سریع باز شونده باشند باید در ۱ دقیقه ابتدایی قرار گرفتن در دهان باز شده و به صورت سوسپانسیون در آیند و اگر سریع حل شونده باشند در ۱۰ ثانیه اول حل شوند. برای انجام آزمون زمان باز شدن میتوان یک قرص سریع رهش را در یک بشر حاوی ۱ میلی‌لیتر بافر فسفات که روی shaker قرار دارد، انداخت و مدت زمانی که طول میکشد قرص باز شود و دیگر هیچ تودهای از آن باقی نماند را به عنوان زمان باز شدن در نظرگرفت (۴۴).
۲-۲-۱-۱-۴-۶٫ آزمون تعیین مقدار ماده مؤثره دارویی
هدف از انجام آن آزمون، تعیین مقدار ماده مؤثره دارویی در یک شکل دارویی میباشد. انجام این آزمون به دلیل مهم است که بروز اثرات درمانی با میزان ماده مؤثره در شکل داروی ارتباط مستقیم دارد و بیشتر بودن ماده مؤثره از میزان استاندارد، می‌تواند سبب بروز مسمومیت و کمتر بودن آن سبب کاهش و یا عدم اثرگذاری درمانی شود. فارماکوپهها روش تعیین مقدار ماده مؤثره و محدوده قابل قبول برای ماده مؤثره موجود در هر شکل دارویی را تک نگار آن بیان میکنند. برای انجام آزمون تعیین مقدار معمولاً ۲۰ قرص از یک سری ساخت انتخاب و سپس توسط روشی که در تک نگار پیشنهاد شده، تعیین مقدار می‌شود که میزان ماده مؤثره دارویی بدست آمده باید دو محدوده مجاز پیشنهاد شده در آن تک نگار باشد (۴۴، ۱۹، ۱۸).
۲-۲-۱-۱-۴-۷٫ آزمون پایداری
جهت بررسی پایداری قرصها پس از بستهبندی و در مرحله نگهداری انجام یکسری آزمونها لازم است که این آزمون‌ها به دو دسته ادواری و تسریع شده تقسیم شوند.
آزمونهای کنترل پایداری ادواری، آزمونهایی هستند که پس از بستهبندی نهایی و در طول زمان نگهداری دارو، در زمانی معین که معمولاً هر ۶ ماه یکبار است روی هر سری تولید انجام گرفته و به طور منظم تکرار میشوند. هدف از انجام این آزمون‌ها بررسی چگونگی کیفیت فیزیکی و شیمیایی قرصها و همچنین میزان کارایی آنها پس از قرار گرفتن در دسترس بیمار میباشد.
آزمونهای کنترل پایداری تسریع شده، آزمون‌هایی هستند که در طول مدت زمان کوتاهی، جهت بررسی
کیفیت و کارایی قرص‌ها انجام می‌شود. لازم به ذکر است دمای (۲±۴۰) درجه سانتی‌گراد در رطوبت نسبی (۵±۷۵%) مربوط به این پایداری است مزیت این آزمونها این است که زمان تسریع شده وجود دارد که در همه آنها شرایط جوی شامل نور، رطوبت و دما به صورت حادتری روی قرصها اعمال میگردد (۳۵).
۲-۲-۱-۴-۸٫ خصوصیات بعضی مواد موجود در فرمولاسیون
۲-۲-۱-۴-۸-۱٫ کراس کارملوز سدیم
فرم اولیهی کراس لینک سدیم کربوکسی متیل سلولز است که به عنوان باز شونده در صنعت دارویی کاربرد دارد. کراس لینک شدن محلولیت در آب را کاهش می‌دهد در حالی که باعث می‌شود مواد مانند اسفنج باد کنند و چند برابر وزن خود آب جذب کنند. در نتیجه باعث افزایش خواص انحلال و باز شدن دارو می‌شوند و بنابراین به دلیل افزایش تماس مواد مؤثره‌ی دارویی با مایعات بدن باعث افزایش فراهمی زیستی دارو می‌گردند. کراس کارملوز سدیم مشکلات فورمولاتورها از قبیل پایداری طولانی مدت، کم شدن تأثیر قرص‌ها در سختی بالا، و مشکلات مشابه را که با استفاده از دیگر ترکیبات مورد استفاده برای افزایش انحلال به کار می‌رفتند را، حل کرده است. کراس کارملوز یک additiveمعمول است که توسط FDA نیز تأیید شده است. بیشتر در قرص‌های مکمل (برای باز کردن قرص در مجاری گوارش) استفاده میشود. اگر قرصی باز کننده نداشته باشد، قرص خیلی آهسته باز میشود یا در جای نامناسب باز می شود و یا اصلاً باز نمیشود و این باعث کاهش فراهمی زیستی مادهی مؤثره میشود. کراس کارملوز بلافاصله بعد از خیس شدن سلولز خام در سدیم هیدروکسید به دست میآید و بعد از آن واکنش سلولز با سدیم منوکلرواستات منجر به ایجاد کربوکسی متیل سلولز میشود. سدیم منوکلرو استات اضافی به آرامی به گلیکولیک اسید هیدرولیز می‌شود و گلیکولیک اسید واکنش کراس لینک شدن برای تولید کراس کارملوز را کاتالیز میکند. از نظر شیمیایی کراس کارملوز سدیم، نمک سدیم O-carboxymethylated celluloseکراس لینک شده است.
کراس کارملوز با درصد ۵/۰ تا ۵ درصد به عنوان باز کننده در قرص‌ها به شمار میرود. کراس کارملوز اولین بار به عنوان stabilizder در مکمل‌های اسب‌ها استفاده میشد (۴۴).
شکل ۲-۲-۱٫ ساختمان شیمیایی کراس ‌کارملوز
۲-۲-۱-۴-۸-۲٫ کراس پوویدون
مشتق کراس لینکی polyvinylpyrolidone یا PVP است شکل کراس لینک PVP از به عنوان باز کننده در قرصهای دارویی کاربرد دارد. در حقیقت PVPP فرم کراس لینک PVP است که باعث نامحلول شدن آن در آب میشود ولی آب را جذب می‌کند، متورم میشود و سپس متلاشی می‌شود. به همین دلیل است که به عنوان باز کننده در قرصها استفاده میشود PVPP میتواند به عنوان یک دارو نیز مصرف شود (به صورت قرص یا سوسپانسیون که ترکیبات یا اندوتوکسینها را جذب کند و ایجاد اسهال میکند و آنرا دفع میکند).
همچنین در شراب سازی هم کاربرد دارد و از آن برای خارج کردن پلی فنل‌ها در آبجو استفاده می‌شود و بنابراین باعث میشود کف شفافی روی آبجو تولید شود. باندهای PVPPشبیه باندهای پپتیدی در پروتئینها است و به همین دلیل است که میتواند مانند پروتئینها، تانن را تهنشین کند. کراس پوویدون به عنوان باز کننده در قرص‌ها به مقدار ۲ تا ۵ درصد استفاده میشود (۴۵).
شکل ۲-۲-۲٫ ساختمان شیمیایی کراس پوویدون
۲-۲-۱-۴-۸-۳٫ سدیم استارچ گلیکولات
یک پودر سفید، بدون بو و طعم با ریزش آزاد است که از گرانولهای کروی اکثراً با قطر ۱۰۰-۳۰ میکرومتر و تعدادی گرانولهای کروی در محدود ۳۵-۱۰ میکرومتر میباشد. به طور گستردهای در محصولات دارویی و به عنوان بازکننده در کپسولها و قرصها استفاده میشود. این ماده به طور معمول هم در فرایند تراکم مستقیم و هم در گرانولاسیون مرطوب کاربرد دارد. غلظت آن به طور معمول ۸-۲% با ماکسیمم غلظت ۴% میباشد. اگرچه در خیلی از موارد ۲% کافی است. عمل باز شدن به سرعت با جذب آب و باد کردن شدید اتفاق میافتد.
این ماده یک مشتق کراس لینک شده از نشاسته سیبزمینی است. نشاسته از طریق واکنش با سدیم کلرواستات در مدیوم آلکالاین کربوکسی متیله میشود و سپس با سیتریک اسید یا یک اسید دیگر خنثی میشود. کراس لینک شدن میتواند با روشهای فیزیکی یا شیمیایی با استفاده از مواد فعالی مانند اکسی تری کلرید فسفره یا سدیم تری متافسفات انجام میشود (۴۶).
شکل ۲-۲-۳٫ ساختمان شیمیایی سدیم استارچ گلیکولات
۲-۲-۱-۴-۸-۴٫ مانیتول
به عنوان شیرین کننده و رقیق کننده کپسول و قرص، حجم دهنده و پرکننده در فرمولاسیونهای دارویی کاربرد دارد. به طور وسیعی در صنعت داروسازی و غذایی از آن استفاده میشود. در صنعت داروسازی ابتدا به عنوان رقیق کننده (۹۰-۱۰%) استفاده میشد و این به این دلیل بود که مانیتول خاصیت جذب رطوبت دارد و بنابراین میتواند همراه موادی که به رطوبت حساس‌اند، در فرمولاسیون استفاده شود. مانیتول میتواند هم در گرانولاسیون مرطوب و هم در تراکم مستقیم استفاده شود. مانیتول به طور معمول به عنوان یک ماده جانبی در ساخت قرصهای جویدنی استفاده میشود. به دلیل این که گرمای انحلال آن منفی است، طعم شیرینی دارد و احساس خوبی در دهان ایجاد میکند. مانیتول همچنین برای جلوگیری از پدیده لب پریدگی در سوسپانسیون آبی آنتی اسید آلومینیوم هیدروکسید کمتر از ۷% وزنی- حجمی استفاده میشود. این ماده همچنین در محصولات غذایی به عنوان حجم دهنده استفاده میشود. همچنین برای مصرف به عنوان حامل در inhalerهای خشک پیشنهاد شده است. از مانیتول برای مصرف به عنوان پلاستیسایزر در کپسولهای ژلاتینی نرم استفاده میشود.
مانیتول در حقیقت D-mannitol است. یک الکل ۶- آبه از مانوز است و ایزومر سوربیتول میباشد. مانیتول یک پودر کریستالی سفید بیبو، با گرانولهایی با ریزش بالا است. زمانی که از الکل کریستالیزه میشود از نظر میکروسکپی شبیه سوزنهای Orthohombic است. مانیتول پلی مورفیسم دارد (۴۷).
شکل ۲-۲-۴٫ ساختمان شیمیایی مانیتول
۲-۲-۱-۴-۸-۵٫ سلولز میکروکریستالین
آویسل یا سلولز میکروکریستالین پرکنندهای سفید رنگ، نامحلول، غیرفعال و با قابلیت روانی و میباشد. قرصهای سختی تولید مینماید که در هنگام تراکم قرص نیازمند فشار کمی برای متراکم شدن است. به دلیل خاصیت جذب آب شبیه فتیله و سریعاً باعث مرطوب شدن پودرها و پخش محلول گرانولاسیون در تمام بستر پودر میشود. همچنین به عنوان چسباننده جانبی مرطوب عمل کرده و گرانولهای سخت با ذرات ریز کم ایجاد میکند. انسداد الک را کاهش داده و باعث خشک شدن سریع و یکنواخت میگردد. پخش دارو و رنگ را بهبود بخشیده و در نتیجه موجب پخش یکنواخت رنگ بدون لکهدار شدن میشود. مشاهده شده که این ماده تقریباً در تمام فرمولاسیونها، هنگامی که با مقادیر و نسبتهای ۲۵% و بالاتر به کار میرود، خاصیت بازکنندگی بسیار خوبی نشان میدهد. آویسل به خاطر گروههای هیدروکسید و اتر در سطح کریستالهای سلولز، آبدوست است. لذا میزان و درجه نفوذدهندگی سریع برای آب دارد (۴۸).
شکل ۲-۲-۵٫ ساختمان شیمیایی سلولز میکروکریستالین
۲-۲-۱-۴-۸-۶٫ آسپارتام
آسپارتام پودر کریستالی بی بو و سفیدی است که به شدت طعم شیرینی دارد. آسپارتام به عنوان شیرین کننده در نوشیدنیها، محصولات غذایی و فرمولاسیونهای دارویی مانند قرص کاربرد دارد. ۲۰۰-۱۸۰ برابر شیرینتر از ساکارز است. بر خلاف باقی شیرین کنندهها آسپارتام در بدن متابولیزه میشود و ارزش غذایی دارد. هر یک گرم از آن ۴ کالری انرژی در بدن ایجاد میکند. اما به هر حال از آن جا که مقدار خیلی کمی آسپارتام استفاده میشود، ارزش غذایی آن بسیار ناچیز است. آسپارتام همچنین در درمان آنمی داسی شکل کاربرد دارد (۴۹).
شکل ۲-۲-۶٫ ساختمان شیمیایی آسپارتام
۲-۲-۱-۴-۸-۷٫ اودراژیت- ایی
اودراژیت- ایی دارای ساختار پلی مت آکریلات است که به عنوان Film coating در پوشانندن طعم بد دارو، در دارو رسانی دهانی کاربرد دارد. این ترکیب یک کو پلیمر کاتیونیک از ترکیب دی متیل آمینواتیل متا آکریلات، بوتیل متا آکریلات و متا آکریلات می‌باشد. پودری سفید رنگ بوده و بویی شبیه ترکیبات آمینی دارد. دارای قدرت چسبندگی خوبی بوده و ویسکوزیته کمی دارد. اودراژیت- ایی در مایعات گوارشی تا pH 5 محلول و در pH بالای ۵ تورم‌پذیر و نفوذپذیر می‌باشد. با توجه به این موضوع از بین اودراژیت‌های موجود، اودراژیت EPO به منظور پوشاننده طعم و ماسک کردن طعم تلخ دارو مورد استفاده قرار می‌گیرد (۵۳، ۵۲).
 
شکل ۲-۲-۷٫ ساختمان شیمیایی اودراژیت- ایی
۲-۲-۱-۴-۸-۸٫ هیدروکسی پروپیل متیل سلولز
این پلیمر یک پلیمر نیمه صناعی، بی اثر و ویسکوالاستیک می‌باشد. پودری سفید رنگی بوده که هنگامی که در آب حل می‌شود به صورت کلوئیدی در می‌آید. بسته به ویسکوزیته آن ، به عنوان لوبریکانت چشمی، به عنوان اکسپیان در دارورسانی کنترل شده controlled-delivery)) و داروهای آهسته رهش، چسباننده و عامل پوشاننده (coating agent ) در داروسازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ساخت داروها، از هیدروکسی پروپیل متیل سلولز با ویسکوزیته کم، برای رهاسازی سریع دارو و با ویسکوزیته متوسط و زیاد، برای رهاسازی طولانی مدت دارو استفاده می‌شود و به طور کلی، سرعت رهایشِ دارو با کاهش ویسکوزیته ماده افزایش می‌یابد. عامل تعیین کننده در انعطاف‌پذیری و ویسکوزیته‌ی این پلیمر تعداد گروه‌های متوکسی آن می‌باشد، به طوری که با افزایش گروه‌های متوکسی ویسکوزیته افزایش می‌یابد و انعطاف‌پذیری کاهش می‌یابد. این پلیمر پودری سفید رنگی بوده که هنگامی که در آب حل می‌شود به صورت کلوئیدی در می‌آید (۵۴).
شکل ۲-۲-۸٫ ساختمان شیمیایی هیدروکسی پروپیل متیل سلولز
بخش سوم:

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.