سایر ماههای سال افزایشی است .
عسگری ، احمد و رحیم زاده ، فاطمه ، 1382، در مقاله خود تحت عنوان برجستگی نوسان بارش در کشور نسبت به روند و جهش آن بیان داشته که عنصر بارش را می توان یکی از عناصر پیچیده و غیر ترمودینامیک جو دانست که دارای تغییرات زمانی و مکانی قابل ملاحظه ای است. این تغییرات زمانی در مکانهای خشک و نیمه خشک از شدت بیشتری برخوردار است. چون بخش اعظم کشور ما هم در مناطق خشک و نیمه خشک دنیا قرار دارد. تغییر در الگوهای بارش مانند تغییر در نوع ،میزان و تاریخ های بارش از حساسیت زیادی برخوردار بوده و افزایش یا کاهش آن و یا تغییر قابل ملاحظه در رخداد موارد حدی که منجر به بروز سیل یا خشکسالی می شود مسلما می تواند تاثیر بسزایی در برنامه ریزیهای کلان کشور داشته باشد.
بابایی فیئی، ام سلمه و فرج زاده ، منوچهر ، 1382، در مقاله خود تحت عنوان شاخص های مکانی بارش و تغییرات آن در ایران بیان داشته تغییرات زمانی و مکانی بارش از ویژگیهای اصلی اقلیم ایران می باشد. از اینرو اطمینان به دریافت حداقل مقدار بارندگی در نواحی مختلف جغرافیایی را تحت تاثیر قرار می دهد. نتایج تحقیق نشان دهنده 6 الگوی مکانی در دوره 11 ساله اول ، 6 الگوی مکانی در دوره 11 ساله دوم و 8 الگوی مکانی در دوره 11 ساله سوم می باشد.
براتی ، غلامرضا و حیدری ، ایرج ، 1382، در مقاله خود تحت عنوان رده بندی منابع رطوبی بارش های غرب ایران (سال آبی 85-1984) بیان داشته هرچند در دهه های اخیر بهره برداری های غیر علمی از منابع آب و خاک غرب ایران این مناطق پر عارضه را دستخوش خسارات فزاینده ناشی از سیل ساخته است. اما شناخت ساز و کار موجهای بارش زا و تغییرات زمانی آرایش سیستم های فشار عامل به روش سینوپتیک می تواند زمینه بهتری برای برنامه ریزی در جهت کاهش خسارات و مهار آسیب ها ایجاد نماید.نتایج این تحقیق نشان داد با استقرار عمومی فرود تراز 500 هکتاپاسکال در شرق مدیترانه و هماهنگ با تغییرات زمانی مقادیر بارش ، این دریا با 4/45 درصد بیشترین سهم را در تامین رطوبت بارشهای غرب ایران دارد و پس از آن به ترتیب دریاهای سرخ با 7/37 و سیاه با 9/16 درصد قرار می گیرند.
– برهمین اساس کتابهای مختلفی چاپ و مقالات زیادی در مجلات مختلف منتشر شده است و پایان نامه‎های زیادی در این رابطه نگاشته شده است.
1-10- مشکلات تحقیق
هر تحقیقی مشکلات مخصوص به خود را دارد و در این تحقیق نیز می توان عدم همکاری برخی از سازمانها در ارائه اطلاعات و کمبود آمارهای منسجم در ارتباط با بارشهای 24 ساعته را بیان نمود
1-11- قلمرو تحقیق
بندر انزلی در شمال مرکزی استان گیلان در طول جغرافیایی49 درجه و28 دقیقه و عرض جغرافیایی37 درجه و 28 دقیقه واقع شده است و ارتفاع آن از سطح دریای آزاد منهای 26متر می باشد از شمال به دریاچه بزرگ خزر و از شرق به شهرستان رشت و از جنوب به شهرستان صومعه سرا و از غرب به شهرستان رضوانشهر متصل می شود. وسعت شهرستان 7/304 کیلومتر مربع است. بندرانزلی دارای یک شهر به نام انزلی، یک بخش به نام بخش مرکزی با دو دهستان به نام های دهستان چهارفریضه با 21 آبادی و دهستان لیجارکی حسن رود با 7 آبادی می باشد. بندرانزلی در ناحیه ای کاملاً جلگه ای و ساحلی به صورت طولی در ساحل دریاچه خزر واقع شده و از آب وهوای معتدل برخوردار است و به دلیل قرار گرفتن در ساحل ماسه ای دریا از موقعیت مناسبی برای توریسم برخوردار است. بندرانزلی در محل به هم پیوستن تالاب به دریاچه خزر و بر روی رسوب های دلتائی آن قرار گرفته و به همین جهت شهر از سه قسمت تشکیل شده است. بخش غربی یا انزلی، بخش میانی یا شبه جزیره میان پشته و بخش شرقی به نام غازیان.
نقشه شماره(1-1):نقشه موقعیت محدوده مورد مطالعه
2- مبانی نظری تحقیق
2-1- مقدمه
بارندگی در سطح کره زمین دارای تغییرات مکانی و زمانی زیاد است. میانگین بارندگی در سطح کره زمین بین 700 تا 900 میلی متر در سال تخمین زده شده، ولی تغییرات بارندگی در دنیا به گونه ای است که برخی نواحی کره زمین در 20 سال متوالی هیچگونه بارندگی دریافت نمی کنند، در حالی که در بعضی نقاط دیگر مانند چراپونچی واقع در شمال خلیج بنگال سالانه در حدود 24600 میلی متر بارندگی دریافت می کند . اگر این مقدار را با میانگین بارندگی سالانه ایران که در حدود 240 میلی متر است مقایسه کنیم بارندگی ایران کمتر از یک سوم متوسط بارندگی در سطح دنیاست( علیزاده، 1380 )
نحوه پراکندگی بارش بر روی زمین را عوامل بوجود آورنده آن، یعنی عامل صعود و منبع رطوبت تعیین می‎کند. در جایی که این دو عامل در کنار هم باشند حداکثر بارش رخ می دهد و در جایی که هیچ کدام از این عوامل موثر نباشد میزان بارش به حد اقل ممکن می رسد . از این رو کره زمین را ازنظر میزان بارش به سه ناحیه می توان تقسیم کرد که عبارتند از : نواحی پرباران، نواحی کم باران و نواحی با بارش متوسط(علیجانی و کاویانی، 137 )
2-2- فرآیند بارش
از لحاظ تعریف، بارش (Precipitation)، هر گونه رطوبت متراکمی است که به سطح زمین فرو می ریزد. بنابراین، فرآیند تراکم باید قبل از بارندگی صورت گیرد. معمولاً بارندگی، از انواع ابرها می بارد. اما ممکن است تمام ابرها ایجاد بارندگی نکنند. فقط وقتی قطرات آب، تکه های یخ و یا بلورهای آن آنقدر بزرگ می‎شوند که بر نیروهای شناوری و بالا دهنده ی قطرات آب در هوا فایق آینده بارندگی انجام می شود.
وقتی مقایسه ای بین اندازه ذرات ابری که باران ازآن می بارد یا ابری که ایجاد باران نمی کند به عمل می‎آید، متوجه می شویم فرآیند و یا فرآیندهایی وجود دارند که هنوز شناخته نشده اند. برای مثال، متوسط اندازه یک ذره ابر، که تخمین زده می شود در مدت 100 ثانیه متراکم شده باشد، 04/0 میلی متر است، و حداکثر اندازه یک ذره متراکم 2/0 میلی متر است. به هر حال، قطرات باران معمولی از 5/0 تا 4 میلی متر تغییر می کنند.
مساله مهم در فیزیک بارندگی این است که چرا بعضی از ابرها قطراتی به اندازه قطره باران درست می کنند و دیگر ابرها چنین کاری را ننمی کنند. اگرچه تراکم مستقیم سبب ایجاد قطرات بزرگ نمی شود، اما برخورد و همامیزی قطرات با یکدیگر قطرات بزرگی ر ابوجود می آورد. برخورد مکرر، قطراتی با اندازه باران ر اتشکیل می دهد. کارآرایی همامیزی در شکل 2-1 که سرعت رشد قطرات آب ر ادر حالت تراکم و همامیزی نشان می دهد مشخص شده است. پس از این که اندازه قطرات به 04/0 میلی متر رسید، رشد آنها بیشتر به علت همامیزی است تا تراکم. هنوز این سوال وجود دارد که چرا همامیزی در بعضی از ابرها اتفاق می افتد و در بعضی دیگر نه. جواب این سوال تا حدودی در شکل 2-1 نشان داده شده است. کمتر از یک حد آستانه (حدود 04/0 میلی متر) قطرات آن قدر کوچک هستند که بطور مداوم با یکدیگر ادغام نمی‎شوند. اما چرا بعضی از ابرها به این اندازه می رسند و بعضی دیگر نمی رسند؟ جواب این سوال در طبیعت و اندازه هسته های تراکم اولیه نهفته است. در مناطق حاره، که بیشتر سطوح آنها اقیانوس است، ذرات درشت نمک در هوا وجود دارد و قطرات باران در اطراف آنها تشکیل می گردد. این قطرات سپس با همامیزی درشت تر می شوند.
در عرض های جغرافیایی میانه و زیاد، ابرها ان قدر مرتفع هستند که درجه حرارت آنها در زیر نقطه انجماد است. در چنین ابرهایی قطرات کوچک آب و بلورهای یخ به صوزت توام وجود دارند(شکل 2-2). در این وضعیت چون فشار بخار آب بیشتر از فشار بخار یخ در همان درجه حرارت است لذا چنین به نظر می رسد که هوا از نظر قطرات آب در حالت اشباع، و از نظر بلورهای یخ در حالت فوق اشباع است. با توجه به این که بخار آب بتدریج در اطراف ذرات یخ انباشته می شود کم کم هوا از حالت اشباع خارج شده و قطرات کوچک آب شروع به تبخیر می کنند. این عمل آن قدر ادامه پیدا می کند تا تمام قطرات کوچک آب تیخیر شوند و یا آن که بلورهای یخ به قدری بزرگ شوند که از ابر خارج و به پایین سقوط نمایند. در طی سقوط، گرم و ذوب می شوند و به عنوان قطرات باران در می آیند که با همامیزی، درشت و درشت تر می شوند. این پدیده، که معمولاً در ابرهایی که دماهای آنها 10- تا 30- درجه سانتی گراد است به خوبی عمل می کند به نام پدیده برژرون (Bergeron) نام گذاری شده است ( برژرون دانشمند هواشناسی نروژی است که برای اولین بار این پدیده را توصیف نمود).
2-3- بارش و مشخصات آن
منظور از بارندگی، کلیه نزولات جوی است که به سطح زمین و ارد می شوند . تشکیل قطرات باران
یکی از پیچیده ترین پدیده های هواشناسی است . اگر هوا خالص می بود عمل تقطیر فقط زمانی
صورت می گرفت که هوا بیش از اندازه از بخار آب اشباع می بود، اما وجود ذرات ناخالص در هوا
اطلاق می شود، باعث می گردد تا در شرایط اشباع معمولی نیز (aerosol) که به آن هستک یا آئروسلی وجود داشته باشد عوامل محیطی بر روی آن اثر گذاشته و آن را تغییر می دهد . لذا تعریف و یا معیار ثابتی برای شناخت اینگونه پدیده های اقلیمی وجود ندارد.
تاکنون تعاریف متفاوتی، بر اساس معیارهای مختلف، در مراجع علمی ارائه گردیده است که مواردی از آن اشاره می گردد:
– رخدادهایی از بارندگی که باعث تجمع زیاد آب حاصل از باران در یک سطح مشخص گردد.
– در کشور ما برای بارش سنگین یک معیار تعیین شده وجود دارد که عبارت است از، هر روزی که بارندگی آن 30 میلی متر و یا بیشتر باشد آن را روز با بارندگی سنگین گویند.
2-5- عوامل و محل حدوث بارش سنگین
محل حدوث بارشهای سنگین، عوامل ایجاد آن را به خوبی مشخص می کند که عبارتند از عوامل صعود و بخصوص دسترسی به بخار آب. فراوانی روزهای بارش سنگین در ساحل غربی دریای خزر آن هم در فصل پاییز، وجود بخار آب فراوان دریای خزر و ناپایداری حاصل از همرفت وزشی نسبتا سرد سیبری به هنگام عبور از روی دریای خزر را نشان می دهد . در تمام سواحل خزر، فصل بیشینه بارشهای سنگین فصل پاییز است و تعداد آنها به تناسب کاهش اثر بادهای سیبری از غرب به شرق کاهش می یابد. در دیگر نقاط کشور فراوانترین فصل این گونه بارشها زمستان است . در زمستان مسیراصلی سیکلونهای مدیترانه از زاگرس مرکزی می گذرد که با خود عامل صعود و رطوبت فراوان می آورد.
در سواحل جنوب هم به جهت دسترسی به بخار آب فراوان به هنگام ورود عوامل صعود قوی، باران های سنگین اتفاق می افتد. عامل اصلی کاهش بارندگی های سنگین در مرکز و شرق کشور نرسیدن بخار آب کافی به منطقه است.
جدول شماره(2-1): متوسط آمار روزهای با بارش 30 میلی متر و بیشتر(علیجانی، 1376 )
ایستگاه
فصل
بندر انزلی
بهار
4/1
تابستان
9/3
پاییز
10
زمستان
2/3
سال
5/18
شدیدترین بارشها در ساحل دریای خزر بویژه در قسمت غربی آن رخ می دهد و هر چه که از غرب به شرق می رویم از تعداد روزهای دارای بارش سنگین کاسته خواهد شد . ناحیه دیگری از کشور که دارای بارش سنگین است ارتفاعات زاگرس است که از دزفول شروع شده و تا سنندج ادامه می یابد .
ناحیه سوم که این گونه بارشها در آن رخ می دهد ساحل خلیج فارس از بوشهر تا جاسک است. در بقیه نقاط کشور در نواحی کوهپایه ای و کوهستانی روزهای بیش از 30 میلی متر بارندگی بسیارکمتر اتفاق می‎افتد و در نواحی پست مرکزی هم اصلاً اتفاق نمی افتد (علیجانی، 1376 ).
2-6- انواع روشهای مطالعه بارش سنگین
سه روش برای مطالعه این پدیده اقلیمی وجود دارد که هر کدام از آنها رامی تواند بایکدیگر تلفیق و به صورت یک روش جدید ارائه نمود. سه روش اصلی عبارتند از:
– روشهای سینوپتیک : مطالعات زیادی در زمینه بارشهای سنگین، درداخل و خارج ازکشور، با

مطلب مرتبط :   پایان نامه با کلید واژه هایارزش بازار، بورس اوراق بهادار، ارزش شرکت

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید