برای پیشگیری از جرم به آن مبادرت ورزند .38
در مباحث پیشین به ناکارآمدی کیفر و مجازات صِرف در مقابله با جرائم استفاده از تجهیزات ماهواره اشاره شد ولی در خصوص مقابله با جرائم در ایران باید اذعان داشت که نمی توان صرفاً پیشگیری کنشی را مورد توجه قرار داد . از آنجایی که طبق بند 5 اصل 156 قانون اساسی پیشگیری از جمله وظایف قوه قضائیه می باشد و نیز با توجه به نوپا بودن اهتمام به امر پیشگیری از جرم و آسیب های اجتماعی در کشور ، به نظر می رسد بتوان با رویکردی بینابین ، پیشگیری کیفری و غیرکیفری را مدنظر قرار داد . بدین ترتیب که با علم و آگاهی بر ناتوانی پیشگیری کیفری ، این نوع پیشگیری را در حد ضرورت لحاظ کرده و پیشگیری غیرکیفری را نیز در حد نیاز مورد توجه قرار داد .
با استدلال فوق به نظر می رسد که تعریف لایحه پیشگیری از وقوع جرم که پیشگیری عام و موسع را مدنظر داشته است ، به خوبی ارائه شده است . ماده 1 این لایحه چنین بیان می دارد: “پیشگیری از وقوع جرم عبارت است از پیش بینی ، شناسایی و ارزیابی خطر وقوع جرم و اتخاذ تدابیر و اقدامات لازم برای از میان بردن یا کاهش آن .”
چنانچه مشاهده می شود، این تعریف مشتمل بر هر گونه اقدام (کیفری یا غیرکیفری) لازم برای از میان بردن یا کاهش وقوع جرم بوده که مطابق با تعریف موسع پیشگیری است.
1-2-5-1-اقسام پیشگیری
علاوه بر دو رویکرد کیفری و غیرکیفری مذکور که خود می تواند نوعی از گونه های پیشگیری باشد39، پیشگیری به اعتبار امور مختلف ، دارای انواع متعددی است که در خصوص استفاده از تجهیزات ماهواره به پیشگیری اجتماعی و پیشگیری وضعی می پردازیم .
مرسوم ترین تقسیم بندی پیشگیری، پیشگیری اجتماعی و وضعی است. در پیشگیری اجتماعی، تدابیر و اقداماتی اتخاذ می شود که سبب ایجاد تغییر و اصلاحات در فرد و جامعه شده و در نهایت سبب جلوگیری از بروز جرائم به صورت پایدار و همیشگی شود . این نوع از پیشگیری با برنامه هایی چون آموزش ، تربیت ، تشویق و تنبیه ، درصدد هماهنگ سازی افراد جامعه با قواعد اجتماعی است . پیشگیری اجتماعی ناظر به محیط هایی است که در فرآیند جامعه پذیری و اجتماع پذیری فرد نقش داشته و دارای کارکرد اجتماعی است . این محیط ها مشتمل بر محیط خانواده ، مدرسه ، دانشگاه ، کار ، دوستان و محیط های فرهنگی و تفریحی خواهد بود .40
پیشگیری اجتماعی خود به دو نوع پیشگیری رشدمدار و جامعه مدار تقسیم می گردد. در پیشگیری رشدمدار با مداخله زودرس در خصوص طفلی که در معرض بزهکاری است، از مزمن شدن بزهکاری در وی جلوگیری می شود. در این نوع از پیشگیری اقدامات مناسب و زود هنگام اجتماعی – روان شناختی، از تداوم و استقرار رفتارهای بزهکاری در طفل، جلوگیری می کند.41 این امر از آن جهت حائز اهمیت است که طفل در دوران رشد و یادگیری قرار داشته و تدابیری که در این دوران اتخاذ می شود ، دارای ماندگاری و ثبات بیشتری خواهد بود .
در پیشگیری جامعه مدار تلاش بر آن است که عوامل جرم زای محیط اجتماعی و عمومی را با اتخاذ تدابیر و اقدامات مناسب، کاهش داده یا از بین برد.42 البته منظور از عوامل اجتماعی ، کلیه عوامل زیربنایی چون عوامل اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی است. از این رو اجرای برنامه های منسجم در خصوص اشتغال، مسکن، آموزش و پرورش، بهداشت، اوقات فراغت و اموری از این قبیل، می تواند در مقوله پیشگیری جامعه مدار نگنجد، البته چنانچه قبلاً نیز ذکر شد، در برنامه ریزی و اجرای این اقدامات، باید نقش آنان در پیشگیری از جرم را لحاظ داشته یا اینکه هدف از این اقدامات، پیشگیری از جرم باشد تا بتوان آن را پیشگیری جامعه مدار نامید.. یعنی با توجه به خطرات احتمالی در جامعه ، با آگاهی از اینکه این برنامه در راستای پیشگیری از این خطرات است، مبادرت به اجرای اقدامات مناسب برای آن نمود .
پیشگیری وضعی با تغییر وضعیت فرد یا شرایط محیط بیرونی مانند مکان و زمان سعی در جلوگیری از ارتکاب جرم دارد. در این نوع از پیشگیری با اتخاذ برخی تدابیر و اقدامات، امکان تحقق رفتار مجرمانه سلب یا دشوار می شود. به عنوان نمونه می توان به سخت کردن دسترسی به آماج ها یا محافظت از بزه دیدگان بالقوه جرائم اشاره کرد که سبب افزایش هزینه جرم و کاهش منافع ناشی از آن می گردد و وسوسه های درونی مرتکبین را کاهش می دهد. همچنین تدابیری که در راستای کاستن از جاذبه های مجرمانه و عوامل تحریک کننده موقعیتی هستند. از جمله تدابیر پیشگیری وضعی هستند. این تدابیر جهت جلوگیری از تصمیم نهایی مجرم و گذار او از اندیشه به عمل43 اتخاذ می گردند. مثلاً حفظ حجاب و پنهان کردن زیور آلات زنان، استفاده از دوربین های مدار بسته و چشم های الکترونیکی از جمله این اقدامات هستند .44
گفتار دوم: خاستگاه و تاریخچه بحث
1-خاستگاه بحث
پایگاه اوج گیری و برپایی بحث فن آوری فضایی و تکنولوژی استفاده از فضای فرای جو با استفاده از وسیله ای همچون ماهواره به بعد از جنگ جهانی دوم و اوج دوران جنگ سرد بر می گردد ارسال دو ماهواره از سوی شوروی (سابق) به نام های Sputnik1 و Sputnik2 نهیبی علمی و سیاسی برای قدرتی بزرگ و نوپا چون آمریکا به شمار می‌رفت آمریکایی که تا آن زمان توانسته بود خود را از حواشی شوم و تاریک جنگ جهانی دوم حفظ کنند به یکباره خود را مدهوش دستاوردهای نوین شوروی دیدند از این زمان به بعد رقابت دو قدرت بزرگ همچون روسیه و آمریکا وارد مرحله ی جدیدی می گردد و پیشرفت های گوناگون بر سطح کره خاکی به یکباره جای خود را به مسابقه ای علمی آن هم در فرای جو کره زمین می دهد ارسال اولین ماهواره از سوی شوروی بیم ضعف و عقب افتادگی علمی را در رقیب خود زنده کرد و آمریکا علی رغم برتری نسبت به سایر کشورها، خود را بیشتر از همیشه نسبت به شوروی عقب دید از همه مهم تر بیم به کارگیری ماهواره در امور نظامی از سوی شوروی آمریکا را بر آن داشت که اهتمامی جدی نسبت به قانونمند نمودن ماهواره و بهره برداری های علمی از فضا مبذول دارد. همچنین سخنان کنایه آمیز و تهدید گونه ی خروشچف پس از پرتاب اولین ماهواره ثبات سیاسی آمریکا را در سال 1957 به یک باره به خطر انداخت و آمریکا کوشش خود را در جهت چهارچوب مندی فن آوری های فضایی و تحدید فعالیت های علمی در گستره ی فضا جدی تر نمود. این تلاش های گسترده در صحنه های بین المللی و مجامع عمومی آن چنان جدی بود که پس از 6 هفته به صدور اولین قطعنامه ی سازمان ملل متحد انجامید و قطعنامه (XII) 1148 با 56 رای موافق، 9 رأی مخالف و 15 رأی ممتنع به تصویب سازمان ملل متحد رسید لازم به ذکر است که شوروی و 8 کشور دیگر به این قطعنامه در آن زمان رأی منفی دادند قطعنامه مذکور که در تعقیب موافقت های بین المللی در جهت خلع سلاح از سوی چهار کشور آمریکا، کانادا، انگلیس و فرانسه ارائه شده بود که بخشی از آن مربوط به تأسیس گروهی با ساز و کارهای نظارتی بود که با هدف اطمینان از صلح آمیز بودن استفاده از ماهواره و سایر اشیاء پرتاب شده به فضا به نظارت بپردازند.45
می‌توان از این قطعنامه چنین برداشت نمود که قدرت های بزرگ آن زمان علاقه ای به نظامی شدن مقوله ی ماهواره نداشتند و لذا کوششی گسترده را در جهت محدود نمودن این تکنولوژی در چهارچوب متداول و متعارف در صحنه ی بین المللی پیش گرفتند. البته پخش برنامه های تلویزیونی از طریق ماهواره از سوی خالقان و صاحبان این تکنولوژی آنچنان که بهره برداری های نظامی ماهواره اهمیت داشت با اهمیت چندانی روبرو نبود و این بدان علت بود که قدرت رسانه ها در هدایت افکار جهانی تا آن زمان ناشناخته بود.
از سویی ایالات متحده ی آمریکا استفاده ی صلح آمیز از ماهواره را به دفعات و از طریق مذاکرات دیپلماتیک به شوروی (سابق) گوشزد می نمود و از سوی دیگر شوروی نیز با تأکید بر صلح آمیز بودن فناوری فضایی اش اشاره اش را معطوف به سلاح های هسته ای و موشک های قاره پیمایی می کرد که توسط ایالات متحده تولید می شد فلذا در سال 1958 ما شاهد ارائه دو پیش نویس به سازمان ملل متحد از سوی آمریکا و شوروی هستیم؛ پیش نویس استفاده ی صلح جویانه از فضا و شرط محدودیت سلاح های هسته ای در 15 سپتامبر سال 1958 از سوی شوروی و پیش نویس همکاری در زمینه ی استفاده از فضا و امکانات مخابراتی در 2 سپتامبر سال 1958 از سوی ایالات متحده ی آمریکا. النهایه با وجود تلاش های مستمر آمریکا به همراه 20 کشور غیر سوسیالیست و عقب نشینی شوروی طرح تشکیل یک کمیته ی قضایی ویژه از سوی این کشورها در سال 1958 در نخستین جلسه ی کمیته ی اول مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید. بر اساس قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل متحد به شماره (X111) 1348 کمیته ای خاص استفاده ی صلح آمیز از فضای ماوراء جو تشکیل گردید تا از طریق همگرایی و همسازی بین دولت ها مقرراتی هماهنگ و واحد را تنظیم کند اما به سبب اختلافات شدید میان آمریکا و شوروی در خصوص اعضای این کمیته شوروی به آن رأی منفی داد.46
در هر حال عصر طلایی قانونمندی فعالیت های فضایی که کوپیوس (کمیته ی ویژه استفاده صلح آمیز از فضای فرای جو) پشرو آن بود و در جهت تداوم منظم و مناسب با اقتضائات جدید و پیشرفت های علمی شکل گرفته بود به یکباره پس از سال 1979 متوقف شد و در سطح صدور مصوبات و اعلامیه های توصیه آمیز و ترعیبی تنزّل یافت.
لازم به توضیح است که بحث پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای که هنوز نیز محل نزاع است به صورت رسمی در 20 دسامبر 1968 و بر اساس قطعنامه ی 2453 مجمع عمومی سازمان ملل متحد جهت مطالعه و بررسی در دستور کار کوپیوس قرار گرفت در واقع این زمانی بود که هنوز پخش مستقیم برنامه های ماهواره به طور علمی امکان نداشت و پس از 14 سال تلاش مستمر کوپیوس در جهت قانونمند ساختن پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای در قالب قطعنامه 92/37 مجمع عمومی (مورخ 4 فورید 1982) تقریباً بی نتیجه ماند و ژاپن توانست با پرتاب اولین ماهواره ی پخش مستقیم ماهواره ای تلویزیونی در سال 1984 ( ماهواره ی 2A- Yuri) از رقبای آن زمان خود پیشی گیرد. و از آن تاریخ به بعد روند پرتاب چنین ماهواره هایی به صورت فزاینده‌ای رو به افزایش گذارده و اینک هزاران کانال ماهواره ای اختصاص به پخش مستقیم برنامه های تلویزیونی یافته اند. تا قبل از تاریخ 1989 اغلب ماهواره ها دارای سیستم هایی با قدرت پایین و یا متوسط بودند که دریافت سیگنال های آنها نیازمند آنتن هایی پرهزینه و بزرگ بود امّا با پیشرفت قدرت ماهواره های پخش مستقیم کم کم آنتن های گیرنده سیگنال ها کوچک تر و قدرتمندتر شد در سال 1972 مجمع عمومی سازمان ملل متحد مساعی جمیله خود را در جهت انتظام بخشیدن به بحث پخش مستقیم برنامه های ماهواره‌ای مبذول داشتند که منتج به صدور قطعنامه ی 2916 شد امّا این قطعنامه همانند سایر قطعنامه های دیگر نتوانست به نظام بندی و حقوق و تعهدات ناظر بر پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای بیانجامد در حال حاضر اغلب کشورها در عرصه ی پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای مشارکت چشمگیر و گسترده ای دارند تا جایی که حتی کشورهایی که فاقد فناوری لازم جهت پرتاب ماهواره به فضای جو هستند با احساس نیازمندی و ضرورت پخش برنامه هایی ماهواره ای با تمسک به طرق مختلف (برای نمونه اجاره ی کانال های ماهواره ای) هم گام با دیگر کشورها به پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای می پردازند.47 اما هنوز نیز این بحث با خلاء‌های قانونی در عرصه‌ی بین المللی روبروست و از این جهت کشورها خود را در پخش مستقیم برنامه‌های ماهواره‌ای تابع قواعد الزام‌آوری نمی‌دانند.
در هر حال با نگاهی

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه ارشد درمورداستان مازندران، آموزش و پرورش، عملکرد کارکنان

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید