۲-۱-۲-۲-۱٫ قرص‌های گونه‌ای
این قرص‌ها به منظور فرسایش و یا حل شدن آهسته دارو ایجاد اثر طولانی مدت طراحی می‌شوند. داروهایی که به صورت گونه‌ای استفاده می‌شوند، میزان دز کمی داشته، طعم مناسبی دارند و تحریک کننده‌ی مخاط نیستند (۱۱).
۲-۱-۲-۲-۲٫ قرص‌های زیر زبانی
هدف ایجاد پاسخ درمانی سریع می‌باشد. این گونه قرص‌ها به سرعت حل می‌شوند و به ماده دارویی اجازه می‌دهند که هر چه سریع‌تر جذب شود. این دسته از قرص‌ها برای داروهایی که جذب گوارشی نامناسبی دارند و داروهایی که گذر کبدی اولیه بالایی دارند، مناسب می‌باشد (۱۱).
۲-۱-۲-۲-۳٫ قرص‌های جویدنی
دارای دو مزیت عمده می‌باشند:
۱) سهولت مصرف و پذیرش بالای بیمار
۲) شروع اثر سریع (مثل قرص آنتی اسید)
ویتامین‌ها و آنتی اسید‌ها و ضد نفخ‌ها را می‌توان به این صورت تهیه کرد (۱۲)
۲-۱-۲-۲-۴٫ قرص‌های مکیدنی
اشکال دارویی خوش طعمی هستند که به منظور قرار گرفتن در دهان و مکیده شدن طراحی شده‌اند. قرص‌های مکیدنی فاقد مواد باز کننده هستند و بر حسب نوع مصرف به دو دسته‌اند:
۱) قرص‌هایی که جهت اثر موضعی استفاده می‌شوند.
۲) قرص‌هایی که جهت اثر سیستمیک استفاده می‌شوند (۱۱)
۲-۱-۲-۲-۵٫ خمیر‌ها
خمیرها نیمه جامداتی هستند که حاوی مقادیر زیادی پودر (تا ۷۰%) می‌باشند. خمیر‌های چرب، از پمادهای کم چرب هستند و یک فیلم ضخیم نسبتاً نفوذپذیر بر سطح موضع مربوطه ایجاد می‌کند. در میان خمیرهایی که امروزه مصرف می‌شوند، می‌توان به خمیر دهانی تریامسینولون اشاره کرد (۱۰).
۲-۱-۲-۲-۶٫ ژل‌ها
طبق تعریف USP ژل‌ها سیستم‌های نیمه جامدی‌اند که، یا سوسپانسیونی از ذرات غیر آلی کوچک‌اند، یا مولکول‌های آلی بزرگی هستند که به وسیله یک مایع به داخل هم نفوذ یافته‌اند. در مواردی که توده ژل شامل یک شبکه از ذرات کوچک باشد، به سیستم دو فازه تبدیل می‌شود، مانند ژل آلومینیوم هیدروکسید. در یک سیستم دو فازی، اگر اندازه ذرات فاز پراکنده نسبتاً بزرگ باشد، توده ژل ماگما نامیده می‌شود. ژل‌های تک فازی شامل ماکرو مولکول‌های آلی هستند که به صورت یکنواخت در داخل مایع پخش می‌شوند، به طوری که هیچ نوع پیوندی بین ماکرو مولکول و مایع وجود نخواهد داشت. ژل‌ها می‌توانند هم چنین به صورت تیکسوتروپ باشند، یعنی در اثر ثابت ماندن نیمه جامد می‌شوند و در اثر بهم خوردن به حالت روان در می‌آیند (۱۰).
۲-۱-۲-۲-۷٫ آئروسل‌های دهانی
اسپری‌های دهانی به عنوان محلولی با یک جزء فعال طراحی می‌شوند، که هم می‌توانند همراه یا بدون کمک حلال بوده و در مخلوطی از پروپلانت‌های فلوروکربنی می‌باشند. این فرآورده‌ها از طریق یک دریچه تنظیم دز به محیط خارج منتشر شده و معمولاً در زیر زبان اسپری می‌شوند، مانند اسپری نیتروگلیسرین (۱۰).
۲-۱-۲-۲-۸٫ دهان شویه‌ها
محلول های آبی ای بوده که اغلب به خاطر خوشبو کنندگی، اثر ضد باکتریایی یا کنترل پلاک‌های میکروبی استفاده می‌شوند. ممکن است حاوی گلیسرین، شیرین کننده‌های مصنوعی، عوامل رنگ دهنده و طعم دهنده باشند. برخی از دهان شویه‌ها یک اثر بی‌حس کنندگی موضعی روی مخاط دهان دارند که باعث تسکین درد ناشی از جراحی‌های دهان و دندان و آفت‌ها می‌شوند (۱۰).
۲-۱-۲-۲-۹٫ سیستم‌های دندانی
اشکال دارویی کوچک جامد و فشرده‌ای هستند که برای درمان حالات بیماری‌های بسیار شدید مانند توروم لثه، توروم حاد نکروز شده و امراض لثه و بافت همراه به کار می‌روند.
اشکال دارویی کوچک (حدوداً ۵ میلی‌متر در قطر) به دندان بسته می‌شوند و دارو را برای مدت زیادی آزاد می‌کنند. مثلاً در مورد تتراسایکلین یکی از همین اشکال به گونه‌ای طراحی شده است که طی یک دوره ۱۰ روزه دارو را آزاد می‌کند (۱۰).
۲-۱-۲-۲-۱۰٫ قطره‌های دندان درد
فرآورده‌هایی هستند که برای تسکین موقت درد دندان استفاده می‌شوند. معمولاً این فرآورده‌ها شامل بی‌حس کننده‌هایی نظیر بنزوکائین، میخک، منتول و الکل می‌باشند (۱۰).
۲-۱-۲-۲-۱۱٫ آدامس‌ها
این سیستم‌ها جدید بوده و از رده سیستم‌های دارو رسانی متحرک می‌باشند و غشاء گونه، غشاء مخاطی لازم برای جذب این داروها می‌باشد. این آدامس‌ها شامل یک پایه آدامسی مناسب نظیر صمغ‌های سلولوزی یا پلیمرهای آکریلیک، عوامل شیرین کننده، طعم دهنده و آنتی‌اکسیدان می‌باشند. مانند آدامس‌های نیکوتینی (۱۰).
۲-۱-۲-۲-۱۲٫ مخاط چسب‌ها
جزء سیستم‌های نوین دارویی می‌باشند و می‌توان آن‌ها در مکان معینی از دهان چسباند. مانند قرص، ژل، خمیر، پماد، پودر (۱۰).
بخش دوم:
قرصهای سریع باز شونده دهانی
۲-۲-۱٫ قرصها
بیشتر از سایر فرمهای دارویی مورد استقبال پزشک و بیمار قرار گرفتهاند. امروزه تقریباً ۵۰% از کل اشکال دارویی به صورت قرص به بازار عرضه میگردد. علل این استقبال عبارتند از:
۱- قرصها یک فرم دارویی خوراکی بوده و معمولترین و راحتترین راه تجویز دارو نیز راه خوراکی میباشد.
۲- هر قرص حاوی یک دوز معین از یک دارو است که بیمار میتواند بدون نیاز به وسایل اندازهگیری نظیر قاشق و غیره آن را مصرف نماید. قرصها و حبها از اشکال معمول و مورد استفاده در طب قدیم بودهاند. در کتاب پنجم قانون ابن سینا انواع مختلف قرص و موارد استفاده و طرز ساخت آنها شرح داده شده است. حکیم مؤمن، انواع قرص و حب را تعریف میکند. در قرن ۱۲، در کتاب قرابادین کبیر هم قرص توسط محمد حسین عقیلی خراسانی شیرازی تعریف میشود.
تا قرن نوزدهم میلادی داروسازان و اطبا قرص را توسط دست تهیه میکردند تا این که به دنبال تحولات صنعتی در اروپا تهیهی قرصها نیز به تدریج متحول شد و ماشینهایی جهت ساخت قرص اختراع گردید. تکنولوژی تهیه‌ی قرصها در قرن بیستم پیشرفت قابل توجهی کرد. هر چند از نظر مکانیکی، اصول علمی کار ثابت ماند. با اینکه در اواخر قرن نوزدهم میلادی برای اکثر امراض، قرصهای ساخته شده به طریق صنعتی در بازار یافت میشد، ولی مدت زمانی طول کشید تا قرصها به طور رسمی وارد فارماکوپههای کشورهای مختلف گردید. به عنوان مثال در فارماکوپهی آمریکا، اولین قرص در سال ۱۹۱۶ وارد فارماکوپه نهم شد. فارماکوپه انگلیس در ۱۸۸۵ اولین قرص را پذیرفت که قرص TNG ولی تا مدت شصت سال دیگر قرصی وارد این فارماکوپه نگردید. تا اینکه در سال ۱۹۵۴ متمم هفتم فارماکوپه ۱۹۳۲ شامل ۳۵ قرص منتشر شد (۱۱،۱۲،۱۳،۱۴).
۲-۲-۱-۱٫ مزایای قرص‌ها
از بین دو فرم جامد دارویی که در حال حاضر بیشترین مصرف را دارند، یعنی قرص و کپسول، فرم قرص مزایا و محاسن بیشتری را دارا میباشد. یکی از مزایای مهم قرص این است که نمی‌توان مواد آن را عوض نمود و یا در آن تقلب کرد. در حالی که در مورد کپسول چنین نیست.

نوشته ای دیگر :   پژوهش - ارزیابی نقش فاکتورهای اقتصاد کلان و ساختار مالی بر عملکرد بانک‎های خصوصی ...

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.