گذرا به اولین کنفرانس حقوق فضا در تاریخ 14 تا 27 اوت سال 1968 در وین پایتخت اتریش با هدف بررسی منافع عملی یا بالفعل اکتشافات فضایی، مبانی عملی و فنّی دستاوردهای ناشی از آن اکتشافات و فرصت های موجود برای کشورهای فاقد فناوری فضایی برای همکاری در زمینه ی فعالیت های فضایی با تأکید بر نیاز کشورهای در حال توسعه و نیز کنفرانس دوم حقوق فضا در تاریخ 9 الی 21 اوت 1982 به منظور بررسی وضعیت علوم و فنون فضایی، کاربردهای علوم و فناوری فضایی و همکاری بین المللی و نقش سازمان ملل متحد و سرانجام کنفرانس سوم که تحت عنوان یونی اسپیس سوم به موجب قطعنامه ی 56/52 در وین در تاریخ 19 الی 30 جولادی 1999 با شعار “منافع فضا برای انسانیت در قرن بیست و یکم” برگزار گردید.48
به نظر می رسد که امروزه کاربرد ماهواره در پخش مستقیم به برنامه‌ها و سایر بهره برداری فضایی کشورها از یک دغدغه سیاسی اجتماعی که متعلق به یک کشور باشد خارج شده است و به دغدغه ای جهانی جهت اتخاذ رژیم حقوقی مناسب و مقتضی با هزاره سوم میلادی در آمده است دیگر هدف از کنترل و نظارت بر استفاده از این فناوری معطوف به پیشگیری از استفاده های نظامی نیست و بلکه الویت اصلی و مهم این نظارت ها مربوط به دخل تصرف در حوزه ی رسانه و پخش برنامه های ماهواره ای است اصولاً می‌توان گفت که شکل گیری و اوج گیری بحث پخش برنامه های ماهواره ای منصرف به ایالات متحده ی آمریکا است؛و این کشور اولین کشوری است که بصورت گسترده از ماهواره جهت پخش برنامه‌های رسانه‌ایی‌اش استفاده می‌کند و در حال حاضر استفاده از ماهواره جهت پخش برنامه های تلویزیونی از سوی ایالات متحده آمریکا مورد انتقاد بسیاری از کشورهاست استفاده می شود امّا واقعیت این است که استفاده از این وسیله جهان را تحت سیطره ی رسانه ای خود قرار داده است و دیگر نمی‌توان مرزی را برای آن متصور بود.
2- پیشینهی تاریخی بحث
ماهواره یا قمر مصنوعی به هر جسم منفردی گفته می شود که تحت تأثیر نیروی گرانشی متقابل پیرامون جسم بزرگتر و پر جرم دیگری مدار پیمایی کند این قمر مصنوعی دستگاه های ساخت بشرند که به دور زمین ویا سایر اجسام آسمانی مدارپیمایی می کنند این دستگاه ها از قوانین گرانشی حاکم بر مدارهای ماهواره ای طبیعی پیروی می کنند ماهواره های مصنوعی پس از پرتاب شدن از زمین تا آنجا اوج می گیرند که از بخش های غلیظ تر جو که می تواند گردش مداری ماهواره را کنُد کند و موجب سقوط آنها بر زمین شود فرار کنند49 اهمیت ماهوارها برای مخابرات و بررسی منابع زمینی و پژوهشی و کاربردهای نظامی زمینی و پژوهش و کاربردهای نظامی و جاسوسی روز افزون است و بخشی از پژوهش های علمی و تخصصی که در آزمایشگاه های مستقر در فضا انجام می پذیرد را به خود اختصاص داده است. به نظر می رسد نخستین اشاره به ماهواره در ادبیات، نوشته‌ای از اداورد اورت هیل است او در سال 1869 در داستانی به نام “ماه آجری” از ماهواره‌ای حامل انسان نام می برد که به دور زمین در گردش است. ژول ورن نیز در داستان “میلیون های بگم” در سال 1879 از گلوله ای توپی نام می برد که به طور ناخواسته در مدار زمین به گردش درآمده است. کنستانتین سیو اخوسکی در رساله ی خود به نام “اکتشاف فضای کیهانی با دلیل عکس العملی” در میان انبوهی از اندیشه های نو در خصوص فضانوردی از ماهواره نام می برد در اکتبر سال 1945 آرتور سی کلارک فیزیکدان انگلیسی و نویسنده ی داستان های علمی در مقاله ی مشهور خود تحت عنوان اصول مخابرات ماهواره ای و استفاده از مدار سنکرون برای اولین بار پیشنهاد کرد که ماهواره های ارتباطی برای تامین ارتباط در سراسر زمین در مدار ژئو سنکرون زمین قرار گیرند.50 کلارک با در نظر گرفتن سه ماهواره در ارتفاع 36 هزار کیلومتری از سطح زمین و روی محیط مدار دایره ای شکل دور کره زمین به فواصل مساوی از هم پوشش ارتباط ماهواره ای تمام سطح زمین را میسر می ساخت اما اولین ماهواره ای مصنوعی با نام اسپوتنیک (Sputnik1) توسط اتحاد جماهیر شوروی در 4 اکتبر 1957 شروع به کار نمود. این ماهواره که اولین قمر مصنوعی جهان به شمار می رود به اندازه یک توپ بستکبال بود و وزنی حدود 183 پوند داشت که در حدود 98 دقیقه در مدار زمین در مسیر بیضوی حرکت کرد. در حالی که آمریکایی ها از شنیدن خبر پرتاب موفقیت آمیز ماهواره ی Sputnik1 توسط روس ها یکه خورده بودند بار دیگر روس ها در سوم نوامبر مبادرت به پرتاب ماهواری Sputnik2 کردند این بار وزن این ماهواره حتا سنگین تر از قبلی بود و سگی به نام لایکا را نیز با خود حمل می کرد در ژانویه سال 1958 ایالات متحده آمریکا با پرتاب Explorer-1 به روس ها پاسخ داد و به این ترتیب مسابقه ی فضایی آغاز و عصر ماهواره های ارتباطی متولد شد در سال 1958 میلادی ایالات متحده آمریکا نخستین ماهواره ی ارتباطی را پرتاب نمود این ماهواره که پیام کریسمس رئیس جمهور وقت آمریکا پرزیدنت آیز نهاور را به مدت 13 روز بخش می کرد scor51 نام داشت.52 در سال 1962 میلادی تاریخ ارتباطات ورق خورد و نخستین ماهواره از نوع رله و تقویت کننده ای به نام تله استار دردهم ژوئیه دهمین سال از سوی آمریکا در مدار قرار گرفت و برای اولین بار برنامه ای از تلوزیون آمریکا توسط قمر مصنوعی که بر بالای اقیانوس اطلس قرار داشت منعکس و برای مردم نمایش داده شد و به دنبال آن دومین ماهواره از همین نوع چند ماه بعد پرتاب شد و ماهواره ی تله استار در مداری که فاصله آن بین 900 تا 5500 کیلومتر از سطح دریا قرار داشت نصب شد. این ماهواره تقریباً هر دو ساعت نیم، یک بار کره زمین را دور می زدند و به دلیل اینکه کره زمین در هر 24 ساعت یک بار به دور خود می چرخد ارتباط بین دو نقطه از زمین فقط چند بار در شبانه روز امکان پذیر بود و این ماهواره تنها مدت کوتاهی در یک نقطه قابل رویت می‌ماند که این مدت به ارتفاع مدار قمر مصنوعی که از سطح دریا قرار داشت وابسته بود و برای برقراری ارتباط دائمی فقط یک راه به نظر می رسید و آن این که ماهواره باید در بالای یک نقطه از زمین در ارتفاع معیّنی ثابت بماند که ظاهراً خیلی مشکل بود ولی عملاً وقتی زمان گردش ماهواره به دور زمین 24 ساعت باشد همزمان با کره ی زمین به دور آن خواهد گشت و از نظر ما در آسمانی بی حرکت خواهد ماند چون این قمر در یک مدار دایره یا حرکت می کند که مرکز آن منطبق بر مرکز کره ی زمین و صفحه ی این دایره نیز عمود بر محور زمین است.
این مدار دایره ای به موازات خط استوا خواهد بود و همین طور به دلیل سرعت قمر مصنوعی نمی تواند از مقدار معینی کمتر باشد به دلیل آنکه قمر مصنوعی باید در 24 ساعت یک بار به دور زمین چرخش نماید، می بایست محیط دایره ای مسیر قمر مصنوعی و در نتیجه ارتفاع مدار آن را بیشتر گردد. محاسبات و تجربه های عملی نشان داده که برای این منظور باید ارتفاع ماهواره از سطح دریا حدوداً 36 هزار کیلومتر باشد؛ فاصله ای که در آن طرف زمین نیروی جاذبه به ماهواره وارد نمی شود این مدار را اصطلاحاً ژئو سنکرون یا زمین آهنگ می نامند. وقتی که ماهواره به ارتفاع 36 هزار کیلومتری از سطح دریا رسید آن را به آرامی منحرف می کنند که در بالای نقاط انتخاب شده باقی بماند ولی در صورت انحراف از مسیر اصلی و دور شدن از نقطه ی دلخواه توسط موتورهای عکس العملی کوچکی که در آن تعبیه شده و از ایستگاه های کنترل زمین هدایت می شوند آن را دوباره به وضعیت مطلوب بر می گردانند.53 اگر چه اولین ماهواره ی ارتباطی تله استار شناخته ترین ماهواره به شمار نمی رفت ولی به عقیده ی بسیاری از صاحب نظران مبداء حرکت عصر ماهواره های ارتباطی محسوب می شود.54 با تأسیس شبکه های تلویزیونی ماهواره ای (Star) در سال 1991 رویداد قابل توجهی در سیستم دریافت برنامه های ماهواره ای کشورهای آسیایی محسوب شد و پس از این تاریخ 38 کشور آسیایی از جمله ایران به فضای دریافت تلویزیون ماهواره ای آسیا پیوستند و اهمیت ماهواره مورد استفاده‌ی این شبکه از آن روی بود که مخاطبان بسیاری را در پهناورترین قاره جهان تحت پوشش قرار می داد.55 در سال 1348 در ایران ایستگاه زمینی اسدآباد جهت استفاده از ماهواره های مخابراتی اقیانوس اطلس این امکان را فراهم کرد که مدارهای مخابراتی ایران با سایر کشورهای جهان گسترش چشمگیری پیدا کند و ارسال و دریافت برنامه های تلویزیونی با خارج از کشور امکان پذیر گردد. و پس از گسترش بیشتر ارتباطات، ایران به شبکه های پرظرفیت ماکرو ویو دست یافت که نوعی زیرساخت برای ارتباطات دور برد در ایران قلمداد می شد در حال حاضر چندین کانال تلویزیونی و تقریباً به همین تعداد کنالهای رادیویی کشور ایران را تحت پوشش پخش صوتی و تصوری قرار داده است وبا توسعه شبکه ی ارتباطات تلفنی مخصوصاً تلفن همراه وضعیت ارتباطات در ایران رو به بهبود است در حال حاضر ایران عضو سازمان بین المللی ارتباطات ماهواره ای اینتلست و سازمان ارتباطات ماهواره ای دریایی اینمارست می باشد و سال هاست که از طریق ایستگاه زمینی شهید قندی برای ارتباطات بین المللی تلفنی، تلگراف، تلکس و تلویزیون از سیستم جهانی اینتلست استفاده می نماید.56 بدون شک وسایل ارتباط جمعی از قبیل رادیو و تلویزیون در پیشبرد سیاست‌های اجتماعی اقتصادی و فرهنگی و…تأثیر بسزایی دارند. در سال های اخیر پخش صدا و تصویر از طریق ماهواره به عنوان موثرترین وسیله در نیل به هدف های فوق توجه همگان را به خود جلب کرده است و برای این منظور برنامه تلویزیونی از یک ایستگاه زمینی به ماهواره ارسال می شود و سپس ماهواره تصویر فوق را روی یک شعاع باریک که فقط ناحیه مشخص شده ای از زمین را می پوشاند برمی گرداند. ایستگاه زمینی با آنتن های بشقابی شکل تصویر را می گیرد و آن را دوباره پخش می کند به طور مثال در ایران می توان با استفاده از این روش برنامه های تلویزیونی خیلی از کشورها را مشاهده نمود دانشمندان نوید می دهند که سده ی بیست و یکم، گواه انقلاب واقعی در نظام ارتباطات فضایی خواهد بود که در طی بیست سال آینده بسیاری از مفاهیم زندگی بشر را دستخوش تغییر جدی قرار خواهد.
فصل دوم:
سیاست جنایی تقنینی
و تدابیر پیشگیری در قبال تجهیزات دریافت از ماهواره
مبحث اول: پیشگیری کیفری استفاده از تجهیزات دریافت از ماهواره
گفتار اول:حقوق حاکم بر پخش برنامه‌های مستقیم ماهواره‌ای در عرصه‌ی بین‌المللی
سازمان ملل متحد به‌عنوان نهادی بین‌المللی در راستای قانونمند ساختن فعالیت‌های فضایی کشورها تلاش مجّدانه‌ی خود را در مسائل مربوط به فضای فراجو از سال 1963 آغاز می‌کند و پنج اصل یا آرمان را در خصوص نحوه‌ی دستیابی به فناوری‌های نوین و یا در حال گسترش تهیه و تصویب می‌نماید همچنین پنج معاهده و موافقت‌نامه را هم درباره‌ی کاوش و استفاده از فضای فراجو برای امضای کشورهای مختلف آماده می‌کند.57
از جمله اعلامیه‌های حاکم بر فعالیت‌ در فضای فراجوی که فعالیت ماهواره‌ها را تحت شمول خود قرار می‌دهد اصول حاکم بر استفاده از دولت‌ها از ماهواره‌های زمینی پخش مستقیم جهانی برنامه‌های تلویزیونی است (مصوب 10 دسامبر 1982) در مقدمه‌ی این اعلامیه مجمع عمومی ملل متحد به کاربردهای مهم و فراوان سیاسی،‌اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ماهواره‌های بین‌المللی پخش مستقیم در سراسر گیتی اشاره می‌کند و بر این باور است که تدوین اصولی برای پخش مستقیم جهانی برنامه‌های تلویزیونی تقویت همکاری بین‌المللی را در این زمینه و در راستای اهداف منشور ملل متحد در پی خواهد داشت اصول مذکور که به قطعنامه‌ی مصوب مجمع عمومی ضمیمه شده است در بخش

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه ارشد دربارهپیوند دوگانه

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید