فصل سوم
روش پژوهش

۳-۱٫ مقدمه

موضوع مورد بررسی در این پژوهش بررسی نقش کتب دینی دانشگاهی در مقابله با جنگ نرم و وضعیت اعتقادات دینی از نگاه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان در سال تحصیلی ۱۳۹۱-۱۳۹۰ است. در فصل اول این پژوهش به بیان مسئله تحقیق پرداخته شده و اهداف تحقیق بر اساس سوالات پژوهش نگاشته شده است، در فصل دوم به بررسی نظریهها و پیشنیه پژوهش پرداخته شده و در این فصل به بیان روش پژوهش پرداخته شده و نوع روش بکار گرفته در این پژوهش، جمعیت آماری مورد مطالعه، روش نمونه گیری، حجم نمونه، واحد پژوهش، تعریف نظری و عملیاتی متغیرها، ابزار پژوهش و اعتبار وروایی تحقیق، روش جمع آوری دادهها و همچنین تجزیه و تحلیل دادهها را بیان نمائیم.

۳-۲٫ روش تحقیق

مطالعه حاضر، به لحاظ اجرا از نوع پیمایشی، به لحاظ معیار زمان، مقطعی؛ به لحاظ معیار کاربرد، کاربردی و به لحاظ معیار ژرفایی، پهنانگر است. منظور از تحقیق پیمایشی( زمینه یابی) این است که جمعیتهای کوچک و بزرگ را با انتخاب و مطالعه نمونههای منتخب از آن جوامع برای کشف میزان نسبی شیوع، توزیع و روابط زمینه یابی که به ندرت ممکن است کل جمعیت را مطالعه کنند، آن نمونههای منتخب از جوامع را مطالعه میکنند و از روی این نمونهها، خصایص جامعه یا کل تعریف شده را استنباط میکنند (کرلینجر،۶۶:۱۳۷۶). پیمایش عبارت است از جمع آوری اطلاعات است که با طرح و نقشه و به عنوان راهنمای عملی توصیف یا پیش بینی و یا به منظور تجزیه و تحلیل روابط بین برخی از متغیرها صورت میپذیرد. پیمایش معمولاً در مقیاس وسیع انجام میشود و نقطه مقابل تجربیات آزمایشگاهی است که هدف آن تمرکز بیشتر در مقیاس کوچکتر است. اطلاعات مورد نیاز پیمایش از طریق پرسش نامه، مصاحبه و روشهای مناسب دیگر فراهم میآید. برای تجربیاتی که در حجم کوچک صورت میگیرد. مانند کلاس درس نیز میتوان از موارد فوق استفاده کرد(اوپنهایم، ۱۳۷۵: ۹).
روش پیمایش ابزاری است برای گرفتن پاسخ از نمونه پاسخ گویان و دارای چهار ویژگی زیر میباشد؛

  1. پیمایش یک نمونه گویایی را از جمعیت بررسی میکند، به خصوص از طریق نمونه گیری احتمالی(تصادفی ساده).
  2. پیمایش به طور مستقیم پاسخ گویان را مورد ارزیابی قرار میدهد.
  3. پیمایش روش مرجحی است برای جمع آوری داده چون از نمونه گویای جمعیت بدست میآید.
  4. پیمایش با یک مجموعه طبیعی سر و کار دارد(حسینی، ۱۳۷۹: ۱۳۵).

۳-۳٫ جامعه آماری

جمعیت یا جامعه آماری مجموعهای از واحدهاست که در چیز «صفت» یاچیزهایی «صفاتی» مشترک باشند (سرایی،۵:۱۳۷۲). در این تحقیق نیز اشتراک واحدهای جمعیت در دانشجو بودن آنها است. تعریف و تعیین حدود جمعیت آماری در هر پژوهش پیمایشی یکی از کارهای اساسی است. به طور کلی دو مجموعه از عوامل در تعریف و تعیین حدود جمعیت وارد میشود. مجموعه اول از مقتضیات مسئله ناشی میشود: زیرا دامنه شمول تحقیق متأثر از امکاناتی است که در اختیار محقق قرار دارد.در تعریف جمعیت مقتضیات مسئله دخالت تام دارد و در تحدید امکانات عملی نقش مؤثری بازی میکند(همان :۱۴).
جامعه آماری در این پژوهش، کلیه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان می باشد. دانشجویان سال اول بخاطر اینکه تازه وارد محیط دانشگاه شده اند و هنوز با محیط دانشگاه کامل آشنا نشدهاند از جامعه آماری و متعاقباً از نمونه خارج شده اند، آماره اخذ شده از اداره آموزش دانشگاه تعداد کل دانشجویان را ۱۴۰۰۰ نفر اعلام کرده که جامعه آماری این پژوهش را تشکیل میدهد.

نوشته ای دیگر :   تحلیل محتوای کتاب های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی از نظر میزان توجه ...

۳-۴٫ تعیین حجم نمونه

برای برآورد حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شده است (منصور فر، ۱۳۷۱: ۲۹۵).
N=کل جامعه آماری=۱۴۰۰۰
P=احتمال وجود صفت=۵/۰
q= احتمال عدم وجود صفت=۵/۰
t2 = انحراف معیار=۳
d2=ضریب خطا= ۱/۰
 
لازم به ذکر است که انحراف معیار به دست آمده از نتایج مطالعات پیشین اخذ شده است. رقم حاصل از فرمول فوق برابر با ۲۲۲ نفر است که حجم نمونه آماری تحقیق را تشکیل میدهد.

۳-۵٫ شیوههای نمونه گیری

روش نمونه گیری در این تحقیق روش نمونه گیری سهمیهای و تصادفی بوده است. تصادفی بودن به این صورت است که هیچ ضابطه خاصی برای انتخاب نمونه ها وجود ندارد و تک تک نمونه ها کاملاً تصادفی مشخص می شوند و دارای شانس کاملاً مساوی و برابر هستند. نمونهگیری تصادفی روشی برای انتخاب بخشی از جامعه آماری است به گونه ای که هر عضو برای انتخاب شدن شانس برابر داشته باشند. (کرلینجر، ۱۳۷۴، ۳۸۸) در نمونه گیری طبقه ای جامعه به طبقه های مختلف طبقه بندی می شود و نمونه های تصادفی از میان آن ها انتخاب می گردد(همان : ۲۰۵).
با توجه به انتخاب دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی تاکستان برای این پژوهش و اینکه این دانشگاه دارای چند دانشکده(علوم انسانی، حقوق و علوم سیاسی، کشاورزی، علوم پایه، مکانیک) است، از روش نمونه گیری خوشهای استفاده میشود سپس از بین خوشهها، دو خوشه، به عنوان نمونه تحقیق انتخاب میشوند سپس بر اساس نسبت جنسیت با روش نمونهگیری تصادفی پرسشنامهها تکمیل میشود.

۳-۶٫ ابزار جمعآوری دادهها

کیفیت و اعتبار هر پژوهش تا حد زیادی به اطلاعات و دادههای جمعآوری شده، و کیفیت اطلاعات و دادهها نیز به شیوهی جمعآوری مربوط میباشد و در این راستا ابزارهای مختلفی همچون مشاهده مشارکتی و غیرمشارکتی، پرسشنامه، مصاحبه و… جهت جمعآوری اطلاعات وجود دارند. در این پژوهشاز ابزار پرسشنامه محقق ساخته جهت جمعآوری اطلاعات استفاده میگردد و با استفاده از فنمصاحبه، سؤالات توسط پرسشگران پس از ارائه آموزش های لازم، از افراد نمونه تحقیق پرسیده میشود.

نوشته ای دیگر :   تحقيق - نقش استقرار سیستم مدیریت کیفیت بر بهبود روند بازرگانی در شرکت های تولیدی ...

۳-۷٫ واحد تحلیل

هر یک از واحدهای جمعیت را که به عنوان عضوی از نمونه در معرض انتخاب است، یک واحد انتخاب یا واحد نمونهای میخوانند، این واحد میتواند فرد یا واحد نهایی، یا مجتمعی از افراد یا اصطلاحاً خوشه باشد(سرایی، ۱۳۷۵: ۶). واحد تحلیل(واحد آماری)، بر اساس متغیر وابسته که قصد تبیین آن وجود دارد انتخاب میشود(هومن، ۱۳۷۳: ۱۶۷).
واحدهای تحلیل آن چیزهایی هستند که ما برای توصیف خلاصهای از این گونه واحدها و تبیین تفاوتهای میان این واحدها به بررسی آنها میپردازیم(ببی[۷۴]،۲۰۰:۱۳۸۷). واحد تحلیل[۷۵] واحدی است که اطلاعات از آن گردآوری میشود: واحدی که خصوصیات آن را توصیف میکنیم. غالباً در تحقیقات پیمایشی واحد تحلیل فرد است (دواس،۴۱:۱۳۸۷).
تحقیقات از نظر واحد تحلیل به دو گروه تقسیم میشوند، ۱) تحقیقاتی که واحد مشاهده آنها فرد است ۲) تحقیقاتی که واحد مشاهده آنها جمع یا گروه است، در این تحقیق واحد تحلیل فرد است. برحسب اینکه واحد تحلیل فرد یا جمع باشد سطح تحلیل نیز فردی یا جمعی است، گذر از یک سطح به سطح دیگر سبب ایجاد مشکلات وسفسطه در تحلیل میگردد و در واقع سطح تحلیل یک مانع مهم برای تعمیم دادهها بر سطح دیگر است، به طوری که نمیتوان دادههای یک سطح را به سطح دیگر تعمیم داد. بنابراین داده های این تحقیق در سطح فرد(دانشجو) است و به سطح جمعی قابل تعمیم نیست. بنابراین واحد تحلیل دراین پژوهش هر یک از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان است.
۳-۸٫ پایایی یا قابلیت اعتماد[۷۶]
مقصود از پایایی یک وسیله اندازه گیری است که اگر خصیصه مورد سنجش را با همان وسیله (یا وسیله مشابه و قابل مقایسه با آن) تحت شرایط مشابه دوباره اندازه بگیریم، نتایج حاصله تا چه حد مشابه، دقیق و قابل اعتماد است(هومن،۲۲۸:۱۳۷۶).متداولترین روش تعیین پایایی ابزار آزمون، روش موسوم به آلفای کرونباخ است(مهدوی،۳۷:۱۳۷۷).
مطابق این روش، قابلیت اعتماد یک آزمون براساس نسبت واریانسهای درونی آزمون محاسبه میشود و فرمول برآورد ضریب آلفای کرونباخ[۷۷] چنین است:
این آزمون همسانی درونی یا ثبات درونی را ارزشیابی میکند و نشان میدهد که سؤالهای آزمون تا چه حد برای اندازهگیری خصیصه مورد نظر با یکدیگر هماهنگی دارند. در این تحقیق نیز از آزمون آلفای کرونباخ برای سنجش میزان پایایی مقیاسهای تحقیق استفاده شده است. جهت سنجش پایایی در تعداد یک دهم حجم نمونه پرسشنامه در بین دانشجویان جامعه آماری تکمیل شد و پس از آن آلفای کرونباخ محاسبه گردید.
نتایج به دست آمده آلفا محاسبه شده در جدول زیر آمده است:

محاسبه پایایی
برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.