78

86

82

91

2-3-2- کنجاله کانولا:
کنجاله کانولا برتر از نمونهی قبلی آن کنجاله کلزا است اما هنوز نسبت به کنجاله سویا پایینتر میباشد. یعنی کنجاله کانولا نسبت به کنجاله کلزا دارای انرژی قابل هضم بیشتر، پروتئین بیشتر و کلوکوزینولات کمتری دارد اما نسبت به کنجاله سویا در عوامل قید شده پایینتر میباشد. همچنین کنجاله کانولا در اغلب ویتامینهای گروه B و مواد معدنی ضروری غنی میباشد.
کیفیت پروتئین در کلزا و کانولا را میتوان به چندین روش تعیین کرد. مطالعات بر روی جوجهها، خوکها و موشها بر شرایط عملآوری تأکید داشت. که تنها حداقل گرمای مورد نیاز برای غیرفعال کردن آنزیمها اعمال شود زیرا گرمای زیاد منجر به واکنش میلارد خواهد شد که نامطلوب میباشد.
کنجاله کانولا از بابت لیزین محدود میباشد ولی دارای سطوح بالای متیونین و سیستئین میباشد.مقادیر نشاسته، قندهای آزاد و پلی ساکاریدهای غیرنشاستهای قابل حل بر خوراک کانولاً حدود 15% است. و باید کمک قابل ملاحظهای به هضم انرژی قابل هضم بکند اما اینگونه به نظر میرسد که کربوهیدراتها توسط دیوارههای سلول حفظ میشوند و اینکه کمک واقعی آنها به انرژی قابل هضم نسبتاً کم است (بل[22]، 1993؛ اسلومینسکی و کامپل[23]، 1990).
اغلب منابع مربوط به میزان مواد معدنی کنجاله کانولا از مقادیر بدست آمده توسط بل و کیت[24] (1991) این مقادیر در یک نظرسنجی جدید توسط بل و همکارانش[25] (1999) مجدداً تأکید شدند. اغلب منابع مربوط به میزان مواد معدنی کنجاله کانولا از مقادیر بدست آمده توسط بل و کیت[26] (1991) این مقادیر در یک نظرسنجی جدید توسط بل و همکارانش[27] (1999) مجدداً تأکید شدند. تانینها در خوراک کانولا در یک محدوده 5/1% تا 3% وجود دارند و در پوسته وجود دارند. و دارای واریتههای دانه قهوهای و دانه زرد هستند که واریتههای دانه قهوهای دارای سطوح بالاتری نسبت به واریتههای دانه زرد هستند. و معروف است تانینها بر آنزیمهای گوارشی تاثیر میگذارند. به ویژه آن دسته از آنزیمهایی که بر هیدرولیز تاثیرگذار میباشند میتارو و همکارانش[28] 1982 و یاپار وکلاندینین[29] (1972). کنجاله کانولا همچنین شامل 3% تا 6% اسید فیتیک میباشد فیتاتها به همراه فیبر بطور گستردهای در میان دانههای غلات و کنجالههای روغنی توزیع میشوند (وارد و ریکرت[30]، 1986).
2-4- مکملهای مواد معدنی و ویتامینها
جیرههای با پایه ذرت و سویا معمولاً برای تأمین نیازهای انرژی و اسیدآمینه جوجههای گوشتی به کار میروند که معمولاً از لحاظ ویتامینها و مواد معدنی کمیاب کمبود دارند. در نتیجه چنین جیرههایی میبایست با مکملهای معدنی و ویتامینی تقویت گردند (ديهيم و همكاران[31]، 1993). مواد معدنی و ویتامینها دارای نقشهای بیولوژیک زیادی در بدن هستند و تأمین آنها برای تندرستی و عملکرد بهینه طیور ضروری میباشند.
مکملهای معدنی و ویتامینی ترکیبی از مواد معدنی و ویتامینها هستند که به جیرههای جوجههای گوشتی برای تأمین آن دسته از ویتامینها و مواد معدنی که احتمال کمبودشان در جیرههای غذایی بیشتر محتمل است اضافه میگردند. با توجه به اهمیت اضافه کردن مکملهای مواد معدنی و ویتامینها به جیرههای غذایی طیور امروزه تولید تجاری این مکملها در سراسر دنیا رایج است (اسكات و همكاران[32]، 1982). همانطوری که قرص، بلوس، مایعات خوراکی، محلولهای تزریقی و غیره جزو اشکال داروئی صنعت تولید داروهای دام و طیور محسوب میشوند یکی از مهمترین و رایجترین اشکال داروئی این صنعت که امروزه در دنیا نگرش و توجه خاصی به آن معطوف شده است شکل فرآوردههای افزودنی به خوراک است که اصطلاحاً به آن مکمل غذایی، پرمیکس میگویند. در خصوص اهمیت این شکل داروئی یا غذایی ذکر این موضوع حائز اهمیت است که امروزه با گسترش پرورش دام وطیور در محیطهای متراکم این حیوانات تحت تأثیر یک سری از عوامل مدیریتی، تغذیهای و استرسهای محیطی و بیولوژیکی قرار میگیرند لذا تأمین نیازهای غذایی و درمانی این حیوانات از طریق جیره غذایی از اهمیت و ارزش فراوانی برخوردار است (شجاعي و نقوي، 1390).
در یک سری از مطالعات، کارایی پروفیل عناصر معدنی کمیاب و ویتامینی مکملها به تنهایی و یا در ترکیب با دورههای آغازین و پایانی مورد ارزیابی قرار گرفته است. این مسئله آشکار است که مکملها توانایی متفاوتی برای حمایت از رشد جوجههای گوشتی در رسیدن به وزن مطلوب بازار دارند. این مسئله بیان شده است که اگر ترکیب مکملها در پرورش جوجههای گوشتی مورداستفاده قرار گیرد میبایست مکمل با کیفیت بهتر در دوره آغازین مورد استفاده قرار گیرد (ادو گووا و همكاران[33]، 2000).
در چند سال اخیر تحقیقات زیادی در مورد مقدار واقعی احتیاج به ویتامینها و مواد معدنی صورت گرفته است. مؤسسات مختلفی توصیههای متفاوتی از نیازهای مواد معدنی و ویتامینی را برای جوجههای گوشتی انجام میدهند که از آن جمله میتوان به انجمن تحقیقات ملی آمریکا و نیز شرکتهای مختلف سویههای خاص تجاری اشاره کرد (اينال و همكاران[34]، 2001).
کارخانجات مختلفی به تولید انبوه مکملهای معدنی و ویتامینی اقدام میکنند که در عمل مقدار زیادتری از مواد معدنی و ویتامینها را در تولیدات خود استفاده میکنند(اسدالزمان و همكاران[35]، 2005). بیش از 55 تا 70 درصد هزینههای پرورشی جوجههای گوشتی مربوط به خوراک مصرفی میباشد که حدود
سه درصد از مجموع هزینهها را مواد معدنی و ویتامینها به خود اختصاص میدهند (افشار، 1376).
(نوبخت و همکاران، 1387) گزارش دادند که کاهش یا حذف مکملهای مواد معدنی و ویتامینها از جیره غذایی جوجههای گوشتی در مراحل رشد و پایانی تأثیر معنیداری بر عملکرد و صفات لاشه آنها ندارد. مواد معدنی جزء لاینفک بسیاری از واکنشهای بیوشیمیایی لازم برای ادامه حیات میباشند و همانند ویتامینها و اسیدهای آمینه در ترکیب استخوانها و استحکام آنها و نگهداری بافتهای نرم بدن و تعادل pH و فعالسازی آنزیمها و در نهایت عملکرد طیور نقش بهسزایی را دارا هستند. مواد معدنی برای جذب از دستگاه گوارش نیاز به تجزیه و هضم ندارند و بلافاصله پس از جذب میتوانند مورداستفاده قرار گیرند و در کارکردهای متابولیک و فیزیولوژیک مشارکت نمایند.
مواد معدنی اصلی عبارتند از کلسیم، فسفر، منیزیم، سدیم، پتاسیم و کلر. وجود مواد معدنی کمیاب مانند منگنز، روی، آهن، ید، مس، کبالت و سلنیوم نیز برای برخی کارکردهای اختصاصی آنزیمها در واکنشهای بیوشیمیایی حیاتی است و در جیره غذایی طیور علاوه بر مواد معدنی اصلی، این مواد معدنی کمیاب نیز میبایست وارد گردند.
2-4-1- کلسیم و فسفر
بدلیل ارتباط نزدیک سوخت وساز کلسیم وفسفر به ویژه در استخوان سازی این دو عنصر تواما مورد بحث قرار می گیرند. عملیات فیزیولوژیکی این دو عنصر در بدن گسترده است. در جوجه در حال رشد قسمت عمده کلسیم صرف استخوان سازی می شود در حالی که در مرغ بالغ صرف تشکیل پوسته تخم مرغ مرغ می شود. هم فسفر و هم کلسیم از بدن از طریق ترشحات و مواد دفعی حذف میگردند اما کلیه و امعاء بیشتر مقدار مازاد را از بدن خارج میسازند (كولس[36]، 1986). این عملکردهای حیاتی فقط زمانی انجام میگیرند که نسبت کلسیم و فسفر در حد 2: 1 نگهداری شود. برهم خوردن توازن این مواد معدنی در جیره میتواند منجر به شرایط پاتولوژی متنوعی شامل نارسایی کلیوی و ایجاد نقرس در مرغها گردد (چانگ و فان[37]، 1992). غلظتهای بالای کلسیم منجر به بیماری نفروس و نقرس احشایی در جوجههای گوشتی میگردد (پيج و همكاران[38]، 1979).
پرورش حیوانات به منظور افزایش تولید و نرخ رشد منجر به افزایش استفاده از کلسیم و فسفر شده است. جدول 2-3، میزان موردنیاز کلسیم و فسفر جوجه‌های گوشتی و جدول 2-4 منابع مورداستفاده جهت تأمین این مواد را نشان می‌دهد.
کاربرد گسترده منابع معدنی به منظور تأمین این مواد موجب اختلال در فرآیند فیزیولوژیکی هضم می‌شود. این اختلال می‌تواند بر هضم و جذب غذا تأثیر بگذارد به عنوان مثال ساخت ساختارهای آزاد نمک‌ها مثل کربنات‌ها منجر به اختلاف pH امعاء و بنابراین هضم و جذب ناقص غذا، تغییر در میکروفلور امعاء و تغییر میزان جذب می‌گردد. از سوی دیگر در استفاده از مکمل‌های کلسیم برای تغذیه حیوانات، ضروری است که کلسیم و فسفر جیره در نظر گرفته شود. نرخ‌های نادرست می‌تواند به اندازه فقدان این عناصر مضر باشد. یکی از منابع مهم کلسیم کربنات کلسیم است که 2.5 درصد کربنات دارد و ساختمان کربنات می‌تواند در pH سیستم هضم مؤثر باشد. از سوی دیگر هضم و جذب کلسیم باید در محیط اسیدی رخ دهد (اسکینر[39]، 1992). کمبود فسفر در ابتدا موجب کاهش غلظت فسفات پلاسمای طیور می‌گردد. کمبود شدید فسفر موجب از دست دادن اشتها، ضعف و مرگ طی 10 تا 12 روز می‌گردد(انسلمی[40]، 2003).
(نامینی و همکاران[41]، 2012) گزارش دادند که کاربرد مقادیر پایین فسفر قابل‌استفاده (251/0، 200/0 و 145/0 درصد) موجب کاهش معنی‌دار فسفر و افزایش معنی‌دار کلسیم پلاسمای خون جوجه‌های گوشتی گردید.
جدول 2-3 نیازهای کلسیمی و فسفری جوجه‌های گوشتی (NRC، 1994).

سن کلسیم فسفر غیرآلی
3-0 هفتگی 1 45/0