می آورد تا اینکه از آن ها بپرسیم چه اندازه ناامید و بی انگیزه هستند. فکر کردن در مورد اینکه یک فرد در راستای ابعاد مثبت، کجا قرار می گیرد، بسیارامیدوار کننده تر و ترغیب کننده تر است و احتمالاً پیشرفت به همراه دارد تااینکه سوالاتی پرسیده شوند که نه تنها صرفاً از لحاظ آماری معکوس راه حل ها هستند، بلکه ساختارهای کاملاً متفاوتی هستند. وقتی که مراجعین نمرات خود را بدهند، پاسخ ها یشان محترمانه پذیرفته می شوند وآنگاه سوال به سوال دیگری یعنی چه چیزی می تواند شما را از ۳ به ۴ ببرد؟ ( و یا از ۶ به ۷ و غیره )تغییر می یابد.
امیدواری: بر روی نموداری از ۱ تا ۱۰ که یک نشان دهنده حالت کاملاً ناامیدی است و ۱۰ نیز نشانه اطمینان و اعتماد کامل است، شما فعلاً به امیدواری خود، چه نمره ای می دهید؟ چه چیز به شما می گوید که نمره شما یک سطح بالا رفته است؟ چه عددی به اندازه کافی بالاست که تلاش سخت در جهت تغییر چیزها را تضمین می کند؟
انگیزه بر روی نموداری از ۱ تا ۱۰ که ۱ نشان دهنده روز بعد از معجزه است و ۱۰ تمایل برای حل مشکل در هر مدت زمانی است، شما چه نمره ای به سطح فعلی انگیزه خود می دهید؟ چه چیزی باعث می شود که نمره شما یک سطح افزایش یابد؟
پیشرفت بر روی نموداری از ۱ تا ۱۰ که عدد ۱۰ روز بعد از معجزه است و عدد ۱ نشان دهنده زمانی است که وضعیت در بدترین حالت است، به نظر شما امروز در نمودار مسائل در کجا قرار دارند؟ بر روی نموداری از ۱ تا ۱۰ که عدد ۱ نشان دهنده درست زمانی قبل از مراجعه شما است و عدد ۱۰ زمانی است که مشکلات حل شده اند و به گذشته پیوسته اند، شما به سطح فعلی پیشرفت خود، (که اکنون در آن قرار دارید) چه نمره ای می دهید؟ چه چیز به شما نشان می دهد که یک سطح بالا رفته اید؟ چه عددی به شما می گوید که شما پیشرفت کافی در حل مسئله کردید بطوریکه می توانید مشکل را حل شده فرض کنید؟
۲-۲-۹-۶- سوالات مربوط به برداشت رابطه خود- دیگری:
این سوالات در زمینه روابط پرسیده می شوند تا توانایی ها، ویژگی های مثبت، نکات قوت و موفقیت ها را برجسته نمایند و آن ها را به بافت روابط بین شخصی ربط دهند (زیگلر و هیلر، ۲۰۰۱).
– شما می خواهید اطرافیانتان چه چیزهایی بدانند که به آن ها نشان دهد چه اندازه شما (آن ها را دوست دارید و می خواهید تا روابط تان بهبود یابد)؟
– همانطور که شما ادامه می دهید خود را بدین گونه ببینید چگونه تصور می کنید مسائل تغییر می کنند و بهتر می شوند؟
– اطرافیان شما چه تغییراتی می کنند؟
۲-۲-۹-۷- زمان بندی مداخله ها:
هدف درمان راه حل محور، این است که به مراجعین کمک کند راه حل قابل قبولی ازنظر خودشان بسازند. اگر درمانگر و مراجع، پیشرفتی می کنند که برای آنها رضایت بخش است، باید این اصل اگر مفیداست تثبتش کنید. را در ذهن داشته باشید. در چنین مواردی بهتر است که بجای منحرف شدن، مستقیم رفت (هویت۸۶و میلر ۲۰۰۰). منظور این است که جزئیات موفقیت مراجع را بدست آورد، او را تشویق کرد و نقش او را در بوجود آمدن آن موفقیت برجسته نمود نه اینکه تحت فشار قرار داد.
اگر مراجعین به بن بست برسند (و یا بهتر بگوییم وقتی به بن بست برسند) چرا که اگر آنها نیاز به کمک درمانگر جهت رهایی از این بن بست نداشته باشند، احتمالاً دراتاق درمانگر حضور نمی یابند، درمانگر راه حل محوردستمزد خود را با تشخیص اینکه چگونه آن ها در یک گفتگوی در مورد مشکل گیر کرده اند، بدست می آورد و سپس به طور مناسب آن ها رادر مسیر گفتگو در مورد راه حل، قرار می دهد. از این رو، همانطور که قبلاً گفته شد، درمانگر باید تشخیص بدهد که چه نوع رابطه مشترکی بین درمانگر و مراجعین (مشتری، شاکی، ملاقات کننده)- در مبحث نقش درمانگر توضیح داده شده است- در جریان است و برطبق آن، پیش برود. ممکن است یک مراجع به آن علت که فکر می کند هدف قابل دست یافتنی ندارد و یا این که احساس کند نمی تواند تفاوت مثبتی بوجود آورد، به بن بست برسد. اهداف خوب باید تبدیل به اعمال خاص شوند. ممکن است او آماده باشد که مثل مشتری ها پیش برود اما نمی داند که چه کارهایی انجام دهد (و یا نمی داند که چه کارهایی در گذشته برای او مثمر ثمر بوده است).
درمانگر راه حل- محور مداخله می نماید و گفتگو در مورد مشکل را قبل از آن که به صورت جرو بحث های غیر اخلاقی، سرزنش و دفاع، متهم ساختن و افزایش ناراحتی درآید، قطع می کند. در عوض درمانگر به مراجعین آنچه را که می خواهند، نشان می دهد و سوالاتی می پرسد که توجه آن ها رابه نقش شان در دست یافتن به راه حل هایی در زمان گذشته، حال و مهم تر از همه آینده، معطوف می نماید. سوال معجزه، تصورات و تفکرات مراجع را به خود جذب می کند و لحن و جریان گفتگتو را عوض می کند (نئوو شیلتز۸۷، ۲۰۰۰، متکالف، ۲۰۰۴). سوالات مربوط به ایستادگی، استثنائات و سودمندی، همکاران و پیوندد بین زوجین را افزایش می دهد.
سوالات درجه بندی در هر زمان در طول جلسه، قابل استفاده هستند به طور خاص وقتی مفیدند که نارضاتی ها و (یا پیشرفت) مبهم و نامشخص است؛ مثلاً وقتی مراجعین به موضوعاتی مثل ارتباط اشاره می کنند؛ (برداشت) درک یک فرد از برقراری یک ارتباط خوب با دیگران، از زمانی به زمان دیگر، متغیر است. با عدد ۱۰ که نشان دهنده ارتباط به بهترین نحو ممکن است، پیشرفت مراجعین و برداشت های متفاوتشان، به طور ساده از طریق این نمره بندی آنها، به تصویر کشیده شده است. ما به طور مکرر از هر مراجع می خواهیم نمره دیگری را حدس بزند که این امر، دوباره پیشرفت و تفاوت ها را در مورد درک این موضوع ترسیم می کند؛ علاوه بر این نشان می دهد که چنین تفاوت هایی که انتظارشان می رود عادی هستند. سوال این نیست که چه کسی درست می گوید، بلکه سوال این است فردی که نمره بالایی می دهد، چه چیزی را درک می کند که دیگری درک نمی کند؟ از این رو مهم نیست که چقدر مبهم و نامشخص مراجعین وضعیت خود را توصیف می کنند، نمودارها را می توان برای بوجود آوردن روشی مفید برای صحبت کردن درمانگ ر و مراجع با یکدیگر در مورد ساختن راه حل ها، به کاربرد (برگ و دی شازر، ۱۹۹۳). ۲-۲-۱۰- فرایند درمان:
استیون فریدمن در کتاب خود تحت عنوان:” روان درمانی موثر و زمانبند در جهت افزایش نتایج در عصر منابع محدود” (فریدمن و لیپچیک۸۸، ۱۹۹۷، ۱۹۹۹)، قویاً از درمان راه حل محوراستفاده می کند همچنان که او پنج فرآیند اصلی را که یک رویکرد موثر در طی زمان مبتنی بر قابلیت را نشان می دهند ترسیم می نماید:
۱. ارتباط: گوش دادن، تأیید نمودن و قبول نمودن سرگذشت هر یک از مراجعین همزمان با اینکه فرد درمانگر در مورد مجموعه اهدافی که متقابلاً در مورد آن ها توافق شدهاست به آن ها می پیوندد.
۲. کنجاوی: ایجاد فرصت برای بحث در مورد دیدگاه ها همزمان با توجه به توانایی های مراجعین.
۳. همکاری: همکاری با مراجع در جهت آینده ترجیهی او، برجسته سازی موفقیت ها (استثناها) و ایجاد امیدواری.
۴. خلق نظریات کارساز:
الف) معرفی ایده های جدید که از گفتگوهای بالینی سرچشمه می گیرند.
ب) مشخص نمودن اقدامات عملی (تکلیف خانه).
۵. خاتمه: تعریف و تمجید نمودن، گرامی داشتن و تحسین تغییر، ایجاد فرصت برای مراجع برای بیان و اعلام نظر خود در خصوص تغییرات صورت گرفته خویش و ارائه پیشنهادهای بیشتر در آینده. نمودار زیر الگوی درمان را در رویکرد راه حل محور نشان می دهد: ایجاد امیدواری ایجاد فضا گوش دادن
توسعه اهداف جستجوی توانایی ها و پیوستن
قبول انتظارات صلاحیت ها تأیید کردن معرفی عقاید، شقوق انتخابی جدید، بیان مراحل عملی کار، تشویق صورت گرفته
ارائه متمم ها، گرامی داشت، تغییر پیشنهاد راه حل های بعدی (تلفنی – رودررو)
نمودار ۲-۱: الگوی درمان (فریدمن، ۱۹۹۷) درمان راه حل محوراقدام درمانی را به عنوان “فاکتورهای درمانی” در نظر می گیرد (که بیانگر نوعی مدل پزشکی “بیماری ” و “درمان” می باشد). در عوض درمان راه حل محوربر دستیابی مقابله ای و انسانی به معناسازی تأکید می کند. چگونه ظاهر ما بر آنچه که می بینیم تأثیر می گذارد و آنچه که ما می بینیم بر آنچه که در اطرافمان انجام می دهیم تأثیر می گذارد. تغییر در ادراک به تغییرات در رفتار (و بالعکس) منجر می شود این از طریق زمان رخ می دهد:” همچنان که مراجعه کنندگان و فرد درمانگر بیشتر و بیشتر در مورد راه حلی که می خواهند با یکدیگر آن را به وجود آورند صحبت می کنند. آن ها به حقیقت یا واقعیت آنچه که درباره آن صحبت می کنن]]>

درمان راه حل محور، رویکرد راه حل محور

چون درمانگر راه حل محورقرار نیست “شخصیت یا ساخت های خانوادگی” را با سازمان دهی کند، گرایش می یابد که راحت ترین هدف ها را تعیین کند . کمک به مراجع برای تعیین اهداف روشن و دست یافتنی عمده ترین مداخله در نوع خود است و جریان اندیشیدن درباره ی آینده و آنچه را که شخص می خواهد متفاوت باشد، بخش بزرگی از کاری است که درمانگر راه حل محورانجام می دهد (والتر و پیلر۷۴، ۱۹۹۶).
۲-۲-۴- اصول اساسی درمان راه حل محور:
فلسفه زیر بنایی رویکرد را حل محور بر پایه این فکر بنا شده است که تغییر مداوم و اجتناب ناپذیر است. لذا در درمان بر چیزی که ممکن و قابل تغییر است تاکید می شود. این مدل بر برداشتن قدم های کوچک برای شروع تغییر تأکید دارد و معقتد است که به جای مشکل به قابلیت ها و توانایی ها پرداخته شود (کارلسون ۷۵و همکاران، ۱۹۸۷؛ به نقل از نظری، ۱۳۸۳). ۱۲ اصل اساسی این درمان به شرح زیر می باشند:
۱. تمرکز بر آینده، راه حل و موارد مثبت تغییر را در مسیر مطلوب هدایت می کند بنابراین تمرکز اساسی بر صحبت راه حل محور۷۶به جای صحبت مشکل محور۷۷ است.
۲. استثنائات به هرمشکل می توانند بوسیله درمانگر و مراجع خلق شوند که در ساختن راه حل ها کمک کننده است.
۳. درهمه زمان ها تغییر در حال وقوع است.
۴. تغییر جزئی به تغییر بزرگتر منجر می شود.
۵. مراجعان همیشه در حال همکاری کردن هستند. آنها نشان می دهند که درباره ی ایجاد تغییر فکر می کنند.
اگر تفکرشان رادرک کنیم و برطبق آن عمل کنیم، و همکاری اجتناب ناپذیر است.
۶. مردم همه آن چیزی را که برای حل مشکلاتشان لازم است، دارند.
۷. معنا و تجربه به طور تعاملی ساخته می شوند.
۸. اعمال وتوصیفات دوره ای هستند.
۹. معنای پیام پاسخی است که شما دریافت می کنید.
۱۰. درمان، یک کوشش متمرکز به راه حل یا هدف با مراجع، به عنوان یک متخصص است.
۱۱. هر تغییری در مورد این که چگونه مراجعان هدف را توصیف می کنند و چه اقداماتی انجام می دهند، بر تعاملات آینده با همه افراد تأثیر می گذارد.
۱۲. اعضای گروه درمانی کسانی هستند که در احساس اینکه هدفی وجود دارد مشارکت می کنند و تمایلاتشان را برای انجام کاری که به وقوع آن منجر شود بیان می نمایند.
این اصول درمانگر را هدایت می کند و رهنمودهایی رابرای اینکه یک رویکرد کامل شکل بگیرد، فراهم می نماید. راهی برای تفکر، راهی برای محاوره و راهی برای تعامل بامراجعان (به نقل از نظری، ۱۳۸۳).
۲-۲-۵- راه حل ها چگونه ساخته می شوند؟
راه حل ها در رویکرد راه حل محوربه شیوه تعاملی بین مراجع و مشاور با توجه به نکات زیر تدوین می گردند(دی شازر، ۱۹۸۵، ۱۹۹۵، ۱۹۸۸؛ به نقل از پروچاسکا و نورکراس۷۸، ۱۳۸۵).
۱. تمرکز بر هدف :
درمان با تمرکز بر آن دسته از اهداف زمان حال آغاز می شود که می توانند آینده بهتری را بسازند.”هدف شما از آمدن به اینجا چیست؟” درمانگر، درمان را پیرامون هدف های زمان حال، نه مشکلات گذشته، تنظیم می کند.
جمله “چه چیزی شما را به اینجا کشانده؟” مقدمه ای است که به احتمال زیاد مراجعان را ترغیب می نماید تا بر مشکل تمرکز کنند.
۲. تمرکز بر مشکل:
اگر مراجع با صحبت کردن در مورد مشکلات و شکایت ها پاسخ دهد، درمانگر تفاهم وهمدلی نشان می دهد. اما بعد از اینکه داستان مشکل گفته شد، درمانگر آماده می شود تا تمرکز را عوض کند.
۳. تمرکز بر راه حل:
موقعی که مشکل حل شده باشد چه کار متفاوتی انجام خواهید داد؟ آیا مراجع برای انجام دادن قسمت کوچکی از آن هم اکنون آمادگی دارد؟ اگر چنین باشد، پس فوراً باید تغییر را آغاز نمود.
۴. تمرکز بر استثناء
آنچه را که می خواهید به صورت متفاوت انجام دهید، اگر هم اکنون اتفاق بیفتد، چه احساسی به شما دست می دهد؟ یاچه وقتی مشکل شما اتفاق نمی افتد؟ به این اظهارات، سوالات استثناء یاب گفته می شود که بر توانمندی های مراجع استوار هستند.
۵. انتخاب یا خودانگیختگی:
آیا رویدادهای بدون مشکل به صورت انتخابی، عمدی یا آگاهانه اتفاق می افتند؟ با اینکه درمواقع سالم تر و شاداب تر، به صورت خود انگیخته، تصادفی یا غیر قابل پیش بینی روی می دهند؟
اگر معلوم شد که موارد استثنایی تحت کنترل مراجع هستند، بعضاً می توان هدف های روشنی را تدوین کرد و مراجع را ترغیب نمود تا کارهایی را انجام دهد که به رخ دادن بیشتر این مواد کمک کند. اگر موارداستثنایی به صورت خود انگیخته رخ بدهند، مثل حضور دوستان پس روی این موضوع تمرکز می شود که چگونه می توان این رویدادها را عملی کرد. مثلاً فرد می تواند از دوستانش دعوت کند که به دیدن او بیایند.
اگر مراجع به هر یک از این سوال ها باگفتن من نمی دانم پاسخ دهد درمانگر باید به او بگوید که این علامت خوبی است این فرآیند برای مراجع تازه است و به او کمک خواهد کرد تا به صورتی متفاوت فکر کند و گزینه هایی را تدوین نماید که ممکن است قبلاً آن ها را تصور نکرده باشد.
۶. تغییرات کوچک به تغییرات بزرگ ترمی انجامند:
جلسات بعدی بر اساس دستاوردها وهدف هایی بنا نهاده می شوند که در جلسات قبلی درمان شده اند. برای مثال یکی از درمانجویان می گفت؛ “تغییر دادن من مثل یک کشتی باری است تا یک قاشق سرعتی ابتدا آرام و به تدریج تغییرمی کنم. امابعد از این که مسیر جدیدی را پیدا کنم دیگر هیچ چیزی نمی تواندجلوی مرا بگیرد و با سرعت به پیش می روم.
۷.هر راه حلی بی همتاست :
درست همانگونه که هر مراجعی یک فرد بی همتاست، هر راه حلی نیز بی همتاست. درمانگران باید منتظر ابتکارات شگفت آور باشند. زن سالمندی که تنها درمرکز شهر زندگی می کرد، راه حل خلاقی برای خویش پیدا کرد. او برای رهایی از افسردگی، به سه کلیسا پیوست: کاتولیک، بابئیست و پروتستان. به این ترتیب او سه برابر حمایت اجتماعی کسب کرد. سه برابر فرصت اجتماعی به دست آورد و وقت خالی بسیارکمتری برای افسرده شدن داشت.این واقعیت که اغلب افراد زندگی خود را فقط پیرامون یک فرقه ی مذهبی نظم می دهند، مانع از آن نشد که به کلیساهای مختلف نرود.
۸.-راه حل ها از گفتگو حاصل می شوند:
راه حل ها حاصل گفتگوها هستند. خواه گفتگو با خود باشد یا با درمانگر. اگر درمان ما را ترغیب کند که در مورد همان مشکلات قدیمی صحبت کنیم که کاملاً آنها را می شناسیم، پس احتمالاً به صورت همان خود قدیمی می مانیم. تغییر، با صحبت کردن دربارهی راه حل ها آغاز می شود. اگر بخواهیم درمان کوتاه شود، پس لازم است گفتگوهای درمانی هر چه زودتر بر راه حل ها تمرکز یابند.
۹-واقعیت ما زبان است:
درمانگری را به ما نشان دهید که زبانش پر از اصطلاحات فنی درمورد شخصیت و آسیب شناسی روانی است و ما درمانگر را به شما نشان خواهیم داد که آماده است درمان دراز مدتی را انجام دهد که گذشته را تکرار می کند. درمانجویی را به ما نشان دهید که صحبت کردن درباره ی هدف های عملی وشخصی را در زمان حال آغاز می کند و ما درمانجویی را به شما نشان خواهیم داد که واقعیتش در حال تغییر است.
۲-۲-۶-پیش فرض های درمان راه حل محور:
لیپچیک (۲۰۰۲)، مجموعه ای از پیش فرض های درمان راه حل محور را توصیف می کند:
۱. هر مراجعی منحصر به فرد است.
۲. مراجعان منابع و قوای ذاتی برای کمک به خودشان را در اختیار دارند.
۳. تمام یک چیز منفی نیست.
۴. چیزی به عنوان ممانعت و مقاومت وجود ندارد.
۵. شما نمی توانید مراجعان را تغییر دهید. آن ها تنها خود می توانند خود راتغییر دهند.
۶. درمان راه حل محوربه کندی پیش می رود
۷. هیچ علت و معلولی وجود ندارد.
۸. راه حل ها لزوماً ربطی به مشکل مورد نظر ندارند.
۹. احساسات بخشی از هر مشکل و راه حل هستند.
۱۰. تغییر دائمی و غیرقابل اجتناب است، یک تغییر کوچک می تواندمنجر به تغییرات بزرگتر شود.
۱۱. فرد نمی تواند گذشته راتغییر دهد بنابراین بایستی بر روی آینده تمرکز کند.
۲-۲-۷- ساختار جلسات درمان :
دی اشزر و برگ (۱۹۹۷؛ به نقل از گرمان، ۲۰۰۸) ویژگی های رسمی یک جلسه ی کلاسیک SFBT را جمع بندی کرده اند: ویژگی های شاخص SFBT عبارتند از:
۱. در اولین گفتگو در زمانی مناسب، درمانگر سوال معجزه را می پرسد
۲. حداقل یک دفعه در طول اولین گفتگو ودرجلسات بعدی از مراجع خواسته می شود که چیزی را بر روی نموداری ۰۱۰ و یا ۱۱۰ ، قرار دهد.
۳. در طول گفتگو، درمانگر زمانی را به استراحت اختصاص می دهد.
۴. پس از این وقفه، درمانگر به مراجع مکمل هایی می دهد که گاهی اوقات (غالباً) همراه با پیشنهاد و تکلیف در خانه (غالباً تمرین نامیده می شود) است.
طبق این طرح ابتدا درباره ی انواع سوالاتی که معمولاً در درمان راه حل محورهمراه بامثال های فراوان پرسیده می شود، بحث می کنیم. سپس به استفاده های استراحت کوتاه و یا وقفه در طول جلسه می پردازیم و آنگاه در مورد بخش پس از استراحت جلسه که شامل استفاده از دستورالعمل ها و تکالیف در خانه است، بحث می کنیم.
جلسات که معمولاً ۶۰-۵۰ دقیقه طول می کشد، با دوره کوتاهی از اجتماعی شدن و ایجاد پیوند، شروع می شود. همانطور که در عنوان کتاب”گفتگوی راه حل محور، میزبانی کردن از گفتگوهای درمانی” نوشته بن فرمن و تاپاتنی آهولا۷۹(۱۹۹۲) ، درمانگر راه حل محوربه ایجاد وضعیت درمانی راحت و مشترک توجه می کند، ممکن است انواع سوالات متفاوت پرسیده شود. نمونه ذیل سوالات معمول در درمان راه حل محوررا در اختیار می گذارد (گرمان۸۰، ۲۰۰۸)
۲-۲-۸- نمونه ایی از سوالات درمان راه حل – محور:
قبل از جلسه :
استنباط تغییر پیش از جلسه
واضح است که ریشه های تغییر قبل از جلسه اول مفید می باشد. در اولین برخورد تماس، معمولاً وقتی که تماس تلفنی برای تعیین قرار ملاقات می شود ممکن است درمانگر راه حل محوردر خواستی بکند که توجه مراجع را به سمت استثنائات مشکل یعنی اوقاتی که نارضایتی های فعلی، وجود ندارد، معطوف نماید. از الان تا جلسه بعدی که همدیگر راملاقات می کنیم، دوست دارم که شما مشاهده و نظارت کنید تابتوانید جلسه بعد، آنچه را که در خانواده، زندگی، ازدواج و روابط شما اتفاق می افتد و دوست دارید که همچنان، اتفاق بیفتد را توصیف کنید (دی شازر، ۱۹۸۴؛ دی شازر و مولنار۸۱، ۱۹۸۴؛ به نقل از گرمان، ۲۰۰۸).
این سوال مهم کلی (کلیدی عام که متناسب هر قفلی است ) به تغییر دیدگاه کمک می کند، آن اشاره می کند که چیز مثبتی اتفاق می افتد که می تواند همکاری مراجع را در برداشته باشد و مورد نظارت قرار گیرد. پرداختن به آنچه که در جلسه مورد توجه قرار گرفت (استنباط ت غییر پیش از جلسه) می تواند به تثبیت و تقویت آگاهی تازه و مفید کمک کند (آدامس، پیرسی و جوریچ۸۲، ۱۹۹۱؛ وینر- دیویس۸۳، دی شازر و گینگریچ۸۴، ۱۹۸۷؛ به نقل از گرمان، ۲۰۰۸).
۲-۲-۹- سوالات اولیه در طول جلسه:
هدف این سوالات بوجود آوردن رابطه ی دوستی، ایجاد فضا برای دیدگاه ها و نظریه های هر یک از مراجعین و ایجاد چارچوب گروهی می باشد.
– چه چیزی باعث شد که شما امروز، اینجا حضور داشته باشید؟
– چگونه می توانم به شما کمک کنم؟
– از زمانی که برای اولین بار تماس گرفتید و این قرار ملاقات را تنظیم نمودید، هر یک از شما به چه تغییراتی توجه کرده اید؟
– برداشت شما از این وضعیت چگونه است، به نظر شما چه چیزی کمک کننده است؟
– چه چیزی باید اینجا اتفاق بیفتد تا وقتی شما اینجا را ترک کردید، با خود فکر کنید رفتن و دیدن درمانگر، خوب بود؟
– چه کاری می توانم بکنم که به شما کمک کند و این مشکلات برطرف شوند روحیه تان بهبود یابد؟
۲-۲-۹-۱- سوالات هدف ساز:
هدف این سوالات، در چارچوب سنجشی (آنچه که قابل مشاهده و دست یافتنی باشد)، شناسایی خواسته های مراجع از درمانگر است.
سوال معجزه: فرض کنید هنگامی که شما امشب به خانه می روید ومی خوابید، یک معجزه اتفاق بیفتد و مشکلاتی که شما را به اینجا کشانده حل شوند. اما، به دلیل این که شما خواب هستید، نمی دانید این معجزه اتفاق افتاده است. بنابراین فردا وقتی بیدار می شوید و در طول روز، پیش می روید، متوجه می شوید که چیزها برای شما متفاوت است اما نمی دانید که معجزه رخ داده است. اولین چیزهایی که به آن ها توجه می کنید و متفاوت اند، کدام ها هستند؟ به چه کاری که اطرافیان شما به طور متفاوت انجام می دهند و به شما، نوعی تغییر را نشان می دهند، توجه می کنید؟ اطرافیان شما به چه کاری توجه می کند که شما آن را متفاوت انجام می دهید؟
– از کل به جزء: چگونه متوجه می شوید که مشکلاتی که شما را به اینجا کشانده است حل شده اند ( و یا به اهدافتان رسیده اید). مسائل شما چه تفاوتی خواهند کرد؟ چه چیزی به طور خاص به شما می گوید که شما مشکل را حل کرده اید و یا به این اهداف دست یافته اید؟ اولین نشانه هایی (کوچکترین گام ها) که به شما می گوید که در مسیر صحیح حرکت می کنید، چیست؟ دیگر چه؟
– ارائه جزئیات خاص- ترسیم تصویر: چه چیزی به شما نشان می دهد که در مسیر درست قرار دارید؟ دیگر چه؟ آن مورد، شبیه چیست؟ چه چیزهای دیگری می تواند متفاوت باشد؟ چه چیز متفاوتی هست که به شما اطمینان می دهد که پس از پایان این جلسات همچنان در مسیر صحیح حرکت خواهید کرد؟
– اهداف و شیوه ها:]]>

۱۰۰.۰، ۲۹.۴

سوال دوم:آیا شما دارای سایت شخصی بر روی اینترنت هستید؟ جدول ۴-۸:شاخص های آماری مربوط به سوال دوم
شاخص های آماری
پاسخ
فراوانی
درصد
درصد تراکمی
بله
۵
۲۹.۴
۲۹.۴
۱۰۰.۰ خیر
۱۲
۷۰.۶ جمع
۱۷
۱۰۰.۰ در پاسخ به سوال دوم،جدول فوق نشان می دهد که ۷۰.۶درصد اساتید به سوال پاسخ منفی داده اند و ۲۹.۴درصد دارای سایت شخصی بر روی اینترنت هستند.
سوال سوم :آیا گروه شما تدابیری جهت طراحی یا خرید نرم افزار های مر تبط با آموزش مجازی اتخاذکرده است؟
جدول۴-۹:شاخص های آماری مربوط به سوال سوم
شاخص های آماری
پاسخ
فراوانی
درصد
درصد تراکمی
بله
۵
۲۹.۴
۲۹.۴
۱۰۰.۰ خیر
۱۲
۷۰.۶ جمع
۱۷
۱۰۰.۰ همانطور که جدول بالا نشان می دهد که ۷۰.۶درصد اساتید به سوال سوم پاسخ منفی داده اند و ۲۹.۴درصد اظهار داشته اندکه گروه تحصیلی شان تدابیری مرتبط با آموزش مجازی اتخاذکرده است.
سوال چهارم:آیا شما قصد دارید در آینده کلاس های خود را از طریق اینترنت برگزار کنید؟
جدول ۴-۱۰:شاخص های آماری مربوط به سوال چهارم
شاخص های آماری
پاسخ
فراوانی
درصد
درصد تراکمی
بله
۵
۲۹.۴
۳۵.۷
۱۰۰.۰
خیر
۹
۵۲.۹ بی پاسخ
۳
۱۷.۶ جمع
۱۷
۱۰۰.۰
داده های پاسخ به سوال چهارم در جدول فوق آورده شده است.ملاحظه می شود که ۲۹.۴درصد اظهار داشته هاند قصد دارند در آینده کلاس های خود را از طریق اینترنت برگزار کنند و اکثریت ۵۲.۹درصد پاسخ منفی داده اند.۱۷.۶درصد نیز سوال را بی پاسخ گذاشته اند.
سوال پنجم:آیا تا به حال اقدام به انتشار مقاله بر روی اینترنت کرده اید؟
جدول۴-۱۱:شاخص های آماری مربوط به سوال پنجم
شاخص های آماری
میزان
فراوانی
درصد
درصد تراکمی
زیاد
۱
۵.۹
۶.۷
۲۶.۷
۶۶.۷
۱۰۰.۰
متوسط
۳
۱۷.۶ کم
۶
۳۵.۳ اصلا
۵
۲۹.۴ بدون پاسخ
۲
۱۱.۸ جمع
۱۷
۱۰۰% با توجه به جدول فوق تنها ۵.۹ درصد افراد پاسخ دهنده اقدام به انتشار مقاله بر روی اینترنت در سطح وسیع نموده است.۱۷.۶ درصد نیز در حد متوسط و سایرافراد در حد کم یا اصلا به سوال پاسخ گفته اند.
سوال ششم:دانشکده شما دسترسی به اینترنت را تا چه میزان برای شما فراهم کرده است؟ جدول۴-۱۲:شاخص های آماری مربوط به سوال ششم
شاخص های آماری
میزان
فراوانی
درصد
درصد تراکمی
زیاد
۵
۲۹.۴
۲۹.۴
۱۰۰.۰ کم
۱۲
۷۰.۶ جمع
۱۷
۱۰۰.۰ طبق داده های جدول بالا ۷۰.۶درصد پاسخ دهندگان که شامل اکثریت می شوند میزان کم را به عنوان پاسخ انتخاب نموده اند و ۲۹.۴درصد معتقدند دانشکده دسترسی به اینترنت را تا حد زیادی برایشان فراهم کرده است.
سوال هفتم:شما تا به حال از کنفرانس های از راه دور در امر آموزش استفاده کرده اید؟
جدول۴-۱۳:شاخص های آماری مربوط به سوال هفتم
شاخص های آماری
میزان
فراوانی
درصد
درصد تراکمی
زیاد
۲
۱۱.۸
۱۱.۸
۲۹.۴
۸۲.۴
۱۰۰.۰
متوسط
۳
۱۷.۶ کم
۹
۵۲.۹ اصلا
۳
۱۷.۶ جمع
۱۷
۱۰۰.۰ جدول فوق بیانگر آن است که اکثریت ۵۲.۹ درصد پاسخ دهندگان در حد کمی ازکنفرانس های از راه دور در امر آموزش استفاده کرده اند.۱۱.۸درصد در حد زیاد،۱۷.۶درصد در حد کم و ۱۷.۶درصد اصلا از کنفرانس های از راه دور استفاده نکرده اند.
سوال هشتم:تا چه اندازه مطالعه درباره آموزش مجازی داشته اید؟
جدول۴-۱۴:شاخص های آماری مربوط به سوال هشتم
شاخص های آماری
میزان
فراوانی درصد
درصد تراکمی
زیاد
۳
۱۷.۶
۱۷.۶
۷۰.۶
۸۸.۲
۱۰۰.۰
متوسط
۹
۵۲.۹ کم
۳
۱۷.۶ اصلا
۲
۱۱.۸ جمع
۱۷
۱۰۰.۰ جواب پاسخ به سوال هشتم در جدول بالا آمده است.اکثریت ۵۲.۹درصد اساتید بیان کرده اند درباره آموزش مجازی در حد متوسطی مطالعه داشته اند.۱۷.۶درصد در حد زیاد و سایرین در حد کم یا اصلا در این زمینه مطالعه کرده اند.
سوال نهم:آیا شما از منابع آنلاین به عنوان کمک درسی خود استفاده می کنید؟
جدول۴-۱۵:شاخص های آماری مربوط به سوال نهم
شاخص های آماری
میزان
فراوانی
درصد
درصد تراکمی
زیاد
۳
۱۷.۶
۱۷.۶
۲۹.۴
۷۶.۵
۱۰۰.۰ متوسط
۲
۱۱.۸ کم
۸
۴۷.۱ اصلا
۴
۲۳.۵ جمع
۱۷
۱۰۰.۰ جدول فوق نشان می دهد که تنها ۱۷.۶ درصد از اساتید در حد زیادی از منابع آنلاین به عنوان کمک درسی خود استفاده می کنند و اکثریت ۴۷.۱درصد در حد کم و ۱۱.۸ درصد در حد متوسط از این منابع بهره می برند.۲۳.۵درصد بیان داشته اند اصلا از منابع آنلاین استفاده نمی کنند. شاخص های آمار توصیفی مربوط به گروه دانشجویان:
جدول۴-۱۶:شاخص های آماری مربوط به وضعیت شغلی
شاخص های آماری
پاسخ
فراوانی
درصد
درصد تراکمی
شاغل
۷
۷.۸
۱۰.۰
۱۰۰%
غیر شاغل
۶۳
۷۰.۰ بی پاسخ
۲۰
۲۲.۲ جمع
۹۰
۱۰۰.۰
در مورد وضعیت شغلی دانشجویان مورد مطالعه،جدول بال ا نشان می دهد که ۷۰درصد از دانشجویان غیر شاغل و ۷.۸درصد شاغل می باشند.بقیه افراد پاسخی به سوال نداده اند.
جدول ۴-۱۷:شاخص های آماری مربوط به وضعیت تاهل
شاخص های آماری]]>

آموزش الکترونیکی، آموزش الکترونیک

( دانشگاه آزاد اسلامی
( دانشگاه بین المللی ایرانیان
( دانشگاه مجازی شیراز
( دانشگاه تربیت مدرس
( دانشگاه شریف
اندکی بعد از اقدام دانشگاه ها از روش آموزش مجازی بخش آموزش و پرورش کشور نیز فعالیت هایی را در این زمینه شروع کرده است(نصیری،۱۳۸۳).
پیشینه تحقیق:
تحقیقات داخلی:
– جوادی فرد(۱۳۹۰)در رساله پایان نامه خود با عنوان”بررسی تطبیقی آموزش الکترونیکی در کشورهای انگلستان،ژاپن و ایران”از میان کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه،این سه کشور را با روش نمونه گیری هدفمند به عنوان نمونه انتخاب کرد و با روش تحقیق توصیفی-پیمایشی به این نتایج رسید:مسئولین کشور انگلستان با در نظر گرفتن شرایط و مقتضیات زمان اقدام به طراحی و برنامه ریزی های خاص نموده اند و با پیگیری این برنامه ها،مسائل و مشکلات مربوطه را به نحو احسن حل و فصل نموده اند و از لحاظ سیر تاریخ و تحول آموزش الکترونیکی این کشور پیش تر اقدام به تاسیس موسسات آموزش از راه دور و آموزش الکترونیکی،نموده است و دو کشور ژاپن و ایران با فاصله زمانی نه چندان زیاد نسبت به تاسیس چنین موسساتی اقدام نموده اند و نیز هر سه کشور برای توسعه و بهبود آموزش الکترونیکی اهداف و خط مشی هایی را در نظر گرفته اند که برخی از آنها در میان سه کشور مشترک بوده است و برخی بر اساس مقتضیات خاص کشور هامتفاوت می باشد.هر سه کشور از شیوه های متنوعی در ارائه آموزش الکترونیکی بهره می برند و دو کشور انگلستان و ژاپن با توجه به مهیا بودن زیر ساخت های لازم شیوه های ارائه،نسبت به ایران از کیفیت بهتری برخوردارند.و نیز در کشور های انگلستان و ژاپن تعامل بخش های خصوصی و دولتی نسبت به ایران در زمینه توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات و اجرای طرح ها در راستای توسعه و گسترش آموزش الکترونیکی،بسیار مشهود است.
– خرازی و اسفندیاری مقدم(۱۳۸۸)در تحقیق خود با نام “امکان سنجی اجرای آموزش مجازی برای تولید کنندگان بخش کشاورزی”، با ابزار زمینه یابی (پیمایشی) ، سعی در سنجش امکان پذیری آموزش مجازی برای تولید کنندگان بخش کشاورزی نمودند. در این تحقیق که جامعه آماری آن شامل دو گروه کارشناسان آموزش مجازی و گروه مجریان و مربیان آموزشی شاغل در وزارت جهاد کشاورزی استان تهران بود، نتایج زیر به دست آمد: اجرای آموزش مجازی برای تولیدکنندگان بخش کشاورزی امکان پذیر است، امکان اجرای آموزش مجازی به هر دو روش همزمان و غیر همزمان وجود دارد، اجرای این آموزش ها فقط برای دروس نظری دوره های آموزشی و ترویجی امکان پذیر است.
– ربیعی (۱۳۸۸) در ” بررسی اثر بخشی دوره های آموزش مجازی از دیدگاه اساتید و دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد در سال ۱۳۸۷” با روش توصیفی- پیمایشی و ابزار پرسشنامه محقق ساخته و جامعه آماری اساتید و دانشجویان آموزش مجازی در دانشگاه فردوسی مشهد، نتیجه گرفت که از نظر دانشجویان اثر بخشی این دوره ها نامطلوب گزارش شده است.
– نادری (۱۳۸۸) در تحقیق خود با نام “بررسی رابطه میان سبک های یادگیری با موفقیت تحصیلی فراگیران مقطع کارشناسی ارشد دوره های آموزش مجازی دانشگاه تهران”در جامعه آماری دانشجویان ارشد این دوره ها، با روش نمونه گیری تصادفی ۱۴۸ دانشجو را در سال تحصیلی ۸۷-۸۶ در ۴ رشته تحصیلی به عنوان نمونه انتخاب کرد.ابزار این پژوهش پرسشنامه و روش تجزیه و تحلیل داده های آن،ضریب توافقی دو طرفه و آزمون خی دو بود.نتایج حاکی از آن بود که بین سبک های یادگیری با موفقیت تحصیلی دانشجویان به جز سبک یادگیری جذب کننده بطور کلی رابطه معناداری وجود ندارد.
– تقی زاده(۱۳۸۷) نیز تحقیقی با نام”مقایسه آموزش الکترونیکی و غیر الکترونیکی در پیش بینی تغییرات خلاقیت و پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه پیام نور در سال تحصیلی ۸۷-۸۶ “انجام داد.در این تحقیق برای تجزیه و تحلیل داده ها،علاوه بر استفاده از شاخص های آماری چون فراوانی،درصد،میانگین و انحراف معیار از روش آمار استنباطی ،آزمون کوواریانس و آزمون t مستقل استفاده شد.نتایج حاصل از پژوهش مزبور عبارت است از:
۱.میزان خلاقیت دانشجویان آموزش الکترونیکی بیشتر از دانشجویان غیر الکترونیکی بوده است.
۲.پیشرفت تحصیلی دانشجویان مجازی بیشتر از دانشجویان نیمه حضوری دانشگاه پیام نور بوده است و آنها عملکرد بهتری از خود نشان داده اند.
۳.بین میزان خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر آموزش الکترونیکی دانشگاه پیام نور،تفاوت معناداری وجود دارد.بررسی میانگین دوگروه نشان داد میزان خلاقیت دانشجویان دختر بیشتر از دانشجویان پسر بوده است.
– کمالیان و فاضل(۱۳۸۷) پژوهشی با نام ” بررسی پیش نیازها و امکان سنجی اجرای نظام یادگیری الکترونیکی در دانشگاه سیستان و بلوچستان” انجام دادند. دانشجویان این دانشگاه در نیم سال دوم تحصیلی ۸۷-۱۳۸۶ ، جامعه آماری پژوهش را تشکیل می دادند. نتایج پژوهش که با روش زمینه یابی (پیمایشی) و با ابزار پرسشنامه به دست آمد، حاکی از آن بود که دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان برای شرکت در یادگیری الکترونیکی آمادگی نسبی دارند و بین دانشجویان دانشکده جغرافیا و علوم تربیتی و دانشجویان دانشکده مدیریت و حسابداری، از نظر آمادگی برای شرکت در یادگیری الکترونیکی، تفاوت معناداری وجود ندارد.
– داوودی ممقانی(۱۳۸۵) در تحقیق خود”بررسی مولفه های آموزش مجازی و امکان سنجی پیاده سازی این در دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه الزهرا(س)”با جامعه آماری اساتید و دانشجویان همان دانشکده و با ابزار پرسشنامه و روش تحقیق توصیفی و استنباطی(مجذور خی)به این نتیجه رسید که ۴/۷۹درصد اعضای هیئت علمی و دانشجویان معتقدند امکان پیاده سازی آموزش مجازی در دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه الزهرا(س) وجود دارد.و ۷۴درصد آنان عقیده دارند برای پیاده سازی این آموزش باید امکانات نرم افزاری و سخت افزاری لازم فراهم شود.
– قائدی (۱۳۸۵) در پژوهش خود با عنوان”ارزشیابی برنامه درسی آموزش مجازی رشته مهندسی کامپیوتر گرایش فناوری اطلاعات از دیدگاه اساتید و دانشجویان در دانشگاه علم و صنعت ایران” با روش توصیفی و ابزار پرسشنامه ، برنامه درسی آموزش مجازی این رشته را از نظر اساتید و دانشجویان که جامعه آماری این پژوهش را تشکیل می دادند، ارزشیابی نمود. قائدی به این نتیجه رسید که به طور کلی برنامه درسی آموزش مجازی از نظر دسترسی به اهداف تا حد کمی توانسته به اهداف خود برسد.واز نظر اکثریت دو گروه یاد شده ، محتوای برنامه درسی نامناسب است، نرم افزارهای دوره به طور مناسب تهیه نشده اند و شیوه تعامل در آموزش مجازی ضعف می باشد. از نظر اغلب دانشجویان شیوه ارزیابی از دانشجویان و نیز میزان پشتیبانی از دانشجویان در محیط مجازی ضعیف است و در نهایت اینکه بر خلاف اساتید، دانشجویان معتقدند این برنامه نتوانسته به اهداف خود دست یابد.
– چشمه علی (۱۳۸۴)” امکان سنجی طراحی و پیاده سازی آموزش های مجازی در موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی ” را با روش توصیفی – پیمایشی و ابزار پرسشنامه بررسی نموده است. او با جامعه آماری کارشناسان، مدیران و اعضای هیئت علمی شاغل در معاونت آموزشی و هماهنگی موسسه نتیجه گرفته است که امکان طراحی و پیاده سازی آموزش های مجازی در این موسسه از نظر اقتصادی، حقوقی و فنی بالاتر از حد متوسط و از نظر عملیاتی و زمانی، پایین تر از حد متوسط می باشد.
– شریفی (۱۳۸۳) در رساله دکترای خود با نام ” ارائه چارچوب ادارکی برای نهادینه کردن فناوری های اطلاعات و ارتباطاتCT I در نظام مدیریت دانشگاهی” با توجه به مبانی نظری چارچوبی استخراج نمود که دارای ۵ مولفه می باشد.وی اظهار داشته که برای نهادینه کردن فناوری اطلاعات و ارتباطات باید رویکرد دانشگاه ها در استفاده از فناوری دقیقاً مشخص شود، سپس عواملی که هر کدام از این رویکردها را بهتر پیش بینی کرده و تغییرات آنرا با شدت بیشتری تعیین می کند، به تناسب در برنامه ریزی برای توسعه استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در دانشگاه ها مورد تاکید قرار بگیرد.نتایج دیگر حاکی از آن بود که تقاضا برای آموزش عالی از نظر میزان و تنوع افزایش یافته و رقابت جهانی نیز برای جذب دانشجویان در حال افزایش است.
– جمشید فر(۱۳۸۳) پژوهشی تحت عنوان”بررسی نیازهای راهبردی توسعه آموزش مجازی درمقطع متوسط شهرتهران ” انجام داده است که در آن سعی در تنظیم عوامل موثر در سطح ۵ دبیرستان مجری آموزش مجازی درشهرتهران نموده است.وی با روش توصیفی -پیمایشی و با ابزار پرسشنامه مخصوص کارشناسان و دانش آموزان به این نتیجه رسید که تعداد متخصصان لازم در سطح جامعه و مدارس مجازی مجری برای تولید محتوی در حال حاضر،کافی است.از طرفی ۴۳درصد کارشناسان،مسیر طی شده در خصوص آموزش مجازی را صحیح می دانند،حدود ۲۱ درصد حرکت را کند و ۳۶ درصد نیز مسیر را بر خطا می دانند.
– سهرابی(۳-۱۳۸۲)در تحقیق خود با نام “بررسی موانع استفاده از آموزش مجازی در فرایند یاد دهی- یادگیری از دیدگاه معلمان دوره متوسط شهر تهران”سعی در شناسایی محدودیت های ناشی از عوامل انسانی در اجرای آموزش مجازی نموده است.بر اساس یافته های تحقیق وی،دانش آموزان نسبت به معلمین مهارت بیشتری در بکارگیری نرم افزارهای آموزشی دارند،کمبود تکنیسین رایانه نشان از فراهم نبودن شرایط مناسب برای استفاده از آموزش مجازی دارد،آشنایی کم معلمان با کاربرد رایانه و نرم افزارها، باعث مقاومت آنان در استفاده از رایانه در آموزش می شود. بنابراین پیشنهاد شده است که دوره های اجباری آشنایی با رایانه برای معلمان در نظر گرفته شود.
– نصیری (۱۳۸۲) در ” امکان سنجی استقرار نظام آموزش ضمن خدمت مجازی در وزارت آموزش و پرورش کشور” امکان پیاده سازی نظام آموزش مجازی را در دوره های ضمن خدمت معلمان سنجیده است. او در حیطه جامعه آماری خویش که شامل متخصصان آموزش مجازی و کارشناسان آموزش ضمن خدمت در وزارت آموزش و پرورش بوده است، با روش توصیفی -پیمایشی وابزار پرسشنامه محقق ساخته برای دو گروه مذکور این نتیجه را کسب کرده است که از دیدگاه کارشناسان آموزش ضمن خدمت وزارت آموزش و پرورش کشور، امکان استقرار نظام آموزش ضمن خدمت مجازی در وزارت آموزش و پرورش کشور وجود دارد.
– جعفری (۱۳۸۱) پژوهشی با عنوان “بررسی دانشگاه های مجازی به منظور ارائه یک مدل مناسب جهت نظام آموزش عالی کشور” انجام داده است .وی پس از تعیین مولفه های اصلی دانشگاه مجازی و مقایسه تطبیقی چند کشور در این زمینه و نشان دادن اهمیت زیر ساخت انسانی ، با روش توصیفی-پیمایشی و با ابزار پرسشنامه به این نتایج رسید: مهارت اعضای هیئت علمی و مدیران در زمینه کار با اینترنت به عنوان کانون آموزش مجازی، در حد متوسط و استفاده اکثریت آنها از اینترنت در ارتباطات بسیار کم است. علاقه مندی به راه اندازی دانشگاه مجازی در کشور و تدوین آن از سوی پاسخ دهندگان درحد متوسط اعلام شده است و اعضای هیئت علمی و مدیران نحوه راه اندازی دانشگاه مجازی در کشور را در مقیاس محدود و سپس گسترش تدریجی آن ابتدا در مقطع دکتری و بدون آزمون اعلام کرده اند.
تحقیقات خارجی:
کوپونر۶۵(۲۰۰۸) در تحقیقات خود تحت عنوان” توسعه ،برقراری و کاربرد یادگیری الکترونیکی” بیان کرد که در آمادگی یادگیری الکترونیکی،نیروی انسانی ،عوامل فیزیکی،شناختی،احساسی،اجتماعی و فرهنگی مهم و تاثیرگذار می باشند.
– سو(۲۰۰۶) در پژوهش خویش تجارب وترجیحات یادگیرنده برای فعالیت های آموزش تعاملی در محیط یادگیری آنلاین را با روش توصیفی – پیمایشی و با مصاحبه و نظر خواهی بررسی نموده است و نتایج زیر را به دست آورده است:۱- یادگیرندگان تعاملات آنلاین را ترجیح میدهند.۲- یادگیرندگان ترجیح میدهد در هر سه شکل تعاملات(تعامل با استاد همکلاسی محتوی) شرکت داشته باشند.۳- میزان استفاده یادگیرندگان از بحث های آنلاین گروهی در سطح مطلوبی گزارش شده است.
– ابوچدید و عید۶۶(۲۰۰۴)تحقیقی با عنوان “یادگیری الکترونیکی،چالشی در دنیای غرب”انجام دادند. که در این تحقیق درهم شکستن سیستم های آموزش سنتی برای آموزش عالی در کشور های توسعه نیافته،شکاف اطلاعاتی بین کشورهای جهان سوم و جهان توسعه یافته را روشن کرد.این پژوهش مسائل و امکانات کاربرد یادگیری الکترونیکی را در موسسات آموزشی کشورهای توسعه نیافته از طریق تحلیل نگرش اساتید دانشگاه ها نسبت به سه بعد اصلی آموزش الکترونیکی توضیح می دهد.این پژوهش شامل نگرش مطلوب به آموزش الکترونیکی،علائق اصلی اعضای هیئت علمی برای درگیر شدن در برنامه های الکترونیکی در کشور های جهان سوم می شود.با استفاده از آزمون های کروسکال والیس متغیر های نگرشی معناداری بین زنان و مردان و کاربران روزانه کامپیوتر و کاربران تصادفی بوجود آمد.علاوه بر آن کاربران دائمی کامپیوتر نگرش های مطلوبی نسبت به کاربران تصادفی داشتند.
– ویلهم (۲۰۰۳) پژوهشی با عنوان” یادگیری مجازی از دیدگاه دانشجویان دانشگاه ایالت سوا”انجام داده است.این رساله موضوع را در سه بند بررسی کرده است.بند اول مروری بر مبانی نظری دارد و علائق را درباره یادگیری مجازی از دید دانشجویان و اساتید و نیز دیدگاه های اداری-موسسه ای نشان می دهد.بند دوم با مطالعه موردی، ادراک دانشجویان را در یک کلاس مجازی توصیف می کند و بند سوم، جزئیات یک مطالعه توصیفی-پیمایشی را از موقع شروع تا توزیع دانشجویان در کلاس های مجازی در بیش از صد دانشگاه ایالت سوا توصیف می کند.نتایج نشان داده است که اکثر دانشجویان از کلاس های مجازی تجربه مثبت داشته و بیان کرده اند که در کلاس های مجازی بیشتر از کلاس های چهره به چهره ،مطلب یاد گرفته اند.
– هاروی و همکاران (۲۰۰۲)در پژوهش خود]]>

دانشگاه مجازی، دوره های آموزش

کاتولوگ دوره ۵۰:این قسمت ،مشخصات کلیه دوره های قابل ارائه و موجود را با ذکر سرفصل ها و تعیین دوره های زمانی،در اختیار قرار می دهد . این کاتولوگ کلیه دوره های آموزشی موجود را که با ثبت نام به دانشجویان قابل ارائه است را، فهرست نموده و مختصراً تشریح کرده است .
امتحان۵۱ :محتوای این امتحان باید پس از پایان هر دوره توسط فرد یادگیرنده ،تکمیل گردد و برای اتمام دوره، این قسمت اجباری می باشد. نمرات / امتیازات کسب شده در پایگاه داده هایی برای ارجاعات و ارزیابی های بعدی ذخیره می گردد.
گپ۵۲:دانشجویان و اساتید، از این بخش برای انجام بحث ها و شفاف کردن نکات تکنیکی استفاده می نمایند . ارتباط متقابل بین یادگیرندگان نیز از طریق این قـسمت قابل اجرا اسـت . با استفاده از گپ مباحث کلاسی یادگیرندگان نیز تسهیل می گردد.
کلاس درس :۵۳ این بخش از مهم ترین قسمت های دوره های تحت مدیریت اساتید است . قسمت های این صفحه به ابزارهای گوناگون نظیر ” قسمت Chat “،” فهرست اساتید “،” دفترچه یادداشت۵۴” و بخش ” محتوای آموزشی ” تقسیم می گردد.
محدوده شخصی یادگیرنده :۵۵ این قسمت برای ارائه کلیه جزئیات مربوط به هر یادگیرنده، در طول دوره مورد استفاده قرار می گیرد . تنها مدیر شبکه و نه هیچکس دیگر،اختیارات لازم برای به روز کردن این جزئیات را در اختیار دارد. این اطلاعات در مراحل دیگر به طرق گوناگون قابل ارائه خواهند بود .
تابلو اطلاعات :۵۶کلیه پیام های مهم مرتبط با فن آوری اطلاعات به صورت کلی و اطلاعات خاص و ویژه مربوط به دوره ها ،در این قسمت به نمایش در می آیند. کتابخانه :۵۷اینجا مکانی است که دانشجو می تواند در آن ،به جزئیات کلیه موضوعات فنی و محتوایی دوره های آموزشی دست یابد. این قسمت بر اساس دوره های آموزشی گوناگون تقسیم شده و کلیه مطالب مرتبط به صورت خودآموزهای HTML در این قسمت قرار داده می شوند.
درس های قبلی :۵۸این بخش امکان بازنگری در مورد مطالبی که قبلا توسط شخصی یادگیرنده مورد مطالعه قرار گرفته شده اند را، در اختیار می گذارد . در صورت عدم تمایل فرد می تواند با گذشتن از این قسمت ،مستقیما وارد مباحث جدید شود.
پیک الکترونیکی : ۵۹از این طریق دانشجویان می توانند به صورت Off line با هر کس دیگری ارتباط داشته باشند. دانشجو می تواند یادداشت های خود را از کلاس درس در دفترچه یادداشت ،نوشته و مطالب را به آدرس الکترونیکی فرد مورد نظر ارسال نماید . دانشجویان از طریق این بخش می توانند با اساتید تماس گرفته و ابهامات خود را برطرف نمایند.
گواهینامه:۶۰در این قسمت برطبق لیست دانشجویان قبول شده در امتحانات، به صورت Online گواهینامه های دیجیتال و یا به شکل مرسوم صادر می شود و همچنین اعضاء و شرکت کنندگان بصورت پویا ،رتبه بندی می گردند.
سه مرحله مهم و گام اساسی در پیاده سازی آموزش مجازی عبارتند از:
۱)آماده شدن برای آموزش مجازی (با در نظر گرفتن تمامی مشکلات و محدودیت ها) ،
۲)تعیین استراتژی ،
۳) انتخاب فناوری محتوی.(شعبانی نیا،۱۳۸۷)
بخش چهارم دانشگاه مجازی۶۱
تعریف دانشگاه مجازی:
دانشگاه مجازی، یکی از اشکال آموزش های از راه دور است که در کشور های مختلف نقش بسزایی در امر آموزش جوانان بر عهده دارد. دانشگاه های مجازی مفهوم کلاس های سنتی و درس را نیز تغییر داده اند و استعاره ای هستند برای محیط های آموزش،یادگیری و تحقیق از طریق ترکیب فناوری های جدید از جمله اینترنت،ارتباط از طریق کامپیوتر،ویدئو کنفرانس چند رسانه ای و غیره.(علی آبادی،۱۳۸۰)
دانشگاه مجازی دانشگاهی است که در آن کلیه فعالیت ها از ثبت نام دانشجو و امور اداری کارکنان گرفته تا امتحانات و صدور گواهینامه، بصورت مجازی انجام می شود.( برجیس۶۲،۲۰۰۳)
دانشگاه مجازی ،عبارت است از محیطی که با بهره گیری از ابزارهای چندرسانه ای مناسب و با دارا بودن زیرساخت ارتباطی مناسب(چون کامپیوتر، شبکه، اینترنت، فاکس، دوربین، نرم افزارهای تسهیل کننده، ارتباطات بر خط و ..)ارائه دهنده خدمات آموزش مجازی و یادگیری مجازی است، به گونه ای که معمولاً نیازی به مکان فیزیکی به شکل دانشگاه سنتی ندارد و دانشجویان قادرند از هر مکان و در هر زمانی که مایل باشند، از بسیاری از خدمات ارائه شده نظیر درس های الکترونیکی یا ارزیابی الکترونیکی استفاده کنند.
در واقع دانشگاه مجازی،یک سیستم مستقل جهت ارائه خدمات الکترونیکی و با بهره گیری از فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی است . این سیستم با بهره گیری از قابلیت ها و امکانات ارائه شده توسط شبکه اینترنت و ابزارها و فناوریهای چند رسانه ای و با هدف بالابردن سطح فرهنگ جامعه، جلوگیری از خروج منابع مادی و نیز سرمایه های علمی کشور، ارتقای سطح علمی جامعه و امکان توزیع گسترده دانش، بهره گیری از تخصص و تواناییهای موجود در دانشگاه ها، ایجاد می شود .)عبادی،۱۳۸۳)
البته اصطلاح دانشگاه یا مدرسه مجازی ممکن است غلط انداز باشد .بدین معنی که هر مدرسه ای ممکن است به عنوان یک مدرسه مجازی عمل کند، اما برای اشاره به آن از اصطلاحاتی چون مدرسه اینترنتی ،مدرسه دیجیتال،مدرسه الکترونیکی و مرکز آموزش از راه دور اس تفاده شود.(راسل۶۳،۲۰۰۵)
اجزای دانشگاههای مجازی :
اجزای دانشگاه مجازی عبارت اند از :
Information Booth: به دانشجویان در فهم دانشگاه مجازی، خدمات آن، سرفصل های دروس و مدارج تحصیلی کمک می کند .
Teaching Unit: دفاتر و واحدهای آموزشی که واحدهای درسی، سمینارها، آزمایشگاه ها، پایان نامه ها و برنامه امتحانات را ارائه می دهد .
Student Office : مسئول خدمات اجرایی و اداری مانند ثبت نام دروس، سمینارها، امتحانات و کارگاه ها است .
Library: امکان دسترسی به فهرست های اطلاعاتی و کتابخانه ای را فراهم کند .
Black Board: دانشجویان را در جریان اخبار قرار می دهد .
Research Center: این مرکز به دانشجویان درباره فعالیت های تحقیقاتی و انتشارات اطلاع می دهد و نیز امکان ارتباط بین دانشجویان و محققان را فراهم می سازد .
Shop: در این محل اماکن خرید منابع درسی میسر است .
اهم ویژگی های دانشگاه مجازی :
۱- بی نیازی به حضور فیزیکی استاد و دانشجو در کلاس درس .
۲- وابسته نبودن کلاس درس به زمان خاص .
۳- کیفیت بالاتر ارائه دروس(به دلایلی چون امکان ارائه یک درس به کرات و دفعات ،دسترسی به منابع متنوع و متعدد ، بهره برداری از این منابع در اینترنت ، تقویت روحیه تحقیق و پژوهش در دانشجویان )
۴- پشتیبانی ازتعداد زیاد دانشجویان یک درس و بالتبع نامحدود بودن حضور دانشجویان در یک کلاس درس .
۵- بالا بردن اعتبار علمی دانشگاه مجازی نسبت به دانشگاه واقعی .
۶- بالا بردن سطح علمی جامعه دانشگاهی ، اعم از دانشجویان و استادان .
۷- دسترسی به منابع و کتابخانه دیجیتالی . (دیلمقانی،۱۳۸۶)
مزیت های دانشگاه مجازی :
(یکی از دلایل مهم رویگردانی از الگوهای کلاسیک به سوی الگوهای مجازی در دانشگاه ها و البته در واحدهای اقتصادی و صنعتی،عبارت است از بروز تغییرات سریع در محیط زندگی مدرن،به چالش کشیده شدن بسیاری از شیوه های سنتی از جمله آموزش و احساس نیاز بیشتر به انعطاف پذیری سازمانی.دانشگاه مجازی این امکان را به دانشجویان می دهد که با کمترین هزینه و زمان ممکن ،نیازهای اطلاعاتی و تخصصی خود را با حداکثر انعطاف پذیری برآورده سازند.
(محدودیت منابع اقتصادی(سرمایه مالی،زمین،انرژی،اطلاعات،و سرمایه های انسانی)همراه با افزایش پیچیدگی در فرایندهای صنعتی ،اشتراک منابع را به یک راهبرد اجتناب ناپذیر بدل ساخته است.سیستم مکمل دانشگاه مجازی، قادر است از طریق مکاتبات و ارتباطات راه دور ،مجموعه منابع اقتصادی و تخصصی کشور را در اختیار همه مشترکان قرار دهد.
(شبکه ای بودن سیستم دانشگاه مجازی، احتمال هم افزایی فعالیت های علمی و اقتصادی را افزایش می دهد.
(در سیستم دانشگاه مجازی،مرزهای عملیاتی سازمان از محدوده درون دانشگاه به محدوده جغرافیایی جهان، گسترش می یابند.
(دسترسی به آموزش از ۱۷۶۰ ساعت (۸ ساعت در روز،۵ روز در هفته و ۱۱ ماه در سال)در دانشگاه های کلاسیک به ۸۷۶۰ ساعت (۸×۳۶۵) در سال افزایش می یابد.
(رعایت تساوی در کیفیت و کمیت دسترسی به آموزش و حذف سلیقه های شخصی از مهم ترین مزیت دانشگاه مجازی، در کشورهای در حال توسعه ،به شمار می آید.
(قابلیت جایگزینی افراد با یکدیگر و افراد با ماشین در کمترین زمان ممکن ،تنها به یاری دانشگاه مجازی، میسر است.(نیلی،۱۳۸۶)
نقاط ضعف دانشگاه مجازی :
(همانطور که در تعریف دانشگاه مجازی اشاره گردید ،به طور ضمنی به فقدان ساختارهای کلاسیک سنتی در آموزش و کمرنگ شدن ارتباط انسانی در محیط آموزش ،انتقاد وارد شده است.
(برخی از پژوهشگران اعتقاد دارند که نگرش دانشگاه مجازی، حاصل یک ساده نگری اجتماعی است و در این الگو ،نقش انتقالی حس یادگیری و آموزش از استاد به دانشجو و انتقال دانش های غیر مملوس (مانند مردم داری،رعایت ادب،شیوه اداری جمعی،انتقال حس ناراحتی و خوشحالی،دیانت،تواضع،جذبه و …)در آموزش های کلاسیک سنتی، نادیده گرفته می شود.
(به اعتقاد برخی دیگر ،مدرک علمی ارائه شده از سوی دانشگاه مجازی، یک مدرک گمراه کننده الکترونیکی است که مطابق با خواسته های ادرای دانشگاه تولید شده است و نه متناسب با نیازهای اجتماعی.
( برخی نیز نقش آموزشگر را در سیستم دانشگاه مجازی به” استاد خودکار ماشینی” تشبیه می کنند.
(استفاده بیش از حد از سازمان مجازی در بسیاری از کشورها منجر به ایجاد ناآرامی و عدم تمرکز روانی در جوانان گردیده است. اخبار جدید حاکی از این واقعیت است که در کشورهای صنعتی استفاده بیش از حد از فناوری اطلاعات و دسترسی به اطلاعات نامحدود طبقه بندی نشده، منجر به بروز بیماری جدیدی در بین جوانان شده که با نام بیماری (سر ریز اطلاعات)شناخته شده است. اغلب اینگونه جوانان دارای انبوهی از ایده ها و اطلاعات متفاوت هستند، اما نمی توانند ذهن خود را بر یک موضوع خاص متمرکز کنند.
(علاوه براین همانطور که اشاره گردید،یادگیری بسیاری از دانش های تربیتی و دانش زندگی (که تنها از طریق برقرای روابط عاطفی و انسانی میسر است )از طریق سیستم های مجازی میسر نیست و خارج از محیط خانواده انسان ها را پیش از پیش از یکدیگر دور می سازد.
(مهمترین نقطه ضعف ساختار های آموزش مجازی عبارت است از این پیش فرض که همه کاربران (دانشجویان) افرادی خود ساخته هستند و خود به تنهایی قادرند آنچه را که نیاز دارند، با تشخیص خود و بدون احتیاج به کمک دیگران ، انتخاب کنند و مورد بهره برداری قرار دهند.
البته همه بر این نکته واقف هستیم که پیش فرض مورد ادعا صحت ندارند و انسان ها معمولاً برای رسیدن به اهداف خود دنبال کوتاه ترین راه ها می گردند و به ویژه دشواری در یادگیری علوم در کنار راه های متعدد گریز در سیستم مجازی ،ناکارآمدی آموزشی را در الگوی مجازی افزایش می دهد.(نیلی،۱۳۸۶)
قلمرو فعالیت های دانشگاه مجازی :
سطوح فعالیت های دانشگاه مجازی را می توان در ابعاد زیر بیان داشت:
الف)کلاس های مجازی ۶۴: در مواردی بکار می روند که فرایند یاد دهی و یادگیری دانشجویان درون پردیس فیزیکی یا فراگیران از راه دور در یک محیط مجازی انجام شود.
ب)پردیس مجازی : هم شامل کلاس های مجازی و شامل همکاری پژوهشی و نیز اراده خدمات علمی به کل جامعه می شود.
ج)دانشگاه مجازی : دانشگاهی است که در آن کلیه فعالیت ها از ثبت نام دانشجو و امور اداری کارکنان گرفته تا امتحانات و صدور گواهینامه به صورت مجازی انجام می شود.(جعفری، ۱۳۸۳)
اهداف آموزش مجازی در دانشگاه ها :
دانشگاه ها برنامه های اینترنتی و آموزش های مجازی را با اهداف زیر دایر می کنند:
۱- عرضه ی کمک های آموزشی تکمیلی به فراگیران در فرایند یاددهی – یادگیری
۲- امکان انتخاب دروس از دانشگاه های دیگر از طریق اینترنت برای دانشجویان
۳- آشنایی دوره هایی برای عموم مردم در حکم قسمتی از تحصیلات درازمدت و مادام العمر
سیر تحول و توسعه آموزش مجازی در دانشگاه های ایران :
با وجود تاسیس دانشگاه پیام نور با هدف اجرای آموزش از راه دور،باید گفت در ایران ظهور پدیده آموزش مجازی ،با ارائه طرح ملی در این زمینه که به تکفا نامیده شد و در سال ۱۳۸۱ آغاز به کار نمود،پی ریزی گردید.اولین دوره های آموزش مجازی دانشگاهی به طور رسمی از اواخر سال ۱۳۸۳ توسط دانشگاه شیراز با یک رشته دانشگاهی (کارشناسی ناپیوسته مهندسی کنترل و ابزار دقیق)با حدود ۲۰۰ دانشجو راه اندازی شد.
البته دانشگاه تهران با تاسیس مرکز آموزش های مجاری در سال ۱۳۸۱ اولین دانشگاه داخلی است که مطالعه و برنامه ریزی را در این زمینه آغاز کرده است، اما اولین دوره آموزش های مجازی دانشگاهی به صورت علمی در سال ۱۳۸۳ در دانشگاه شیراز و بعدها در دانشگاه علم و صنعت و دانشگاه صنعتی خواجه نصیر الدین طوسی و دانشگاه امیر کبیر ایجاد شد.
دانشگاه های مجازی در ایران اغلب اهداف و وظائف مشابهی را دنبال می کنند .افزایش ظرفیت پذیرش دانشجو بر اساس نیاز جامعه و نیز بهبود کیفیت آموزشی از اهم این اهداف و وظائف است.در حال حاضر دانشگاه های متعددی در حال فعالیت یا راه اندازی چنین دوره هایی می باشند.دانشگاه هایی که دوره ها و دروسی را به صورت تک درس برای دانشجویان غیر حضوری خود به صورت مجازی ارائه داده اند عبارتند از :
( مرکز یادگیری]]>

دوره های آموزش، دوره های آموزشی

الـیوت میسی ۳۳(۲۰۰۷)می گوید : آموزش مجازی ، فـناوری شبکه را برای طـراحی ، انـتخاب ، اداره کردن و بـسط دادن آموزش به کار مـی برد .
از مجموع تعاریف ذکر شده درباره آموزش مجازی می توان به این تعریف جامع دست یافت: آموزش مجازی به مجموعه وسیعی از نرم افزارهای کاربردی و شیوه های آموزش مبتنی بر فناوری اطلاعات (اعم از رایانه، دیسک فشرده ، شبکه ، اینترنت و اینترانت و دانشگاه مجازی ) گفته می شود که امکان آموزش و یادگیری را برای هر فرد در هـر زمینه ، در هر زمان و مکان به صـورت مـادام العمر، فراهم می سازد.
در واقع منظور از آموزش مجازی،بهره گیری از سیستم های مجازی است که با هدف کاستن از رفت و آمدها و صرفه جویی در وقت و هزینه و در ضمن یادگیری بهتر و آسان تر،صورت می گیرد. آموزش مجازی امکان فراگیری مستقل از زمان و مکان را برای افراد،فراهم می آورد.(معینیان و بنی سی،۱۳۸۵)
آموزش مجازی کاربرد های مختلفی دارد از جمله اجرای دوره های آموزشی منجر به مدرک،آموزش های مداوم برای کارکنان پزشکی،آموزش بیماران،آموزش های عمومی برای ارتقای سطح سلامت جامعه،آموزش های مکمل و شبیه سازی جهت آموزش های عملی.(درگاهی و همکاران،۱۳۸۸)
در طی چند سال اخیر پیشرفت های قابل توجهی در فناوری رایانه بوجود آمده است.با افزایش استفاده از فناوری های جدید ارتباطی،واژه ای جدید به نام یادگیری مجازی یا الکترونیکی متولد شد.یادگیری ای که از طریق رسانه های الکترونیکی صورت پذیرد ،یادگیری مجازی نام دارد.(میلتون و ویلار۳۴،۲۰۰۶)
کان۳۵(۱۹۹۷)، یادگیری مجازی را به منزله رویکردی نوآورانه تلقی می کند که از امکانات وب برای ارائه دادن آموزش به مخاطب از راه دور استفاده می کند.با این حال یادگیری مجازی چیزی بیش از ارائه محتوای آموزشی است و یادگیری و فرایند یادگیری نقطه تمرکز یادگیری مجازی است.
در واقع یادگیری مجازی استفاده از فناوری های اطلاعات و رایانه برای خلق تجارب یادگیری است.(هورتون ۳۶،۲۰۰۶،ص ۱)
آندرسون و الومی نیز در تعریف یادگیری مجازی می گویند یادگیرنده به منظور کسب دانش و ساخت معانی فردی،رشد تجارب یادگیری،و دستیابی به محتوای یادگیری،برقرار کردن تعامل با محتوا،مربی و یادگیرندگان دیگر و برای کسب حمایت و پشتیبانی فرایند یادگیری، از اینترنت بهره می گیرند.(ص ۳۱)
در واقع می توان اهم خصوصیات یادگیری مجازی را در موارد زیر خلاصه کرد:
* دانش آموز محور بوده و نقش معلم به عنوان راهنما و تسهیل کننده است .
* دوره های آموزشی به صورت تعاملی ( کاربرد تعامل درامر یاددهی و یادگیری ) هستند .
* برای تمامی گروه های سنی ودرهمه جا و همه وقت با شعار ۷/۲۴ فعالیت دارد .
* یادگیری ،مشارکتی است ، یادگیرندگان، معلمان و متخصصان را گرد هم می آورد .
* یادگیری ،سریع ، زنده و پویا و در عین حال کم هزینه است .
* یادگیری ،فردی ، یعنی بر اساس علایق و توانایی های فرد است و نیز جامع است، یعنی امکان استفاده از همه منابع و ابزار های آموزشی و یادگیری مثل کلاس های مجازی ، شبیه سازی را دارد و فرصت های آموزشی برابر را در اختیار همگان قرار می دهد.
* کلیه فعالیت ها از جمله مدیریت ، ثبت نام ، دریافت شهریه و نظارت، بر روی شبکه اینترنت انجام می شود . به علاوه کلیه خدمات آموزش مثل ثبت نام ، آموزش و اعطای گواهینامه از همین طریق قابل انجام است .
* دروس ، توسط استادانی که در محل های مختلف قرار دارند ، تهیه می شوند .(عبادی،۱۳۸۳)
بطور کلی ،مراحل قرایند آموزش مجازی شامل برنامه ریزی، طراحی، تولید، ارزشیابی ،توزیع ، ارائه و پشتیبانی ، آموزش و نیز بازاریابی می باشد(شعبانی نیا،۱۳۸۷)
ضرورت و اهمیت آموزش مجازی:
همانطور که ما در هزاره جدید به سوی جامعه اطلاعاتی حرکت می کنیم آموزش مجازی نقش بسیار مهمی را بر عهده داشته و همچنان انعطاف پذیری و تنوع خود را نشان خواهد داد.(حسینی،۱۳۸۴)
نیازهای روز افزون مردم به آموزش ، عدم دسترسی آنها به مراکز آموزشی، کمبود امکانات اقتصادی ، کمبود آموزشگران مجرب، و هزینه های زیادی که صرف آموزش می شود، متخصصان را بر آن داشت که با کمک فناوری های اطلاعات ، روش های جدیدی برای آموزش ابداع نمایند که هم اقتصادی و با کیفیت باشند و هم بتوان با استفاده از آن ، به طور همزمان جمعیت کثیری از فراگیران را تحت آموزش قرار داد . امروزه مـفهوم سـواد ، دیگر ” توان خواندن و نوشتن ” نیست.
به قول “آلوین تافلر ” در قرن بیست و یکم ، بیسوادان آن هایی نیستند که نمی توانند بخوانند یا بنویسند ، بلکه کسانی هستند که نمی توانند یاد بگیرند و بازآموزی کنند . ( یزدیان ، ۱۳۸۲ )
” گری بکر ” برنده جایزه نوبل ( دولایی ، ۱۳۸۲ ) می گوید که سرمایه انسانی ۷۰ درصد سرمایه مملکت است . او ثابت کرد که سرمایه گذاری روی مردم کشور ، بسیار پرسود است . مبنای اقتصاد مملکت در دانش ، مهارت ها و قابلیت های بالقوه مردم است و باید برای آن ارزش قائل شد .کشور ایران از نظر جمعیتی ، جوان ترین کشور جهان محسوب می شود که ۷۰ درصد جمعیت آن زیر ۳۰ سال سن دارند . از سوی دیگر تمایل جوانان به ادامه تحصیلات دانشگاهی افزایش یافته است و با نظام آموزش کنونی ، تمام داوطلبان ، امکان ورود به دانشگاه را پیدا نمی کنند (سعادت ، ۱۳۸۲) .
این مسئله با توجه به تحولات اخیر جهانی و ورود به عصر اطلاعات که در آن ، دانش بالاترین ارزش افزوده را ایجاد می کند ، ما را با چالشی اساسی مواجه ساخته که تنها با به ره گیری از آموزش مجازی می توان بر آن فائق آمد .(صاحب زاده،۱۳۸۶)
ازجمله عوامل دیگری که بر ضرورت استفاده از آموزش مجازی تاکید دارد عبارتند از: افزایش جمعیت متقاضی آموزش در سطح بالا،افزایش تقاضا برای یادگیری مادام العمر،توجه به مسئله کیفیت در آموزش،انفجار دانش و بالا بودن هزینه آموزش.((شعبانی نیا،۱۳۸۷)
پیشینه آموزش مجازی در جهان :
آموزش غیر حضوری در دهه اول سال ۱۷۰۰ میلادی آغاز شد و هنوز هم در نقاط مختلف دنیا از این شیوه آموزش برای تحصیل استفاده می شود . بهره گیری از فناوری در امر آموزش از اوایل دهـه ۱۹۰۰ مـیلادی و آموزش مـجازی از سال ۱۹۹۵ شروع شده است.( نجابی ، ۱۳۸۲ )
الف ) موج اول آموزش مجازی (۱۹۹۹-۱۹۹۴)
با ظـهور پـست الکترونیکی ، مرورگر های وب ، ” اچ تی ام ال ” ، ” مدیا پلایر ” و …. ، چهره آموزش مبتنی بر چند رسانه ای ها تغییرات زیادی پیدا کرد . اساسا این نوع آموزش با کمک ابزارهایی چون پست الکترونیکی و اینترنت ، و به صورت آموزش مبتنی بر رایانه و آموزش مبتنی بر وب ، با کیفیت پایین و به صورت متناوب انجام گرفت .
ب) موج دوم آموزش مجازی (۲۰۰۵-۲۰۰۰)
فناوری هایی چون جاوا ، کاربردهای وسیع انواع شبکه ها ، خطوط مخابراتی با پهنای باند وسیع ، طراحی وب سایت های پیشرفته و …، انقلابی در صنعت آموزش به وجود آورد و آموزش تحت وب را به آموزش واقعی بسیار نزدیک ساخت . ارائه محتوای دوره در محیط های آموزشی چند بعدی و ارائه خدمات پیشرفته و با کیفیت به فراگیران و همچنین تعریف و ارائه استانداردهای آموزش مجازی از ویژگی های این دوران به شمار می آیند.
یکی از دانشگاه های پیشگام در آموزش مجازی دانشگاه ” ام آی تی ” است که در سال ۲۰۰۱ اعلام کرد قصد دارد محتوای دروس بعضی کلاس های خود را به صورت آزمایشی روی اینترنت قرار دهد . جامعه علمی جهانی از این تصمیم بهت زده شد.مجریان این طرح ، با هدف افزایش مهارت دانش آموختگان و برای تبادل اطلاعات و بهبود روش های تدریس در دانشگاه های سراسر جهان ، طرح را اجرا کردند . اما برای اکثر مراکز آموزشی تعجب آور بود که دانشگاهی با چنین موقعیتی که معمولاً تمام فرصت های تحصیلی در آن ، از سال قبل رزرو شده و بابت هر دانشجو سالانه ۴۱ هزار دلار شهریه دریافت می کند ، چه احتیاجی به انتشار مطالب کلاس های درسی خود بر روی اینترنت دارد. آن مارگویس یکی از مدیران ارشد دوره های آموزش مجازی دانشگاه ” ام آی تی ” می گوید : هدف اصلی ما مبارزه با انحصار علم در سراسر جهان بوده است . در حال حاضر تنها کسانی که بتوانند مبالغ هنگفتی را هزینه کنند، به منابع علمی دسترسی کامل دارند و این وضعیت باید روزی اصلاح شود . (دانشگاهی به وسعت دنیا،۱۳۸۲)
پیشینه آموزش مجازی در ایران:
آموزش مجازی در ایران به زمان بهره گیری از رایانه های شخصی در میان اقشار مختلف فرهنگی-اجتماعی بر می گردد . با ایجاد و توسعه شبکه های ارتباطی ، تحولات شگرفی در آموزش مجازی به وجود آمده است .
دانشگاه بین المللی ایران که ترکیبی از امکانات موجود و بالقوه دانشگاهیان و فناوران ایرانی در خارج از کشور است، با همکاری مراکز دانشگاهی ایران ، ترکیبی را به وجود آوردند که پیش نیاز آموزش مجازی در ایران در سطح دانشگاه فراهم گردد . در سال ۲۰۰۲ میلادی این دانشگاه نیروهای خود را ساماندهی کرد و در پی همایش آموزش مجازی این دانشگاه در اوت ۲۰۰۲، به عنوان اولین دانشگاه مجازی ایران ظاهر شد . پس از آن دانشگاه های مختلف مانند صنعتی شریف، اصفهان، شیراز، دانشگاه آزاد واحد جنوب تهران، دانشگاه علوم حدیث و دانشگاه اینترنتی ایران نیز طرح آموزش مجازی را اجرا کردند . هم اکنون وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری ” طرح ملی توسعه دانشگاه های مجازی در کشور ” را به امید تحقق نتایج زیر دنبال می کند:
– همگانی کردن آموزش عالی ،
– شکوفایی استعدادهای افراد خارج از قلمرو رسمی دانشگاه ها،
– کاهش تعداد متقاضیان ورود به دانشگاه از طریق کنکور،
– کاهش هزینه های مسافرت های بین شهری ،
– گسترش مرزهای دانش به فراسوی محدودیت های سنتی ،
– حرکت در زمینه کوچک سازی دانشگاه ها (از نظر فیزیکی) ،
– افزایش توان رقابت علمی کشور،
– همگانی با کاروان جهانی علم و ارتقای علمی در قرن حاضر ( جوادی فرد،۱۳۹۰)
حصول نتایج فوق اگرچه مستلزم گذر زمان می باشد ،اما بیش از آن در گرو آشنایی با تمام ابعاد و شناخت کارکرد ها و ضرورت های چنین نوعی از آموزش است.باید دانست در قرن جدید تنها مقوله ای که می تواند ما را در عرصه های علمی از بقیه رقبا جلو بیندازد،یادگیری سریع تر است.در چنین شرایطی است که حتی رویکرد ها و دیدگاه های اندیشمندان نیز نسبت به آموزش و یادگیری دچار تحول شده ،به نحوی که آنها امر آموزش را در دنیای کنونی “فراگیری”می دانند و آن را با آموزش در گذشته که به معنای آموزش دادن همراه با اجبار و تنبیه بوده است متمایز می کنند.این خود دلیلی بر این مدعاست که شکل گیری و تثبیت آموزش مجازی در گرو میل و اراده انسان عصر حاضر بر فراگیری علم در زمینه های گوناگون است.در لزوم توسعه آموزش مجازی در کشور تردیدی وجود ندارد ، آنچه مطرح است شیوه و چگونگی دستیابی مؤثر به این آموزش است.
منافع آموزش مجازی در ایران :
علاوه بر منافع کلی مطرح شده در زمینه آموزش مجازی ، با توجه به وضعیت خاص کشور منافع دیگری را می توان برای آن برشمرد مهم ترین آنها عبارتند از :
* امکان ارائه آموزش با کیفیت بالا برای علاقه مندان فراگیری موض وعات مختلف علمی، با توجه به سطح نسبتاً پایین آموزش در بسیاری از دانشگاه های سنتی موجود ، علی الخصوص در مناطق دور افتاده .
* دسترسی آسان به آموزش عالی برای علاقه مندانی که به دلیل ظرفیت پایین پذیرش دانشگاه های کشور امکان ادامه تحصیل ندارند ، زیرا در آموزش مجازی و دانشگاه های مجازی،تقریباً چیزی به نام محدودیت ظرفیت پذیرش وجود ندارد.
* هزینه بسیار پایین تهیه برنامه های آموزش مجازی در ایران در مقایسه با قیمت های جهانی : وجود توانایی های بالای تکنیکی در ایران و در عین حال سطح بسیار نازل دستمزد که مهمترین بخش هزینه تمام شده ارائه برنامه های آموزش مجازی را تـشکیل می دهد ، در مـقایسه با سطح دستمـزدهای جهانی شاید مهمترین مزیت پرداختن به این گونه فعالیت ها در کشور و با رویکرد ورود به بازارهای جهانی باشد .
مشکلات آموزش مجازی در ایران:
در زمینه آموزش مجازی ،با توجه به شرایط داخلی مشکلاتی نیز در این زمینه وجود دارد. مهمترین مشکلات آموزش مجازی در ایران به شرح زیر است :
* پایین بودن سرانه کامپیوتر های شخصی در کشور : متاسفانه هنوز هیچ آمار دقیق و رسمی در مورد تعداد کامپیوترهای خانگی موجود در کشور وجود ندارد . هر چند ظواهر امر حاکی از افزایش روزافزون و بسیار سریع تعداد کامپیوترهای خانگی است اما هنوز به دلایل مختلف، کامپیوتر شخصی جزء لوازم ضروری منزل در نیامده است . از جمله این دلایل می توان به موارد زیر اشاره نمود : بالا بودن نسبی هزینه تهیه کامپیوتر ، عدم اطلاع از قابلیت های بالقوه آن ، پایین بودن تأسف بار سطح سواد کامپیوتر افراد حتی در میان تحصیل کردگان و اساتید دانشگاه ، که این وسیله را در بسیار از موارد در حد وسیله ای تزیینی در دفتر کار یا اسباب بازی در منزل تنزل داده است ، برخی نگرش های منفی و بدبینانه فرهنگی نسبت به ورود کامپیوتر و اینترنت به محیط خانه که شاید خود ناشی از پایین بودن سطح سواد کامپیوتری و عدم اطلاع از قابلیت های مفید کامپیوتر باشد.
* نرخ پایین دسترسی به شبکه جهانی اینترنت در کشور : نرخ دسترسی به اینترنت در ایران حتی نسبت به کشورهای در حـال تـوسعه مشابه، بـسیار پایـین است . هـر چـند در این مـورد نیز آمـار دقیقی مـوجود نـیست .
* عدم همخوانی امکانات شبکه مخابراتی کشور با استانداردهای روز جهانی: در حال حاضر ، شبکه اینترنت تنها منحصر به شهرهای بزرگ و برخی شهرهای متوسط است.در نتیجه حدود نیمی از ساکنان کشور در مناطقی زندگی می کنند که اصولا امکان اتصال به اینترنت وجود ندارد. . از این گذشته حتی درمناطقی که امکان اتصال وجود دارد ، به دلیل پهنای کم باند، و]]>

آموزش از راه دور، استفاده از اینترنت

مزایای آموزش از راه دور :
در بیان مزایای آموزش از راه دور باید مزایای آموزش از راه دور مبتنی بر وب یا یادگیری به صورت آن لاین۲۷ را از مزایای آموزش از راه دور از نوع مکاتبه ای یا مبتنی بر رادیو و تلویزیون تفکیک کرد.آموزش مبتنی بر شبکه دارای ویژگی های قابل توجهی است، زیرا بر فعالیت دانش آموز و دانشجو، محتوای پویا ،خودآموزی،پرورش فکر،بهره گیری از حل مسئله و پرسشگری،تعامل گروهی،فراهم کردن انات ،رقابت رقابت سالم،انعطاف پذیری در زمان و مکان،ساختار پویا،سرعت توسعه ،امکان درست کردن محتوا،سهولت در دسترسی به منابع مختلف و دسترسی سریع و آسان استوار است که هر یک می توان از مزایای این نوع آموزش باشد.(سرکار آرانی و مقدم،۱۳۸۲)
این نوع آموزش پیشرفت زیادی حتی در مقایسه با ویدئوها و دیسک های فشرده داشته است و با توجه به اینکه امکان قابلیت بایگانی و ذخیره سازی اطلاعات را دارد ،اگر به دقت طراحی شود می تواند کنش متقابل بین معلم و یادگیرنده و نیز بین یادگیرندگان را گسترش دهد و مهمترین محدودیت های بعضی از روش های آموزش از راه دور را رفع نماید.همچنین از طریق صفحات وب ،مدرسان می توانند با دانش آموزان و دانشجویان مرتبط شوند و مطالب و مواد آموزشی درسی خود را برای آنان ارسال نمایند.بعلاوه آنان می توانند از پایگاه های موجود روی وب جهان گستر نیز یادگیرندگان را مطلع کنند و امکان تعامل آنان را با انواع منابع اطلاعاتی – به صورت حضوری و یا غیر حضوری در یادگیری آن لاین فراهم سازند (نیلی،۱۳۸۶)
از دیگر مزایای آموزش از راه دوردر شکل های مختلف آن ،می توان به موارد زیر اشاره کرد:
( به معلمان و اعضای هیئت علمی کمتری نیاز دارد.
( از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است،هزینه سرانه هر فراگیر در آموزش از راه دور، به طور متوسط کمتر از هزینه آموزش در نظام حضوری است.
(رسانه های مورد استفاده در این نظام،قدرت پوشش بسیار زیادی دارند. برای مثال یک برنامه آموزش تلویزیونی که در زمان مناسب پخش می شود، به طور همزمان عده کثیری از معلمان را تحت پوشش قرار می دهد.
(پیشگیری از نقل و انتقال و مهاجرت دانش آموزان به شهرهای مجاور برای ادامه تحصیل.
(دستیابی به اهداف آموزشی را سهل تر ،سریع تر ،سریعتر و نزدیکتر می کند.
(بهره مند کردن افرادی که به دلیل موانع جغرافیایی از مرکز دور مانده اند و… (فر مهینی فراهانی، ۱۳۷۶).
محدودیت های آموزش از راه دور :
آموزش از راه دورمحدودیت هایی هم دارد. مبرهن است که آموزش از راه دور(به ویژه آموزش مبتنی بر شبکه)مستلزم تحرک،انگیزه یادگیرنده ،نظم و انضباط شخصی و مسئولیت پذیری است.دانش آموزانی که این ویژگی ها را ندارند نمی توانند به طور مناسب از این نوع آموزش بهره ببرند.ضمن اینکه هر گاه سخن از آموزش از راه دور به میان می آید مشکلاتی مطرح می شود.این مشکلات که چندان هم جدید نیستند شامل نحوه دسترسی (دسترسی پذیری) و نیز کیفیت مواد آموزشی است.اگرچه وجود فناوری های جدید ارتباطی مانند کنفرانس از راه دور و ارتباطات رایانه ای،موضوعاتی مانند کیفیت مواد درسی و نیز در دسترس بودن را تا اندازه ای حل کرده اند،اما اکنون هم تمام دانش آموزان (به ویژه در نقاط محروم)از امکانات رایانه ای بهره مند نیستند .نکته دیگر این است که هر رسانه محدودیت های خاص خود را دارد،به عنوان مثال آموزش مبتنی بر شبکه و استفاده از اینترنت به ویژه در ایران این مشکل را داردکه ظرفیت ارتباطی مخابراتی محدود است،سرعت مودم ها پایین است و لذا امکان انتقال صدا ،تصویر و گرافیک را با مشکل مواجه می سازدو یا اینکه موفقیت یادگیرنده تا حدود زیادی به مهارت فنی و تکنیکی او در استفاده از رایانه و اینترنت بستگی دارد.دسترسی به اینترنت برای افراد معمول به ویژه در مناطق روستایی هنوز هم یک مشکل اساسی است.
فلیپ زاک(۱۹۹۵)در این زمینه معتقد است: اینترنت می تواند ارزانتر،سریعتر و معمولاً کارآمدتر از سایر رسانه ها باشد ولی لزوماً اثر بخش تر نیست. دستیابی به اطلاعات به طور خودکار موجب افزایش فراگیر نمی شود بلکه آموزش و تمرین مهارت های بهره گیری از اطلاعات ضروری است. نتایج تحقیقاتی که آموزش از راه دور را با آموزش چهره به چهره مقایسه کرده اند، نشان می دهد که اگر روش ها و فناوری هایی که در فرایند های آموزش استفاده می شوند مناسب باشند،همچنین کنش متقابل بین دانشجویان برقرار باشد و بازخورد به موقع بین استاد و دانشجو وجود داشته باشد، تدریس مطالعه در یک فضای آموزشی از راه دور می تواند به اندازه آموزش سنتی اثر بخش باشد.اما آموزش از راه دور بالقوه می تواند باعث کناره گیری اجتماعی، فقدان کار گروهی ، عدم تعاملات عینی و روابط عاطفی اثر بخش گردد.(نیلی،۱۳۸۶)
از طرفی اگر آموزش را فعالیت هایی بدانیم که با هدف آسان ساختن یادگیری از سوی معلم طرح ریزی می شود و بین معلم و یادگیرنده به صورت کنش متقابل جریان می یابد(سیف,۱۳۸۵)،پس نزدیکی وتماس چشمی فاکتور های مهمی در آموزش هستند که در محیط های آموزش از راه دور محدود می شوند. در این محیط ها معلمین برای مشاهده احساسات فراگیران ناتوان هستند و در نتیجه آن قابلیت جوابگویی به نیاز های فراگیران ،محدود می شود.بنابراین فراگیران در این محیط ها نیاز بیشتری به حمایت معلمان دارند.( مک کینگ۲۸،۲۰۰۰)
نسل های تکنولوژی آموزش از راه دور:
در سال های اخیر رسم بر این بوده است که تکنولوژی های آموزش از راه دور را به نسل های متفاوت تقسیم می نمایند.و این تقسیم بندی عمدتا بر مبنای ابزارهای تکنولوژیکی بوده است که هر نسل را مورد حمایت قرار داده اند.
نسل اول :
این نسل به دوره آموزش مکاتبه ای نیز معروف است و قدمت چند صد ساله دارد.اولین شکل کلاس درس گسترده یا آموزش از راه دور به صورت مکاتبه ای بود.(بروور و همکاران،۲۱۳۸،ص ۵۰)
نخستین نسل آموزش از راه دور بر مبنای ویژگی های یک الگوی صنعتی یا سازمانی تعریف می گردد که در آن اقتصاد ترازویی بوسیله اصول تایلوری همچون تقسیم کار ، کنترل های مدیریتی شدید و روش های اعمال مسئولیت نمود پیدا می کند . این الگوی تولید انبوه به سیستم های آموزش از راه دور امکان می دهد تا دوره و برنامه هایی را با کیفیت بالا بوجود آورده و به طور مقرون به صرفه ای به هزاران نفر از دانشجویان ارائه دهند . یکی از شاخصهای عمده اینگونه سیستم ها، افزایش هزینه های ثابت تولید ( هزینه های مربوط به تدریس در کلاس درس) و کاهش همزمان هزینه های متغیر بود که مبنای اندازه گیری آنها، هزینه های صرف شده برای هر دانشجو است .
مهم ترین تکنولوژی که در این نسل به کار می رفت ، کتاب های درسی و جزوه های راهنمای مربوط به هر دوره بود . روش آموزشی سیستم های نسل اول بر پایه عقاید رفتار گرایانه ای همچون پاسخگویی، شفافیت سازی و تقسیم مفاهیم پیچیده به زیرگروه های قابل فهم بنا شده بود .
یکی از مهم ترین خصوصیات تکنولوژی نسل اول ، به حداکثر رساندن آزادی و استقلال دانشجویان است. زیرا دانشجویان می توانند فعالیت های یادگیری را خود به پایان رسانده و آزمون های مربوطه را با سرعت مورد نظرشان پشت سرگذارند . سیستم های آموزش را راه دور نسل اول به ” مطالعه مستقل ” معروف است .
در سیستم های نسل اول تعامل میان دانشجو و استاد از طریق مکاتبه و به صورت غیر همزمان انجام می گرفت اما در سیستم های پیشرفته تر این نسل ، ایمیل و تلفن بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند. سیستم های نسل اول را می توان به آسانی به روی شبکه وب منتقل نمود و در موقعیت های آموزش مجازی مورد استفاده قرار داد . به هر حال باید دانست که استفاده از صفحه های نمایش به جای کاغذ و اینترنت به جای مکاتبه نمی تواند ضمانتی برای تولید محتوای مؤثر در یادگیری مجازی به همراه داشته باشد.
نسل دوم :
نـسل دوم در عصری گسترش یافت که به عصر فناوری های جمعی ،رسانه های رادیو و تلویزیونی و نظریه های یادگیری شناختی ،شناخته شده است.در این نسل بر مطالعه مستقل که در آن محدودیت زمانی و مکانی نباشد،تاکید شده است.دراین عصر تولیدات انبوه رسانه ای گسترش یافتند که به فراگیران امکان می داد بصورت مجازی آزمایشگاه و کارگاه را ببینند.(گریسون و اندرسون،۲۰۰۳،ص ۳۶)
همزمان با پیدایش فناوری های جدید،دانشگاه هایی در سراسر دنیا برای ارائه آموزش به آن پناه بردند.در سال ۱۹۳۳ اولین برنامه های تلویزیونی دنیا از پردیس دانشگاه آیووا پخش شد که موضوعاتی از بهداشت دهان گرفته تا ستاره شناسی را شامل می شدند.دوره های تلویزیونی طی دهه ۱۹۶۰ معروفیت زیادی پیدا کردند و پخش آنها تا قرن ۲۱ ادامه پیدا کرد.(بروک۲۹ و همکاران،۲۰۰۳،ص ۱۴۰)
تعامل مـستقیم میان اساتید و دانشجویان این نسل ،محدود به تکنولوژی هایی بود که غالبا در نسل اول نیز مورد استفاده قرار گرفته بودند :تلفن و نامه. در نسل دوم، گروه برنامه ریزی دوره با مسائل بیشتری روبرو شدند، چرا که کارکنان تولیدی، مهارت ها، دیدگاه ها و هزینه های بیشتری را بر مواد اضافه نمودند . این هزینه های تولیدی بالا باعث شدند تا جمعیت دانشجویی بیشتری برای جبران هزینه ها مورد نیاز باشند و تلاشهایی ( کمتر موفقیت آمیز) برای بازاریابی دوره های نسل دوم در سطح بازار جهانی صورت گیرند.
یکی از موارد اضافه شده به نسل دوم آموزش از راه دور ، تلاش برای ارائه ” دوره های آموزشی تعاملی با کمک رایانه ” به دانشجویانی بود که از رایانه های شخصی و متصل به شبکه ( مانند سیستم PLATO ) برخوردار بودند.در این نسل مشکلات مربوط به هزینه و توزیع باعث شدند تا کتابخانه های مرکزی و توزیع شده مواد آموزشی مانند MERLOTکه ابزاری مفید برای جستجو،دستیابی و سنجش محتوای دوره های آموزش مجازی می باشند ، با سرعت بیشتری توسعه پیدا کنند.
نسل سوم :
به نظام هایی از آموزش از راه دور که مبتنی بر تعامل فشرده بین همه عوامل یادگیری به منظور ایجاد جامعه یادگیری مشارکتی بصورت مجازی باشد ،نسل سوم اطلاق می گردد.(تروتین۳۰،۲۰۰۱)
این دوره از اوایل ۱۹۸۰ با استفاده از فناوری های ماهواره ای و ظهور شبکه های ارتباطی که مواد دیجیتال و آنالوگ را به محل کار رایانه انتقال می دادند،شروع شد.(سهرابی،۱۳۸۴)
نسل سوم از مزیتی همچون امکان برقراری تعاملات انسانی همزمان و غیر همزمان که بوسیله مجموعه ای از تکنولوژی های ارتباطات از راه دور – بویژه همایش های صوتی ، تصویری و رایانه ای – فراهم شده است ، برخوردار می باشد.
نظریه های یاد گیری ساختن گرایانه، نسل سوم سیستم های آموزش از راه دور را با هدف خلق فرصت هایی برای دانشجویان در جهت ایجاد و بازسازی دانش ، چه به عنوان افرادی مستقل و چه به عنوان اعضای گروه های یادگیری ، مورد پذیرش قرار داده است .
این فرایند ساختن دانش از طریق بحث و بررسی محتوی، تکالیف و پروژه ها امکانپذیر شده و به واسطه انجام بحث ها ، پروژه های مشترک و منابع کافی …. و یا برنامه های درسی مسئله مداری که معرف برنامه ریزی های کیفی نسل سوم می باشند ، بسط و گسترش می یابد.
نسل چهارم :
شماری از نویسندگان عقیده دارند که نسل چهارمی نیز ظهور پیدا کرده که توانسته است سه ویژگی عمده و اولیه شبکه را با هم تلفیق نماید ، یعنی : بازیابی حجم گسترده ای از اطلاعات محتوایی ، ظرفیت تعاملی ارتباطات مبتنی بر رایانه (CMC) و قدرت پردازشگری مربوط به پردازشگرهای محلی از طریق نرم افزارهای برنامه نویسی رایانه خصوصا “جاوا”.
به علاوه تایلور ۳۱ نسل پنجمی را مطرح نموده و از آن به “الگوی یادگیری هوشمند و انعطاف پذیر” یاد نموده است . وی “کارکردهای هوشمندی” همچون ارائه پاسخ های خودکار به سوالاتی که غالبا مطرح می گردند و امکان دسترسی به منابع و خدمات دانشگاهی از طریق پورتال ها را به امکان دسترسی به منابع اینترنتی و ارتباطات همزمان وغیر همزمان اضافه نموده است.(تایلور،۲۰۰۲)
با مروری بر “نسل های آموزش از راه دور” در می یابیم که نوع، میزان و یکپارچگی انواع و اشکال تعامل ، عنصر اصلی و تعیین کننده هر نسل است.افزون بر این ، همانطور که می بینیم تکنولوژی شبکه ، نقش بیشتری در هر نسل ایفا نموده است .(زارعی زوارکی،۱۳۸۴)
امروزه اینترنت و سیستم های ویدئویی با ایجاد محیطی برای یادگیری از راه دور به صورت واقعی آموزش از راه دور را در مسیر جدیدی قرار داده اند.(والنتین۳۲،۲۰۰۲)
بخش دوم آموزش مجازی
تعریف آموزش مجازی:
از نظر گریسون و آندرسون (۲۰۰۳)، آموزش مجازی به آن نوع آموزش اطلاق می گردد که در محیط شبکه و اینترنت و در ساختی رسمی به وقوع می پیوندد و مجموعه ای از تکنولوژی های چند رسانه ای در ایجاد آن به کار می روند.
آموزش مجازی به مجموعه وسیعی از نرم افزارهای کاربردی و روش های آموزشی مبتنی بر فناوری گفته می شود که شامل آموزش بر پایه رایانه ، وب و اینترنت ، و همچنین کلاس ها و دانشگاه های مجازی و غیره می باشد. ( تکنو سافت ، ۱۳۸۳ )
آموزش مجازی عبارت است از ارائه محتوای آموزشی و تجارب اساتید مجرب هر رشته از طریق فناوری الکترونیکی به دانشجویان علاقه مند ، که این دانشجویان می توانند در هر نقطه جهان از این آموزش ها بهره مند گردند.(مختاری،۱۳۸۳).
آموزش مجازی استفاده از اینترنت برای یادگیری است که با ارتباط اینترنتی و مرورگر وب در هر زمان و مکان می تواند به این مقصود دست یابد.در این نوع آموزش نیازی یه حضور دانشجویان در کلاس های برنامه ریزی شده نیست. (تقی زاده ،۱۳۸۷)
آموزش مجازی به آن نوع آموزش گفته می شود که در محیط شبکه به وقوع می پیوندد که در آن مجموعه ای از تکنولوژی های چند رسانه ای ، فراسانه ای و ارتباطات از راه دور به خدمت گرفته می]]>

هموارسازی سود، صورت های مالی

آنتونیو لوپومارتینز۹۵(۲۰۱۰) درپژوهشی دربرزیل، بررسی می کند که آیا افزایش حاکمیت شرکتی، اظهارنظرهای حسابرسی توسط یکی ازچهارمؤسسه بزرگ حسابرسی با تمایل به متعهد کردن درمدیریت سود ازطریق انتخاب های حسابداری یا تصمیم های عملیاتی ارتباط دارد. شواهدی از یک نمونه ازشرکت های برزیلی بیان می کند که فهرستی ازنوو مرکادو (بازار جدید) قسمتی ازبازاراوراق بهادارسائو پائولو که نیازبه بالا بردن عملکرد حاکمیت شرکتی دارد، ازمیان الزامات دیگر، وحسابرسی توسط ، یکی ازچهارمؤسسه بزرگ حسابرسی، مدیریت سود را ازطریق انتخاب های حسابداری واظهارنظرمشروط حسابرسان مقیاسی ازمدیریت سود است کاهش می دهد.
به هرحال، به استثنای موارد خاص، فهرست بخش نوو مرکادو وحسابرسی به وسیله چهارمؤسسه بزرگ حسابرسی، ازکاهش مدیریت سود ازطریق تصمیم های عملیاتی اطمینان نمی دهد.
جانتو هامان ۹۶(۲۰۰۸) درپژوهشی با عنوان مدیریت سود با استفاده ازتغییردرقانون سرقفلی، بیان می کند که به کارگیری بیانیه شماره ۳ هیئت استانداردهای حسابداری استرالیا ۹۷ با عنوان ترکیب تجاری از اول ژانویه ۲۰۰۵ (زمانی که استرالیا درحال گذاربه سمت استانداردهای گزارشگری مالی بین المللی بود) حسابداری سرقفلی را تغییرداد. یافته های ما نشان می دهد که مدیران اکثرشرکت های دارای سرقفلی، سود را به صورت صعودی مدیریت می کنند و برای این کاربه ویژه ازاقلام تعهدی بلندمدت و یا عدم ثبت زیان کاهش ارزش سرقفلی (مخصوصاً در زمان اجبار به کارگیری این روش) استفاده می کنند.
کلاسنس و دیگران ۹۸ (۲۰۰۰) نشان دادند که تمرکزبالای مالکیت افراد داخلی می تواند به تصمیمات مالی و سرمایه گذاری ضعیف منتهی شود. آنها نشان دادند که با وجود اینکه تجزیه سهام، تعداد سهام موجود برای سرمایه گذاران خرده فروشی یا افراد بیرونی را افزایش می دهد، نسبت بالای سهام نگهداری شده توسط افراد داخلی مانع ازاثرمثبت تجزیه سهام بر نقدینگی سهام می شود. اگردرصد سهامی که توسط افراد داخلی نگهداری می شود بالا باشد، درپی آن تعداد سهام باقیمانده برای داد و ستد دربازار پایین خواهد ماند. بنابراین افزایش نقدینگی سهام برای سهم هایی که تمرکز مالکیت افراد داخلی درآنها بالاست، باید پایین باشد زیرا این گونه سهم ها دیگربرای سرمایه گذاران بیرونی جذاب نخواهند بود.
جرالد جی لوبو ۹۹(۲۰۰۱) درمقاله ای به بررسی رابطه بین کیفیت افشا و مدیریت سود می پردازد. میزان اطلاعات افشا شده توسط شرکت ها و مدیریت سود هردو ازموضوعاتی هستند که درحیطه اختیارات مدیریت می باشند؛ بنابراین درهنگام تصمیم گیری، تمایل به دانستن رابطه بین این دو دارند. با توجه به تأیید فرضیه رابطه معکوس کیفیت افشا و مدیریت سود، این تحقیق شواهدی درمورد این موضوع فراهم می آورد که مدیریت چگونه با رعایت حداقل الزامات افشای اطلاعات می تواند اختیارات لازم برای دستکاری سود گزارش شده را پیدا کند.
واسیلیکی ۱۰۰ (۲۰۰۷) درتحقیقی با عنوان هموارسازی سود با استفاده ازطبقه بندی اقلام ، بررسی کرد از سال ۱۹۹۳ تا سال ۲۰۰۵ که انگلستان استانداردهای گزارشگری مالی بین المللی را پذیرفت، گزارشگری عملکرد مالی شرکت های انگلیسی طبق استاندارد گزارشگری مالی شماره سه FRS3 انجام می شد. نتایج این تحقیق نشان داد که پس ازتغییر درنظام گزارشگری عملکرد مالی، ازطبقه بندی اقلام بیشتربرای زیادتر نشان دادن سودهای با دوام (حاصل ازفعالیت های عملیاتی) استفاده شد.
لانگ چن ۱۰۱ (۲۰۱۰) درمقاله ی هموارسازی سود تقسیمی و توان پیش بینی بیان می کند که اگرچه درپیش بینی تغییرات قیمت سهام، سیاست تقسیم سود یک عامل نامربوط محسوب می شود، اما برای پیش بینی رشد سود تقسیمی، ازسیاست تقسیم سود به عنوان یک عامل مهم یاد می شود. ازاین رو نبود توانایی جهت پیش بینی رشد سودهای تقسیمی دردوره بعد، ارتباطی با رابطه جریان های نقدی و انحرافات قیمت ندارد. شواهد نشان داد که بین اطلاعات مربوط به جریان های نقدی وانحرافات قیمت رابطه مهمی وجود دارد و چنانچه سیاست تقسیم سود شرکت به هموارسازی سود تقسیمی منجر شود، سودهای تقسیمی نمی توانند پیش بینی خوبی ازجریان های نقدی ارائه دهند.
مارا کمران و همکاران ۱۰۲ (۲۰۰۸) بیان می دارند فرایند تغییرحسابرس موجب افزایش اعتماد سرمایه گذاران به گزارش های تهیه شده ازسوی حسابرسان می شود و درنتیجه، انگیزه حسابرسان برای کشف و گزارش تحریفات با اهمیت به دلیل اعتماد سرمایه گذاران افزایش می یابد.
لوئیس هنوک۱۰۳ (۲۰۰۵)، در پژوهش خود به بررسی رابطه بین کیفیت خدمات مؤسسات حسابرسی و اندازه حسابرس پرداخت و پی برد مؤسسات حسابرسی بزرگ همیشه خدمات بهتری نسبت به مؤسسات کوچا تر ارائه نمی دهند.
کاناگارتنام ۱۰۴ (۲۰۰۳) به بررسی انگیزه های مدیران بانک دراستفاده ازذخیره های زیان وام (LLP) برای هموارسازی سود گزارش شده پرداخت. براساس تحقیق انجام شده شواهدی به دست آمد که نیازبه کسب تأمین مالی خارجی به عنوان یک متغیراضافی مهم درتوضیح تفاوت روند میزان هموارسازی سود مطرح می شود. به علاوه، این که یک بانک به خوبی سرمایه جمع کرده باشد، درتوضیح تفاوت روند هموارسازی سود کم اهمیت ا ست.
فصل سوم
روش‌ اجرای تحقیق
۱-۳ مقدمه
دراین فصل به بیان روش تحلیل تحقیق پرداخته می شود وبیان می کند که به منظور بررسی فرضیات تحقیق از چه نوع روشی استفاده می گردد.سپس به بیان انتخاب جامعه آماری و چگونگی انتخاب نمونه آماری می پردازد. درادامه شیوه ها و ابزارجمع آوری داده های مورد نیاز برای تحقیق توضیح داده می شود.
در قسمت متغیرهای مورد مطالعه، به تشریح متغیرهای مستقل، وابسته و کنترل با استفاده از مدلی که در تحقیق استفاده می شود پرداخته می شود. دراین قسمت جزییات تمامی متغیرهای موجود که در آزمون وارد می شوند ذکر می شوند.
در بخش پایانی فصل ، به روش یا روش های تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده از طرق مختلف توضیح داده می شود و دلایل انتخاب روش های اماری مورد استفاده به منظور دستیابی به هدف دقیق تر، آسان تر، سریع تر و ارزان تر ازطریق پاسخ یابی برای پرسش یا پرسش ها و مسئله تحقیق مورد نظر تشریح می گردد. ۲-۳- روش تحقیق
تحقیق حاضردرصدد بررسی این سؤال است که آیا مدیریت سود و حاکمیت شرکتی با حضورو بدون حضورمتغیرهای کنترل، برنوع اظهارنظرحسابرس تأثیرگذارهستند یا خیر. بنابراین تحقیق ازلحاظ طبقه بندی برمبنای هدف ازنوع کاربردی است. همچنین تحقیق ازلحاظ طبقه بندی برحسب روش، ازنوع همبستگی می باشد. هدف ازانجام این روش تحقیق، توصیف عینی، واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا موضوع است.
۳-۳- جامعه آماری
برای انتخاب جامعه آماری به شرکت های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران رجوع شده است زیرا: اولاً، اطلاعات شرکت های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران توسط حسابرسان رسمی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادارحسابرسی می شود، بنابراین، نسبت به اطلاعات سایرشرکت ها ازقابلیت اتکاء بالاتری برخورداراست. ثانیاً، دسترسی به اطلاعات این شرکت ها نسبت به اطلاعات سایرشرکت ها آسان تراست.
جامعه آماری پژوهش کلیه شرکت های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران دربین سال های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۸ بوده اند که اطلاعات مالی مورد نیازبه ویژه صورت های مالی ، گزارش حسابرسان مستقل و یادداشت های همراه صورت های مالی به منظوراستخراج داده های مورد لزوم دردسترس باشند. دراین پژوهش، برای نمونه گیری از روش نمونه گیری تصادفی ساده، استفاده شده است. بدین منظورازکل شرکت های عضوجامعه آماری که دارای ویژگی های زیرباشند به عنوان نمونه انتخاب ، و بقیه حذف شده اند:
۱- شرکت های مورد نظرطی دوره تحقیق، فعالیت مستمرداشته وسهام آنها مورد معامله قرارگرفته باشد.
۲- شرکت ها جزو شرکت های واسطه گری مالی و بیمه ای نباشند.
۳- اطلاعات مالی شرکت دردوره مورد مطالعه دردسترس باشد.
۴- نوع مالکیت عمده این شرکت ها طی سال های مورد بررسی ثابت بوده باشند. ۴-۳- نمونه آماری
پس ازاعمال شرایط جهت انتخاب شرکت ها که براساس روش حذف سیستماتیک انجام گردید، درنهایت تعداد ۱۰۲ شرکت به عنوان نمونه انتخاب شدند که داده ها و اطلاعات مالی آنها درتجزیه و تحلیل های صورت گرفته مورد استفاده واقع گردید.
۵-۳- مدل تحلیلی تحقیق
مدل تحلیلی پژوهش به صورت زیرمی باشد:
متغیر وابسته متغیرهای مستقل
۶-۳- روش های آماری تحقیق
با توجه به اینکه سؤال اصلی تحقیق درمورد وجود یا عدم وجود رابطه بین مدیریت سود و حاکمیت شرکتی با نوع اظهارنظر حسابرس می باشد، داده های آماری جمع آوری شده با استفاده از شاخص های آمار توصیفی خلاصه و طبقه بندی می شوند. پژوهش مربوط به آمار توصیفی تحقیق از نوع همبستگی می باشد و از روش رگرسیون جند متغیره برای آزمون فرضیه ها استفاده می شود. و از آنجایی که متغیر وابسته تحقیق، ناپارامتریک (صفر و یک) است از رگرسیون لجستیک استفاده می شود. همچنین متغیرهای کنترل نیز با ورود به مدل، اثر آن از طریق روش Backward Stepwise بررسی می شود. به منظور بررسی تفاوت مدل با و بدون وجود متغیرهای کنترل از آزمون t استفاده می شود. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع اوری شده ازمدل تحقیق استفاده گردیده است. ۷-۳- ابزارجمع آوری داده ها
از آنجا که روش انجام تحقیق به صورت میدانی بوده و با داده های واقعی سروکاردارد، برای فراهم کردن اطلاعات شرکت های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران که با توجه به متغیرهای تحقیق، مربوط به صورت های مالی شرکت ها می شود، ازمنابع مختلفی ازجمله لوح های فشرده سازمان بورس و اوراق بهادارتهران، سایت اطلاع رسانی شرکت بورس و سازمان بورس، سایت برخی ازمؤسسات حسابرسی وتماس تلفنی با تعدادی ازمؤسسات حسابرسی استفاده شده است. برای پردازش اطلاعات ازنرم افزار Excel و spss استفاده شده است.
داده های حاکمیت شرکتی استفاده شده درآزمون ها ازگزارش های سالیانه به صورت دستی استخراج گردیده است. داده های مالی ازصورت های مالی حسابرسی شده مندرج درسایت پژوهش، توسعه ومطالعات اسلامی سازمان بورس اوراق بهادارجهت محاسبه مدیریت سود استخراج شده اند وهمین طورازگزارش های حسابرسان مستقل موجود درسایت فوق به صورت دستی جهت استفاده درتحلیل موضوع استفاده شده است. ۸-۳- روش جمع آوری داده ها
دراین پژوهش برای جمع آوری داده ها و اطلاعات مربوط به ادبیات موضوع و بررسی پیشینه تحقیق از روش کتابخانه ای استفاده شده است. دربخش کتابخانه ای، مبانی نظری پژوهش از کت ب و مجلات تخصصی فارسی ولاتین گردآوری شده است. اطلاعات مربوط به شاخص حاکمیت شرکتی، مدیریت سود و اظهارنظرحسابرس ازروش میدانی به دست آمده است که شامل صورت های مالی ، یادداشت های همراه صورت های مالی ، صورت جلسات مجمع و گزارش مدیریت و گزارش حسابرس مستقل می باشند. ۹-۳- متغیرهای مورد مطالعه
متغیرهای تحقیق و نحوه اندازه گیری آنها :
“متغیر وابسته عبارت است ازنوع اظهارنظرحسابرس مستقل”.
با توجه به استانداردهای حسابرسی ایران اگرحسابرس مستقل و بازرس قانونی اظهار نظرحسابرسی مقبول اعم ازاستاندارد و همراه با عبارت و بند توضیحی تعدیل شده ارائه نماید عدد ۱ به آن اختصاص داده خواهد شد و درغیراینصورت عدد ۰ به آن اختصاص داده خواهد شد.
“متغیر مستقل عبارت است از مدیریت سود و حاکمیت شرکتی”.
مدیریت سود به کمک مدل تعدیل شده جونزاندازه گیری خواهد شد نحوه اندازه گیری آن برای هرشرکت به تفکیک به شرح زیر است:
جونزدرمدلی که سال ۱۹۹۱ برای بررسی مدیریت سود درواحدهای تجاری ارایه کرد فرض کرد که اقلام تعهدی غیراختیاری درطول زمان ثابت هستند. دراین مدل که سعی درتفکیک اقلام تعهدی اختیاری وغیراختیاری دارد سعی شده است که تأثیرشرایط اقتصادی یک واحد تجاری براقلام تعهدی برای یک دوره زمانی مشخص که به دوره رویداد معروف است با متغیرهای فروش و اموال و ماشین آلات و تجهیزات به شرح زیربرآوردشود : دراین رابطه TA معرف مجموع اقلام تعهدی ،Aمجموع دارایی ها ،REV? تغییر درآمد فروش و PPEاموال و ماشین آلات و تجهیزات است. پس ازتخمین پارامترهای مدل فوق به کمک اطلاعات سال های۱۳۸۲ الی ۱۳۸۷ هرشرکت به واسطه اعمال مدل های سری زمانی اقلام تعهدی غیراختیاری به شرح زیر برای”دوره برآورد” یعنی سال ۱۳۸۸ محاسبه می گردد: REC? تغییرات در مطالبات میباشد .
درمرحله آخراقلام تعهدی اختیاری یا همان شاخص مدیریت سود به شرح زیرمحاسبه شده است : DA اقلام تعهدی اختیاری میباشد .
لازم به یادآوری است که براساس مبانی نظری موجود مجموع اقلام تعهدی به یکی ازدو روش زیربا توجه به اطلاعات موجود محاسبه میشوند. دراین تحقیق ازفرمول ذیل که تفاوت بین سود خالص و وجه نقد حاصل ازعملیات را بعنوان کل اقلام تعهدی محاسبه می کند استفاده می گردد : TAit= Eit- OCFit درفرمول های فوق Eمعرف سود خالص قبل ازاقلام غیر مترقبه و OCFوجوه نقد حاصل ازعملیات (طبق استانداردهای حسابداری ایران) وCA دارایی های جاری و ?CASH تغییرات وجوه نقد، ?CLتغییرات بدهی جاری و ?STD تغییرات حصه جاری بدهی های بلند مدت و DEPاستهلاک است .
مؤلفه های حاکمیت شرکتی با توجه به ادبیات مربوطه و نیز امکان محاسبه مؤلفه های آن درشرکت های ایرانی شامل موارد زیر است :
نسبت اعضای موظف هیئت]]>