قرصهای کاشتنی (Implantable Tablets) فرمهای طولانی اثری هستند که در زیر پوست انسان یا حیوان کاشته میشوند و داروی موجود در آنها برای یک مدت طولانی به عنوان مثال از یک ماه تا یک سال، آزاد می‌گردد. در طراحی فرمولاسیون این نوع قرصها سعی شده است دارو با سرعت ثابتی در طول زمان از قرص، آزاد گردد. قرص‌های کاشتنی معمولاً استوانهای شکل و کوچک بوده و با طول حداکثر ۸ میلیمتر میباشند. دو شکل اساسی در به کار بردن این قرصها وجود دارد: یکی این که برای قرار دادن قرص در موضع باید یک عمل جراحی کوچک انجام داد و دیگر اینکه مواد موجود در قرص ممکن است باعث مسمومیت بافت اطراف شود (۱۹، ۱۴، ۱۰).
قرصهای واژینال
قرصهای واژینال بدین منظور طراحی شدند که پس از قرار گرفتن در حفره‌ی واژن داروی خود را به تدریج آزاد نمایند. شکل آنها، تخم‌مرغی کشیده است تا به سهولت در حفرهی واژن قرار گیرد و مواد مؤثره آنها معمولاً عوامل ضد میکروبی، آنتی سپتیکها و یا مواد قابض میباشد (۱۸، ۱۴، ۱۰).
۲-۲-۱-۳-۴٫ قرصهایی که برای تهیه محلولها به کار برده میشوند
این قرصهای شامل قرصهای جوشان، قرصهای ایجاد کننده محلول‌های دارویی با حجم مشخص و یا قرص‌های ایجاد کننده محلولهای تزریقی میشوند که هر کدام به طور جداگانه در ادامه بررسی شده است.
قرصهای جوشان
قرصهای جوشان (Effervescent Tablets) طوری طراحی شدند که به محض قرار گرفتن در محیط آبی، سریعاً حل شده، گاز کربنیک از خود آزاد نموده و محلول شفافی ایجاد میکنند.
اگر مواد خوش طعم کننده نیز به فرمول اضافه گردد، یک محلول گازدار خوش طعم ایجاد خواهد کرد که غالباً
می‌تواند برای پوشاندن طعم بد بعضی از داروها به کار رود. حسن مهم قرصهای جوشان این است که خیلی سریع یک محلول حاوی دوز معینی از این دارو که به راحتی بلعیده میشود، تهیه میکند و عیب مهم آنها، این است که در مقابل رطوبت هوا حساس هستند به طوری که حتی مقدار کمی رطوبت در موقع ساختن ممکن است باعث عدم پایداری قرص گردد (۱۸، ۱۴، ۱۰).
قرصهای ایجاد کنندهی محلولهای دارویی
قرصهایی که برای تهیه محلولهای دارویی بهداشتی به کار برده میشوند طوری تهیه میشوند که اگر حجم معینی آب به آنها اضافه گردد، یک محلول با غلظت مشخص دارویی ایجاد میکنند. موادی که به طور معمول در این نوع قرص‌ها به کار میرود شامل پروتئینات نقره، بیکلرور جیوه و ترکیبات آمونیوم چهارتایی میباشد. امروزه این گونه قرصها کمتر مورد مصرف قرار میگیرند چون همیشه ممکن است آب مقطر برای تهیهی یک محلول تمیز در دسترس نباشد و همین طور به دلیل شباهت آنها به قرصهای معمولی، در صورت اشتباه مصرف شدن میتوانند باعث مسمومیتهای شدید و نیز منجر به مرگ شوند قابل به ذکر است که این قرصها خوراکی نیستند (۱۸، ۱۴، ۱۰).
قرصهای ایجاد کنندهی محلولهای تزریقی
این قرصها به گونهای هستند که بعد از حل شدن در مقدار کمی آب مقطر ایجاد یک محلول قابل تزریق می‌نمایند که می‌توان آن را به بیمار تزریق نمود. امروزه به دلیل اینکه تهیه این نوع محلول‌ها به صورت تقریباً غیر استریل میباشد، این نوع قرصها کمتر مورد استفاده قرار میگیرند (۱۸، ۱۴، ۱۰).
۲-۲-۱-۴٫ قرصهای سریع رهش
این قرصها سیستم‌های دارورسانی نوینی هستند که به صورت قرصهای حل شونده یا سریع باز شونده وجود دارند. این قرصهای سریع حل شونده سریع باز شونده به سرعت در بزاق و بدون نیاز به آب حل یا باز می‌شوند. قرصهای سریع حل شونده به گونهای طراحی شدهاند که ظرف چند ثانیه در بزاق حل میشوند و
قرصهای سریع باز شونده شامل موادی هستند که زمان باز شدن قرص را در حفرهی دهان تا حدود ۱ دقیقه کاهش میدهد (۱۹).
۲-۲-۱-۴-۱٫ مزایای قرصهای سریع رهش
این اشکال دارویی نوین دارای مزایا و امتیازاتی نسبت به سایر اشکال دارویی هستند که در ادامه توضیح داده میشود (۲۳-۲۰).
پایداری
با توجه به اینکه قرصهای سریع رهش، دارای شکل دارویی جامد هستند در مقایسه با اشکال دارویی مایع از پایداری بیشتری برخوردارند.
سهولت مصرف
قرصهای سریع رهش نیازی به جویده شدن ندارند پس در کودکان، سالمندان و بیمارانی که جویدن برایشان مشکل و دردآور است میتوانند به راحتی به جای قرصهای جویدنی استفاده شوند همچنین این نوع قرص‌ها به آسانی بلعیده میشود و این سهولت بلع از جمله مزایای مهم آنها به شمار میرود زیرا برای ۲۵% مردم بلعیدن قرص و کپسولهای معمولی سخت بوده و این امر منجر به عدم مصرف درست داروها توسط آنها و در نتیجه بیاثر شدن درمان میگردد.
مقادیر کم شیرین کننده
این نوع قرصها طعم مطلوبی دارند در حالی که مقدار شیرین کننده در آنها بسیار کمتر از مقدار آن در بیشتر اشکال دارویی مایع معمول است. پس این قرصها به راحتی توسط کودکان بدون تأثیر منفی بروی دندانها یا آنهایی که کارهای دندانپزشکی کردهاند می‌تواند مصرف شود.
عدم ایجاد حالت تهوع
بلعیدن اشکال دارویی جامد میتواند در بعضی افراد ایجاد حالت تهوع کند که در قرصهای سریع رهش با تبدیل شدن قرص‌ها به ذرات ریز در دهان، ایجاد حالت تهوع بسیار کمتر است. در نتیجه برای بیماران مبتلا به سرطان تحت شیمی درمانی مانند زنان میانسال مبتلا به سرطان پستان که به دلیل تهوع شدید قادر به بلع قرصهای H2 blocker نیستند، و همچنین بیمارانی با تهوع مزمن و مقاوم، شکل دارویی مناسبی هستند.
نیاز به مقادیر اندک آب برای بلع
قرصهای سریع رهش بدون نیاز به آب و یا با مقدار کمی آب قابل مصرف هستند که این امر باعث میشود برای مسافران و کسانی که مقدار کمی آب در اختیار دارند یا اصلاً به آب دسترسی ندارند بسیار مناسب باشند.
مصرف در مبتلایان به سایکوز
برای بیماران اسکیزوفرنی بستری که قرص‌های آنتی سایکوتیک خود را در زیر زبان پنهان کرده و نمیبلعند، استفاده از این شکل دارویی سریع رهش بسیار مناسب است.
استفاده در حیوانات
یک استفادهی نوین از قرصهای سریع حل شونده- باز شونده، کاربرد آنها برای حیوانات است به عنوان مثال این نوع قرصها را به جای قرصهای معمولی به گربه یا دیگر حیوانات خانگی میدهند.
بهبود فراهمی زیستی
در حفرهی دهان، قرص سریع رهش در بزاق پراکنده یا حل میشود، به این خاطر برای داروهایی که از گونه جذب میشوند، این شکل دارویی بسیار مناسب است و همچنین برای بسیاری از فرمولاسیونها امکان جذب پری گاستریک هست، روشن است هرگونه جذب پری گاستریک مانع متابولیسم عبور اول کبدی شده و می‌تواند یک مزیت بزرگ برای داروهایی که قسمت اعظم آنها تحت متابولیسم کبدی قرار میگیرد باشد و منجر به افزایش فراهمی زیستی آنها گردد (۲۴، ۲۲).
۲-۲-۱-۴-۲٫ معایب قرصهای سریع رهش
این شکل نوین دارویی در کنار مزایای گوناگون، معایبی هم دارند که در ادامه بیان میشوند.
بالاتر بودن هزینهی ساخت
در بعضی از تکنولوژیهای ساخت قرصهای سریع رهش به خاطر استفاده از برخی مواد و روشها مانند لیوفیلیزاسیون، هزینهی ساخت نسبت به قرصهای معمولی بیشتر میشود. قابل ذکر است که این مورد برای همه تکنولوژی‌های ساخت صدق نمیکند.
مشکل مصرف در افراد با خشکی دهان

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.