سالانه
6/1713
با توجه به جدول فوق چنین می توان نتیجه گرفت:
درایستگاه انزلی به لحاظ فراوانی روزهای همراه با بارش در ماه نوامبر با 15 روز دارای بیشترین فراوانی و در ماه ژوئیه با 5 روز دارای کمترین فراوانی بوده است. بیشترین و کمترین میانگین مقدار بارش نیز به ترتیب در ماههای اکتبر و ژوئن اتفاق افتاده است.حداکثر مقدار بارش نیز ماه اکتبر اتفاق افتاده است.
از نظر انحراف معیار نیز ماههای اکتبر و مه به ترتیب دارای بیشترین و کمترین مقدار را دارا بودند.
به طور کلی در مورد الگوی بارش ماهانه استان گیلان چنین می توان گفت:
در فصل گرم سال بیشتر نقاط کشور کمترین میزان بارش را تجربه می کنند، و این شرایط به دلیل حاکمیت پرفشار جنب حاره است که در این موقع از سال بر ایران تسلط کامل دارد و باعث کاهش عامل صعود دربیشتر نواحی ایران می شود. اگر چه در استان گیلان بارش های بیشتری را نسبت به دیگر نقاط کشور دردوره گرم سال شاهد هستیم ولی باز هم مقدار بارش در این منطقه کاهش چشمگیری داشته است . هر چند نمی توان عامل بارش در این نواحی که همان پرفشار سیبری است را نادیده گرفت، چون در فصل گرم سال تأثیر این عامل بر روی بارش در نواحی ساحل جنوب غربی دریا بسیار اندک خواهد شد.
در فصل سرد سال پرفشار جنب حاره توسط بادهای غربی به عرضهای پایین تر رانده خواهد شد و با
حاکمیت بادهای غربی و آغاز فصل سرد در کشور میزان بارندگی و فراوانی بارندگی در تمامی نقاط
کشور افزایش خواهد یافت و استان گیلان و همچنین شهر بندر انزلی نیز از این قاعده مستثناء نخواهد بود.
همانگونه که ازجدول بالا پیداست حداکثر میانگین بارش با 4/322 میلی متر در ماه اکتبر رخ داده است. در فصل پاییزآب دریای خزرهنوزگرمای خودرا از دست نداده و بادهای بسیار سردوخشک سیبری دراین فصل جهت جنوبغربی راانتخاب کرده وشروع بوزیدن می کنند و ازروی آب گرم دریای خزرفاصله بسیارزیادی راطی کرده و بعلت سرد و خشک بودن بسیار قابلیت جذب رطوبت فراوان را
داشته ودرخود ذخیره می کنند. زمانیکه این توده هوای بسیارمرطوب باطی مسافت زیادی به خط ساحلی رسیده دراثربرخوردبا توده کوهستانی البرزبارشهای فراوان وسنگینی بوجود می آورند.
در فصل بهار و تابستان بعلت کمبودتوده هوای مرطوب و عامل صعود کمترین بارشهابه لحاظ میزان وفراوانی رخ خواهدداد. ازاین اعدادچنین میتوان نتیجه گرفت که پربارانترین ماه بارندگی درانزلی درفصل پاییزبوده است وکم بارانترین ماه بارش درفصل تابستان و بخصوص بهارقرارگرفته است.
همچنین می توان چنین استنباط کرد که ایستگاه انزلی از پربارانترین ایستگاههای استان گیلان درنزدیکی نوار ساحلی و در بخش مرکزی این استان واقع شده است و علت این امر نزدیکی به منبع رطوبتی عظیمی چون دریای خزر و عامل صعود فراوان در طول سال می باشد .
5-2-3- رژیم روزهای همراه با بارش
برای تحلیل روزهای همراه با بارش در طی دوره آماری مورد نظر، از مقدار بارش های نازل شده در ایستگاه که بیشتر از صفر میلی متر بوده اند جمع شده و عدد حاصل در ستون مقدار بارش نوشته شده است .برای تعیین میانگین روزانه بارش هر ایستگاه، مجموع مقدار بارش را به تعداد روزهای دوره آماری تقسیم نموده و عدد حاصل، در ستون میانگین نوشته شده است. برای تعیین فراوانی تمامی روزهای که در طی سی سال دوره مطالعه باران در آن به وقوع پیوسته محاسبه کرده و عدد مربوط به هر ایستگاه در ستون فراوانی نوشته شده است. بر اساس این داده ها جدول شماره( ) در ذیل ارائه گردیده است.
جدول شماره(5-3 ): روزهای همراه با بارش در ایستگاه مطالعاتی( 2005 –1966)
پارامتر
ایستگاه
فراوانی
مقدار بارش
میانگین روزهای همراه با بارش
میانگین روزانه بارش
انزلی
4001
53101
13/ 2
4/8
جدول فوق نشان می دهد که ایستگاه انزلی 2/13 میلیمتر بارش در هر روز را را دارا می باشد.همچنین این ایستگاه دارای 53101 میلی متر بارش در طی سی سال بودهاست. بطور کلی می توان گفت که بیشترین مقدار و فراوانی روزهای همراه با بارش در ایستگاههای نزدیک به نوار ساحلی دریای خزرو کم ارتفاع بوقوع می پیوندد.
5-2-4- رژیم ماهانه بارش 24 ساعته
برای تعیین رژیم ماهانه بارش 24 ساعته، داده ها را بر حسب ماههای سال مرتب کرده و از بارشهای هر ماه میانگین گرفته و بر اساس این داده ها جدول ذیل ارائه گردیده است.
جدول شماره ( 5-4 ): میانگین ماهانه بارش 24 ساعته (میلی متر) در ایستگاه انزلی
ماههای سال
پارامتر
ژانویه
فوریه
مارس
آوریل
مه
ژوئن
ژوئیه
اوت
سپتامبر
اکتبر
نوامبر
دسامبر
فراوانی
8/1
8/0
6/0
3/0
1/0
5/0
4/0
0/1
0/3
0/4
3/3
4/2
میانگین
2/80
6/31
0/23
1/13
6/4
3/21
4/19
3/58
5/177
1/245
1/192
6/121
حداکثر
0/237
0/139
0/90
0/118
0/38
0/127
0/148
0/308
4/625
0/583
0/772
0/418
حداقل
31
30
31
32
5/32
34
5/32
33
33
4/30
34
30
انحراف معیار
3/11
9/6
6/5
5/4
2/2
6/5
8/5
8/11
4/20
23
5/20
7/14
مجموع سالانه
8/987
با توجه به جدول فوق مشخص می شود که در ایستگاه انزلی ماه اکتبر و مه با میانگین 1/245 میلی متر و 6/4 میلی متر باران به ترتیب دارای میانگین حداکثر و میانگین حداقل بارش 24 ساعته بوده است. همچنین به لحاظ فراوانی روزهای همراه با بارش 24 ساعته در ماه اکتبر ایستگاه انزلی با میانگین 4 روز همراه با بارش دارای بیشترین فراوانی بوده است.
از جدول ارائه شده مربوط به میانگین بارش 24 ساعته ماهانه اینگونه می توان نتیجه گرفت:
در ماههای گرم سال از مقدار بارش بسیار کاسته می شود که این ویژگی به این دلایل است که با تسلط پرفشار جنب حاره بر کشور باعث کاهش رطوبت و همچنین کاهش عامل صعود شده و این دو عامل باهم ترکیب شده و باعث کاهش شدید باران در کل کشور و به تبع آن در استان گیلان و انزلی شده و به دنبال آن میزان بارش ها در این ایستگاه کاهش می یابد. اما در فصل سرد سال با شروع حرکت باد های غربی به سمت کشور و منتقل کردن رطوبت کافی از منابع عمده رطوبتی باعث افزایش رطوبت شده و همچنین با سرد شدن هوای کشور عامل صعود افزایش پیدا کرده و این دو ویژگی یعنی عامل صعود و رطوبت کافی باعث می شود تا بارش در کشور و به دنبال آن در استان گیلان و شهر انزلی افزایش یابد و به همان نسبت به میزان بارش 24 ساعته در ایستگاه انزلی افزوده می شود.
بطور کلی می توان چنین گفت که : رژیم بارش ماهانه و رژیم ماهانه بارش 24 ساعته در طول دوره آماری دارای یک الگو بوده است، و کم بارانترین فصل و پربارانترین فصل در هر دور رژیم به ترتیب بهارو پاییز بوده است.
5-3- شدت بارندگیهای کوتاه مدت و منحنیهایIDF ) Intensity Duration Frequency (
یکی از مسائل مهم در بررسی و تجزیه و تحلیل ریزشهای جوی، رگبارها میباشند که عوامل محلی در ایجاد آنها نقش اساسی دارد. به عبارت دیگر مشخصه این رگبارها به تبع از موقعیت جغرافیائی منطقه باعث وقوع سیلابهای مختلف و گاهاً مخرب میگردد. شدت بارش، مقدار بارندگی در واحد زمان است که معمولاٌ برحسب میلیمتر بر ساعت یا اینچ بر ساعت بیان میشود.
منظور از فراوانی وقوع یک باران با مدت مشخص این است که در یک دوره زمانی معین چند بار می توان انتظار داشت که بارانی مشابه آن رخ دهد.
بطور کلی هرچه مدت بارش کوتاه باشد شدت آن زیاد خواهد بود و بر عکس بارانهای درازمدت از شدت کمتری برخوردار میباشند. روابط شدت- مدت بارندگی با تناوب یا دوره برگشت تغییر میکند. هرچه دوره بازگشت طولانیتر باشد بارانهای شدیدتری انتظار میرود.
مشخصات ویژه سیل از قبیل حجم سیلاب‌، دبی اوج و زمان رسیدن به این دبی بستگی به مشخصات بارندگی طراحی دارد. هر باران طرح با سه ویژگی مشخص می شود که عبارتند از‌:
– مدت یا تداوم (از شروع تا خاتمه بارش به دقیقه یا ساعت )
– شدت (مقدار بارش در واحد زمان به میلیمتر در ساعت و یا …)
– فراوانی وقوع (متوسط تعداد سالهایی که بین وقوع دو بارندگی مشابه وجود دارد)
داشتن رابطه یا نموداری که از روی آن بتوان به ازاء تداوم‌های مختلف مقدار شدت بارندگی را تخمین زد از ملزومات عمده‌ای است که در طراحی سازه‌های آبی از آن استفاده می‌شود از طرف دیگر سازه های آبی مانند سیل بند، زه کش، پل‌، سد‌، جوی‌های جمع آوری هرز‌آب و امثال آن برحسب اهمیت و حساسیت به تخریب و یا مقدار هزینه ای که صرف احداث آن می‌شود یا خطراتی که ممکن است به لحاظ جانی و مالی در اثر خراب شدن ببار آورد با دوره بازگشت مشخص طراحی می شوند. بنابراین شدت یا مقدار بارندگی که به ازاء یک تداوم معین در طراحی از آن استفاده می شود (باران طرح‌)‌ باید مربوط به دوره بازگشت موردنظر باشد. تغییرات شدت بارندگی نسبت به دوره بازگشت یک تابع آماری – احتمالاتی است که برای هر منطقه اقلیمی مقدار متفاوتی دارد. داشتن این رابطه نیز از ملزومات طراحی در سازه های آبی است. از تلفیق روابط فوق می‌توان به توابع یا نمودارهای واحدی دست یافت که بتوان از روی آنها مقدار شدت بارندگی را در تداومها و دوره های بازگشت مختلف برآورد نمود. در یک دوره بازگشت ثابت شدت بارندگی با تداوم آن رابطه معکوس دارد. بدین ترتیب که هرچه مدت بارش کوتاه باشد حداکثر شدتی که می توان از آن انتظار داشت زیاد خواهد بود. برعکس بارانهای دراز مدت از حداکثر شدت کمتری برخوردار خواهند بود. البته این بدان معنی نیست که مثلا شدت تمام بارانهای دو ساعته از شدت بارانهایی با تداوم یک ساعت کمتر است. در این مورد تا به حال روشهای تجربی و روابط متفاوتی به منظور محاسبه بارش در مدت زمان های دلخواه با دوره برگشت مورد نظر ارائه شده است که می توان به تحقیقات بل (1969)‎‏‎‎‎‏، بیژن قهرمان (1366) و فریبرز وزیری (1376) اشاره کرد.
بل (Bell)، آمار بارندگی 157 ایستگاه باران سنج ثبات را در آمریکا با دوره آماری بیش از 30 سال‌، تجزیه و تحلیل کرده و نسبت‌های ساده‌ای بین مقدار باران در دوره های برگشت مختلف 2 تا 100 سال به دوره برگشت پایه 10 سال ارائه کرده است‌. وی معتقد است که نسبتهای بدست آمده به موقعیت جغرافیایی ایستگاه‌ها بستگی ندارد و در هر نقطه از جهان قابل تعمیم است. محققان دیگری نیز در دیگر نقاط جهان با در نظر گرفتن دوره های برگشت با پایه مختلف‌، نسبتهای مشابهی بدست آورده‌اند که اگر دوره برگشت پایه به 10 سال تبدیل شود نسبتهای بدست آمده تناسب خوبی با نتایج ارائه شده بوسیله Bell خواهد داشت. روابط بل به صورت زیر می باشد.
A)
B)
رابطه A‌، جهت تخمین مقدار باران در مدت 5 تا 120 دقیقه و دوره های باز‌گشت 2 تا 100 سال با توجه به مقدار بارندگی یک ساعته با دوره بازگشت 10 ساله بکار می‌رود. که در آن مقدار مقدار باران برحسب میلیمتر در مدت دوام t دقیقه و دوره بازگشت T سال است.
رابطه B نیز برای تخمین بارندگی‌های کوتاه مدت در پایه های زمانی بیشتر از 5 دقیقه با دوره بازگشت 2 تا 100 سال می‌‌باشد.
قهرمان در تحقیقات خود در سال 1366 تحت عنوان تخمین روابط شدت‌، مدت‌، تناوب بارندگی در نقاط مختلف ایران با استفاده از آمار ایستگاه های باران سنج ثبات ، روابطی مشابه روابط بل ارائه نموده است‌. وی برای تخمین مقدار بارندگی با زمان‌های دوام 15 دقیقه تا 2 ساعت رابطه A و برای زمان 15 دقیقه تا 20 ساعت رابطه B را با دوره های برگشت 2 تا 100 سال و برای محاسبه بارندگی یک ساعته با دوره برگشت 10 ساله رابطه C را در ایران ارائه کرده است.
A) B)
C)
در روابط فوق،T دوره برگشت به سال و t مدت دوام بارندگی به ساعت و مقدار بارندگی با مدت دوام t و دوره برگشت T

مطلب مرتبط :   منابع و ماخذ پایان نامهانتقال اطلاعات، علوم ارتباطات، پژوهشگران

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید