۳-۴٫ ویژگیهای جسمانی و روحی شاعر
در مورد صفات و اخلاق او در طول حیات گفته شده: «وی تا قبل از پنجاه سالگی از لحاظ جسمانی تندرست وسالم بود و اندامی میانه داشت» و دلیل این امر این بیت شعری اوست که چنین سروده است:
فـإن غاضَت الأیـامُ مـاءَ شَبیِبتـی و مَـالَت بِغصنٍ مِن قـوامِی نـاعمٍ
لقـد طَـالَ صدرُ الرمحِ مِنّـی بِهِمَّۀٍ تهـزُّ بهـا العلیـاءُ صفحــۀَ صـارمِ
(ابن خفاجه؛ ۲۰۰۶: ۲۶۰)
ترجمه:
۱- اگر روزگار، آب جوانیم را خشکانده ونهال نرم و لطیف قدم را خمانده است.
۲- ولی سینهی نیزه مانند من، دارای همت بلندی است که بزرگواری با آن سینهی فراخ من «صاحب» شمشیرهای برنده را به لرزه در میآورد.
و آنگاه که قوه بینایی و شنوایی او ضعیف شد با حسرت واندوه این ابیات را سرود:
فـــآۀٍ طـویــلاً ثــم آهٍ لِکِبــرۀٍ بَکیتُ علَی عَهدِ الشَّبابِ بِهـا دَماً
وقدصدَءَت مِرآۀُ طرفِی ومَسمَعِـی فمـا أجِدُالأشیاءَ کالعَهـد فیهمـا
(همان، ۲۰۳)
ترجمه:
۱- بسیار اندوه میخورم وبسیار از پیری مینالم که به خاطر این پیری بر ایام جوانی خون گریستم.
۲- وآینهی چشم وگوشم زنگار زده است اشیاء را آن چنان که میدیدم اکنون نمیبینم.
همانطور که بیان شد ابن خفاجه دوران جوانی را با شاد کامی وخوشگذرانی سپری کرد و هرگز تن به ازدواج نداد و اکثر زندگیش را در دهکده با سرودن اشعار سپری نمود و هیچ یک از پادشاهان ملوک الطوایف را مدح نگفت. (صفدی؛۱۹۹۱: ۶/۸۳) بنابراین در زندگی و شعر ابن خفاجه دو دوره متمایز دیده میشود، نخست دورهای که با تحصیل علم ودانش وپرداختن به عیش ونوش گذشت، دوره دوم: دوره سالمندی وپارسایی وی است. اکنون با توجه به ادوار متفاوتی که شاعر در زندگی خود گذرانده، برخی ویژگیهای روحی و روانی منحصر به فردی نیز به همراه داشته که به مهمترین آنها که دراسلوب شعری وی تاثیر نهاده اشاره میکنیم.
۳-۴-۱٫ عزت نفس
شاعر در دوره ملوک الطوایف رشد کرد وهیچ یک از خلفا و امیران این حکومتها را ستایش نکرد. (زرکلی؛۱۹۹۰: ۱/۵۷) (با وجود آنکه شاعران را زیاد اکرام مینهادند) و در دیوانش جز یک قصیده در مورد معتصم بن صمادی وجود ندارد. او در زندگی اکتفا به مقدار اندک را دریافته بود و در اینباره میگوید: «من از روی گرایشهای درونی خودم شعر میسرایم نه بخاطر توقع و چشمداشتی، وبه آنچه که خداوند به من بخشیده، قانع هستم. (ابن خفاجه؛ ۱۴۱۲: ۸)
تا اینکه دوره مرابطان فرا رسید آنها را (نه به خاطر تکسب) مدح میکند وآنها را از حال خویش با خبر میکند و به مردان شاخص آنها متوسل میشود که این مرحله مقارن با دوره پارسایی و توبه او است.
۳-۴-۲٫ نازک طبیعی
ابن خفاجه مردی به غایت حساس و نازک طبع وشیفته زیباییهای انسانی و طبیعی است و مشکلپسندی او حتی در خوراک و پوشاک و رفتار وی نیز مشهود است؛ روایت شده که او در جزیره خود به نزد میوه فروشی میرفت وبرای خریدن با فروشنده چانه میزد، سپس وقتی که فروشنده رقمی یا میزانی از میوه مورد نظر را به زبان میآورد، پول رابه این شرط که خودش تعیین نموده به فروشنده میداد. (الضبی؛۱۸۸۴: ۲۰۳) یعنی به هیچ چیزی بدون گزینش و ویرایش راضی نمیشد.
۳-۴-۳٫ آرمان گرایی و بزرگ منشی
ابن خفاجه در پارهای از ابیاتش خود را انسانی آرمانگرا، هدفمند وایده آلیسم معرفی میکند واز رقیبان خود میخواهد که طمع همچشمی و رقابت با وی را نداشته باشند زیرا فضایل انسانی ومکانت علمی وادبی وی به مراتب از رقیبانش بالاتر است:
أنَّــی تُطـاوِلُنـی ودُونِـی بَسطَتـا جدًّ یُسـاعِدُنِی وجـدًّ یُسعِـد؟
طُلـتُ السماءَ فهل سَمعتَ بـحیلۀٍ تَرقَی بها نحوَ السماءِ و تَصعـد
إلِـزم ثراکَ وغُـضّ طـرفَکَ ذلـۀً فمکـانَتِی أنـاًی علیـک وأبعَـد
(ابن خفاجه؛ ۲۰۰۰: ۴۱۸)
ترجمه:
چگونه میخواهید به مقام من دست یابید وحال آنکه مرا تلاش وکوششی بسیار است که یاری میکند و شانس و اقبالی است که خوشبختی را تضمین کرده است.
۲- به بلندی آسمان رسیدهام پس شما با کدام وسیله و ابزاری میتوانید بر بلندی جایگاه من دست یابید و از من پیشی بگیرید.
۳- خاکی و فروتن باش و ذلیلانه چشم را از رقابت با من فرو بند، زیرا منزلت من بسیار دور ودست نایافتنی است.
۳-۵٫ استادان و شاگردان ابن خفاجه
ابن خفاجه در محضر استادان فرهیختهای به آموختن علوم رایج آن روز، چون قرآن، حدیث، فقه، لغت، شعر… پرداخت که در زیر به استادان برجستهی او اشاره میکنیم.
۳-۵-۱٫ استادان
چنانچه گفتیم ابن خفاجه به شهرهای مهم اطراف برای فراگیری دانش سفر کرد و در محضر استادانی فرهیخته چون ابوعلی صدفی (قاضی ومحدث)، ابوعمران موسی بن تلید(قاضی)، ابوبکر عقیق بن اسد (قاضی، فقیه وادیب)، ابواسحاق ابراهیم بن صواب (لغتشناس وادیب) علم و دانش آموخت.(ابن أبار؛ بیتا: ۱/۱۴۳) اما بیگمان اساتید دیگری را درک کرده که اکنون شناخته نیستند. افزون براین، چنانچه از دیوانش بر میآید وی با بسیاری از علما و بزرگان عصر خود ارتباط داشته است.
۳-۵-۲٫ شاگردان

نوشته ای دیگر :   پژوهش - شاخصه های الگوی مسکن پایدار (با تاکید بر نقش عرصه های گروهی ...

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.