یب همبستگی سن پاسخگو و تعداد ایدهآل فرزند ………………………………………………………….. 72
جدول 5-2-2 نتایج ضریب همبستگی سن ازدواج پاسخگو و تعداد ایدهآل فرزند ……………………………………………….. 73
جدول 5-2-3 نتایج ضریب همبستگی مدت زمان ازدواج پاسخگو و تعداد ایدهآل فرزند …………………………………….. 73
جدول 5-2-4 نتایج ضریب همبستگی بعد خانوار و تعداد ایدهآل فرزند ………………………………………………………………. 73
جدول 5-2-5 نتایج ضریب همبستگی تعداد خواهر و برادر پاسخگو و تعداد ایدهآل فرزند …………………………………. 74
جدول 5-2-6 نتایج تحلیل واریانس تعداد ایدهآل فرزند برحسب وضعیت اشتغال ………………………………………………. 74
جدول 5-2-7 نتایج تحلیل واریانس تعداد ایدهآل فرزند برحسب میزان درآمد ……………………………………………………. 75
جدول 5-2-8 نتایج ضریب میزان بهرهمندی از تسهیلات و تعداد ایدهآل فرزند ………………………………………………….. 75
جدول 5-2-9 نتایج تحلیل واریانس تعداد ایدهآل فرزند برحسب میزان تحصیلات ……………………………………………… 76
جدول 5-2-10 نتایج تحلیل واریانس تعداد ایدهآل فرزند برحسب میزان مطالعه ……………………………………………….. 76
جدول 5-2-11 نتایج تحلیل واریانس تعداد ایدهآل فرزند برحسب طبقه اجتماعی …………………………………………….. 77
جدول 5-2-12 نتایج ضریب همبستگی میزان استفاده از وسایل ارتباط جمعی و تعداد ایدهآل فرزند ………………. 77
جدول 5-2-13 نتایج تحلیل واریانس تعداد ایدهآل فرزند برحسب میزان آگاهی از روشهای جلوگیری از حاملگی …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 78
جدول 5-2-14 نتایج تحلیل واریانس تعداد ایدهآل فرزند برحسب ترجیح جنسی فرزند ……………………………………. 78
جدول 5-2-15 نتایج تحلیل واریانس تعداد ایدهآل فرزند برحسب میزان گرایش مذهبی ………………………………….. 78
جدول 5-2-16 نتایج تحلیل واریانس تعداد ایدهآل فرزند برحسب نگرش نسبت به نقشهای جنسیتی ……………. 79
جدول 5-2-17 نتایج ضریب همبستگی نگرش نسبت به فرزند و تعداد ایدهآل فرزند ………………………………………… 80
عنوان صفحه
جدول 5-2-18 نتایج ضریب همبستگی هنجار ذهنی تعداد مطلوب فرزند و تعداد ایدهآل فرزند ……………………….. 80
جدول 5-2-19 نتایج ضریب همبستگی میزان کنترل اقتصادی درک شده و تعداد ایدهآل فرزند ……………………… 81
جدول 5-2-20 نتایج رگرسیون گام به گام تعداد ایدهآل فرزند …………………………………………………………………………… 82
جدول 5-2-21 ضرایب رگرسیونی متغیرهای تأثیرگذار بر شاخص هنجار ذهنی تعداد مطلوب فرزند ……………….. 84
جدول 5-2-22 ضرایب رگرسیونی متغیرهای تأثیرگذار بر شاخص میزان کنترل درک شده برای داشتن فرزند …85
جدول 5-2-23 میزان تأثیر مستقیم، غیر مستقیم و کل متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته تعداد ایدهآل فرزند…87
جدول 6-1 نتایج آزمون فرضیههای تحقیق …………………………………………………………………………………………………………… 95
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 3-1: مدل کلی تئوری رفتار برنامهریزی شده ……………………………………………………………………………………………. 40
نمودار 3-2: مدل مفهومی تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………….. 41
نمودار 3-3 مدل تجربی تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………… 42
نمودار 5-1 تحلیل مسیر …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 86
فصل اوّل
کلیات
1-1- مقدمه
در تحقیقی که توسط پین40 (2004) با عنوان “تأثیر نرخ کاهش یافتهی باروری بر روی سلامت زنان” در کانادا انجام گرفت، مشخص شد که طی سالهای اخیر میزان باروری بسیار کاهش یافته و حتی زیر حد جایگزینی بوده است. عوامل متعددی در کاهش تعداد فرزند نقش داشتند. عواملی که ارتباط مستقیمی با تعداد فرزندان داشتند، دربرگیرندهی مواردی از جمله تحصیلات کمتر از دبیرستان، نداشتن همسر، بیکار بودن و تصور خوب تا عالی از سلامتی بودند.
گلدشتاین و همکاران (2003) در تحقیقی تحت عنوان “ظهور ایدهآلهای زیر سطح جانشینی اندازهی خانواده در اروپا” به بررسی روند آیندهی باروری در اروپا میپردازند. در حالی که دورهی باروری در کشورهای اروپایی در طی دهههای 1970 و 1980 شروع به کاهش قابل توجهی به زیر سطح جانشینی کرده است، اکثر پیمایشها، مطالعات ارزشی و نظرسنجیهای باروری، نشان دادهاند که تعداد فرزندان ایدهآل در نظر گرفته شده برای جامعه یا برای خود خانواده، بالاتر از 2 فرزند به ازای هر زن، باقی مانده است. این پیمایشها اظهار میکنند که دیر یا زود، دورهی باروری در اروپا بهبود خواهند یافت. با این حال، دادههای اخیر از پیمایش 2001 اروپا، نشان میدهد که در قسمتهای آلمانی زبان اروپا، متوسط اندازهی ایدهآل خانواده مشخص شده توسط مردان و زنان جوانتر، به کمتر از 7/1 فرزند کاهش یافته است. این مقاله به بررسی انسجام و اعتبار این یافتههای جدید میپردازد که – اگر آنها در واقع نشانههایی از روندی جدید هستند- ممکن است بحثهای کنونی دربارهی آیندهی باروری در اروپا را تغییر دهند. نتایج این تحقیق، تغییرات اجتماعی عمیقتر و بادوامتر و کاهش در ایدهآلهای اندازهی خانواده را نشان میدهد.
ماری بهات و زویر41 (2003) در تحقیقی تحت عنوان “کاهش باروری و ترجیح جنسی در شمال هند” نقش مهمی برای ملاحظات اقتصادی قائل شدند. در جاهایی که زنان از نظر اقتصادی فعال هستند، دختران دارای ارزش بیشتری میباشند و از اینرو ارجحیت پسر کاهش مییابد. همچنین با توجه به این که افزایش ثروت موجب کاهش نگرانیها درمورد امنیت دوران پیری میگردد، باعث کاهش ترجیح جنسی میشود و در نتیجه باروری کاهش مییابد.
نتایج تحقیق هوساین42 (2002) با عنوان “انتقال جمعیتشناختی در چین و پیامدهای آن” نشان میدهد که کاهش نرخ باروری در این کشور به دلیل اجرای سیاست تکفرزندی، در مناطق روستایی 10 سال و در مناطق شهری، 16 سال بوده است. اما به طور کلی عوامل کاهش باروری در چین را میتوان به دو دسته تقسیم کرد: یکی عوامل مختص به چین، شامل مداخلهی دولت و مداخلات اجتماعی در موضوعات مربوط به ازدواج و تولید مثل و دیگری عواملی هستند که در کاهش باروری دیگر مناطق آسیایی نیز نقش اساسی داشتهاند و شامل افزایش تحصیلات زنان، افزایش سن زنان در اولین ازدواج و مشارکت کاری آنها در بیرون از خانه است.
فاپوندا و پوکوتا43 (1997) مطالعهای تحت عنوان “روندها و تفاوتها در اندازهی مطلوب خانواده در کنیا” با اهداف بررسی روندها، ارزیابی تفاوتهای اجتماعی- اقتصادی و تعیین کردن اینکه آیا کاهشها در اندازهی مطلوب خانواده با کاهشها در باروری در کنیا در ارتباط است، انجام دادهاند. نمونهی مورد مطالعه در این پژوهش شامل 4629 زن متأهل 49-15 ساله میباشد. این مطالعه نشان داد که کاهش مداوم و یکنواخت در اندازهی مطلوب خانواده در طول دورهی مورد مطالعه وجود داشته است. این کاهشها به شدت با کاهش در میزان باروری کل44 در طول دورهی مشابه در ارتباط است، در نتیجه نشان میدهد که احتمالاً کاهشهای مشاهده شده در میزان باروری کل با تغییرات در اندازهی مطلوب خانواده، کاهش یافته است. تجزیه و تحلیل تفاوتها نشان میدهد که تحصیلات زنان، کار و وضعیت درآمد زنان، مالکیت کالاهای بادوام، اندازهی مطلوب خانواده از نظر شوهر، آگاهی از وسایل پیشگیری از حاملگی مدرن و قومیت، عوامل مؤثری برای تغییرات قابل توجه در اندازهی مطلوب خانواده به حساب میآیند.
وست و مورگان45 (1987) در پژوهشی تحت عنوان “برداشتهای عمومی از تعداد ایدهآل فرزند برای خانوادههای معاصر” به بررسی برداشتها از اندازهی ایدهآل خانوادههای معاصر و اعتقادات درمورد عوامل مؤثر بر تصمیمگیری خانوادهها برای داشتن فرزندان کمتر در ایالات متحده پرداختهاند. یافتهها نشان میدهد که اکثر پاسخگویان، خانوادهی دارای دو فرزند را به عنوان شکل استاندارد خانواده انتخاب کردهاند. بیش از 85 درصد پاسخگویان، هزینههای فرزندان، کار کردن زنان در بیرون از خانه و کنترل بهتر موالید را به عنوان عوامل مهم مؤثر بر خانوادههای کوچکتر امروزی بیان کردهاند.
فصل سوّم
مبانی نظری
اصولاً هر تحقیقی که در زمینههای مختلف علوم انسانی و به خصوص علوم اجتماعی انجام میشود، بر پایهی یکسری از نظریات و تئوریهای صاحبنظران آن رشته استوار است. بنابراین استفاده از دیدگاهها، نظریات و تئوریهای جامعهشناختی و جمعیتشناسی برای رسیدن به چارچوب نظری جامع برای کارهای تحقیقاتی و مطالعات علمی ضروری به نظر میرسد. بیان چارچوب نظری و مشخص نمودن حد و مرز مسألهی تحقیق، به شخص محقق کمک خواهد کرد تا در ادامهی کار، ابعاد مسألهی مورد تحقیق را شناخته و آن را مورد بررسی همهجانبه قرار دهد (نقیبالسادات و همکاران، 1389). لذا در این تحقیق، نظریات و تئوریهایی که در رابطه با موضوع باروری وجود دارد، مورد بررسی قرار گرفته است.
3-1- نظریهها و مدلهای باروری:
3-1-1- تئوری انتقال جمعیتی46:
در زمینه‌ی تبیین تغییرات باروری دیدگاه‌ها و نظریات گوناگونی در کشورهای مختلف ارائه گردیده است. اولین نظریه در این زمینه، نظریهی انتقال جمعیتی است که در واقع توصیف فرایند تحولات جمعیتی جهان است. این تئوری ابتدا توسط لندری47 در سال 1909 ایجاد و با تلاش و کوشش فردی به نام تامسون48 در سال 1929 و نوتشتاین49 در سال 1953 بازسازی و کامل گردید (ادیبی سده و همکاران، 1390). نظریهی انتقال جمعیتی فرایندی را بیان میکند که به موجب آن جمعیت از رژیمهای با باروری و مرگومیر بالا در تعادلی نسبتاً طولانی (نرخ رشد صفر) به تعادلی جدید با مرگ و میر و باروری کم میرسد. اکثر جوامع اروپایی چنین گذاری را بین سالهای 1870 تا 1930 تجربه کردهاند (مک دونالد، 1993).
تبیین نظریهی انتقال جمعیتی در ربع دوم قرن بیستم براساس شواهدی از کشورهای اروپایی صورت گرفته است و تغییرات باروری در این کشورها را به الزامات اقتصادی و اجتماعی جامعهی مدرن نسبت داده است. نوتشتاین (1953) گذار را به تغییرات وسیع اقتصادی از قبیل رها شدن از قید و بندهای سنتی، پیشرفت تحصیلات و تفکر منطقی، تغییرات هزینه و منافع اقتصادی فرزندان و پیدایش نقشهای اقتصادی جدید برای زنان و غیره نسبت داده است (همان).

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه ارشد دربارهسطح معنادار، زنان متأهل، وجود رابطه

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید