“اهداف و مقاصد” اعلام می‌دارد؛ که فعالیت‌ها در زمینه‌ی پخش مستقیم جهانی برنامه‌های تلویزیونی به وسیله‌ی ماهواره باید به شیوه‌ای سازگار با حق حاکمیت دولت‌ها و اصل عدم مداخله در امور داخلی سایر کشورها و همچنین سازگار با حق همگان برای کاوش،‌دریافت و ارسال اطلاعات و نظرات به نحوی که در اسناد ملل متحد مضبوط است صورت گیرد58 همچنین می‌گوید این قبیل فعالیت‌ها باید تشویق‌کننده‌ی انتشار آزادانه و مبادله‌ی دوجانبه اطلاعات و دانش در زمینه‌های فرهنگی و علمی باشد و به توسعه‌ی آموزشی،‌ اجتماعی، و اقتصادی،‌ به ویژه در کشورهای در حال توسعه، کمک کند این اصول احترام واقعی به تمامیت و حیثیت سیاسی و فرهنگی کشورهای عضو را مرزهای این فعالیت می‌داند59 و توصیه می‌کند که فعالیت‌های مورد بحث باید به روشی سازگار با توسعه‌ی تفاهم دو‌جانبه و تقویت روابط دوستانه و همکاری میان تمام دولت‌ها و ملل و به نفع حفظ صلح و امنیت جهانی انجام می‌پذیرد60 بخش”ب” این اصول تحت عنوان “قابلیت اجرای حقوق بین‌الملل” تأکید مجدد دارد که فعالیت‌های مربوط به پخش مستقیم جهانی برنامه‌های تلویزیونی از طریق ماهواره باید بر اساس حقوق بین‌الملل شامل “منشور ملل متحد”،‌معاهده‌ی اصول حاکم بر فعالیت‌های دولت‌ها در کاوش و استفاده از فضای فراجو شامل ماه و سایر اجرام سماوی61 معاهده‌ی فضای فراجو (مصوب 27 ژانویه 1967)،‌مقررات ذیربط “کنوانسیون مخابرات بین‌المللی و قطعنامه‌ی رادیویی آن”62 و مقررات بین‌المللی مربوط به روابط و همکاری دوستانه بین دولت‌ها و نیز مقررات حقوق بشر انجام گیرد.63
بخش ج تحت عنوان “حقوق و منافع” به حق مساوی تمامی کشورها در استفاده از ماهواره برای پخش مستقیم برنامه‌های تلویزیونی اشاره دارد و دسترسی به فن‌آوری ماهواره را حق تبعیض‌ناپذیر تمامی کشورها بر اساس شرایط مورد توافق دو‌جانبه می‌داند64 بخش “د” با عنوان “همکاری بین‌المللی” فعالیت‌های مورد اشاره را بر اساس و به منظور تشویق و ترغیب همکاری بین‌المللی ذکر می‌کند که با ترتیبات مقتضی ایجاد می‌شود و در خاتمه مجدداً تصریح می‌کند که باید به نیازهای کشورهای در حال توسعه در استفاده از پخش مستقیم برنامه‌های تلویزیونی به وسیله‌ی ماهواره توجه ویژه مبذول شود تا هدف سرعت بخشیدن به توسعه‌ی ملی آن کشورها تحقق یابد65.
همچنین علی‌رغم شمول اصل آزادی‌پخش بر ارسال اخبار پیام‌های رادیوـ‌تلویزیونی که مستلزم نصب تأسیسات در داخل قلمرو دیگر کشورها نیست اصول مندرج در کنوانسیون بین‌المللی مربوط به استفاده از پخش در جهت صلح که در سال 1936 در ژنو منعقد گردید و در سال 1938 به اجرا در‌آمد محدویت‌هایی را در جهت تحدید دامنه‌ی اصل آزادی‌پخش معین می‌کند بر اساس ماده‌ی یک کنوانسیون مزبور پخش هر نوع برنامه که بر خلاف نظم و امنیت داخلی باشد و یا به جنگ داخلی و آشوب ترغیب و تشویق نماید ممنوع گردیده است همچنین در ماده 2 دولت‌ها را موظف می‌سازد که اطمینان حاصل کنند چنین برنامه‌هایی از وسایل ارتباط جمعی آنان پخش نگردد و در این راستا به بند 2 از ماده‌ی یک منشور سازمان ملل نیز استناد شده است البته این‌گونه ممنوعیت‌ها پیش از کنوانسیون ژنو در پیمان‌ها و کنفرانس‌های بین‌المللی نیز مطرح شده است و از جمله می‌توان به مصوبات اولین کنفرانس رادیویی سال 1927 که دولت‌ها از هر گونه ارسال پیام مضر به نظم دیگر کشورها باز‌می‌داشت اشاره کرد، پس از آن نیز در کنفرانس مونترو (1965) طی ماده 48 این موضوع تکرار شد66 سازمان تربیتی،‌علمی و فرهنگی ملل متحد موسوم به یونسکو نیز در سال 1972 اعلامیه‌ای غیر‍‌الزامی مربوط به اصول راهنما در استفاده از پخش ماهواره‌ای راجع به جریان آزاد اطلاعات را تصویب نمود؛ اگر چه کشورهایی مانند آمریکا و انگلیس با آن مخالفت کرده و به‌دلیل آنکه ماده‌ی 2 این اعلامیه احترام به حاکمیت دولت‌ها را مورد تأکید قرار داده بود به آن رأی منفی دادند ماده‌ی 3 این اعلامیه هر گونه استفاده از ماهواره را نیازمند همکاری بین‌المللی می‌دانست و همچنین در ماده7 آن به ضرورت احترام به فرهنگ‌ها و ارزش‌های دیگر ملل به عنوان میراث مشترک جهانی تأکید شده است و سرانجام در ماده9 اعلامیه‌ی مذکور به‌کار گیری ماهواره را برای ارسال برنامه‌ها مستلزم توافق قبلی دولت‌های دریافت‌کننده‌ می‌داند.67
به‌علاوه در راستای تحدید اصل آزادی اطلاعات با محدودیت‌های قانونی نیز روبرو‌ایم این محدودیت‌ها شامل مواردی است که اعمال انجام شده در پناه اصل مذکور مخل به مبانی و منافع اساسی دولت‌ها باشد و یا به ترغیب و تحریک دولتها به جنگ و کینه‌توزی بپردازد و یا سبب تحریک مردم به مقابله با دولت‌های خود شود به‌عنوان مثال بند2 ماده 129 اعلامیه حقوق بشری (1948) آزادی‌های مندرج در این اعلامیه را تابع محدودیت‌های می‌داند که به‌وسیله قانون وضع گردیده و یا این‌که در بند3 از همان ماده اعلام می‌دارد که این حقوق و آزادی‌ها نمی‌تواند بر خلاف مقاصد و اصول ملل متحد اجرا شود و همچنین بند4 از ماده 19 میثاق بین‌المللی حقوق مدنی سیاسی و نیز ماده‌ی 20 آن محدودیت‌های را برای اصل آزادی اطلاعات قایل شده‌اند افزون بر این،‌ امر مذکور در بند 12 از ماده‌ی 10 کنوانسیون حقوق بشر اروپایی و نیز بند2 از ماده 13 کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر تکرار گردیده است.68
پخش مستقیم برنامه‌های ماهواره‌ای در طول ده سال گذشته به عنوان یک مسأله جهانی مورد توجه قرار گرفته است و در این میان کشورهای دارای حساسیت‌ها و ملاحظات فرهنگی ( به اعتبار منظر ارزش‌های سنتی،‌ملی و یا مذهبی) و سیاسی توجه بیشتری را به آن مبذول داشته‌اند پیامدهای فرهنگی،‌سیاسی، حتی اقتصادی مورد انتظار طیف وسیعی از سیاست‌ها را در کشورها (بویژه در کشورهای اسلامی) به وجود آورد که این سیاست‌ها از پذیرش مطلق تا طرد کامل را شامل می‌شدند
تحقیقات نشان می‌دهند که سیاست ماهواره‌ای کشورها (به ویژه کشورهای آسیایی) غالباً در یک مدت بسیار کوتاه‌بین 1993 تا 1995 دستخوش تغییرات بسیاری شد. این تغییرات معمولاً حاکی از حرکت سیاسی از دو سوی افراطی طیف پذیرش مطلق یا طرد کامل به سوی نقاط بینابینی بود. در طول این سال‌ها،‌ بسیاری از کشورهایی که ماهواره را ممنوع ساخته بودند به جستجوی راه‌های مناسب برای ارایه‌ی برنامه‌های جذاب تلویزیونی (داخلی یا خارجی) به شهروندان خود از طریق راه اندازی شبکه‌های تلویزیونی زمینی یا ماهواره‌ای پرداختند. کشورهایی نیز که ماهواره را (به طور مطلق یا با وضع مالیات و عوارض آزاد دانسته بودند به تدریج وارد رقابت شدند و با هدف اقتصادی یا فرهنگی و سیاسی به جذب وقت شهروندان خویش و در نتیجه دور کردن آنها از کانال‌ها و شرکت‌ها ی رقیب دست زدند. به عبارت‌دیگر، سیاست ماهواره‌ای مبتنی بر “آزادی قانونی یا ممنوعیت قانونی” در اغلب کشورهای پیشرفته و در حال توسعه (در سطح آسیا و حتی کشورهای اسلامی) به چشم یک سیاست کامل و مطلق نگریسته نشده است و تلاش برای جذب وقت و توجه مردم کشور به شیوه‌های مختلف انجام گرفته است. در حال حاضر کشورهایی نظیر ترکیه،‌ اندونزی، پاکستان، هند،‌ سریلانکا،‌ژاپن، چین و اغلب کشورهای عرب‌زبان به بهره‌گیری از سیستم‌های مختلف (‌بر حسب منبع تأمین محتوا، میزان اعمال تغییر در محتوا،‌ مالکیت، و مدیریت سازمان‌های مربوطه پخش زمین یا ماهواره و…) از کانال‌های ماهواره‌ای موجود برای تأمین خواسته‌ها و نیازهای مخاطبان داخلی خود بهره می‌گیرند. برخی از کشورها نیز هدف فوق را با اجرای برنامه‌های مشترک،‌ پیگیری می‌کنند. مثلاً‌ در کشور‌های عرب‌زبان چند شرکت بین‌الدولی یا خصوصی (نظیر عرب‌ست، شبکه الجزیره،‌ANN،MBCو….) وظیفه تهیه برنامه‌ها از منابع داخلی یا جهانی برای پخش ماهواره‌ای به کشورهای تحت پوشش خود را به عهده گرفته‌اند.69
گفتاردوم: مصادیق جرایم مرتبط با تجهیزات ماهواره در حقوق ایران و وضعیت آن با سایر کشورها
کشورهای مختلف جهان ضمن انجام تلاش هایی از طریق سازمان ملل، در برابر تهاجم و مشکلات ناشی از برنامه های ماهواره ای، مواضع و تدابیر گوناگونی اتخاذ کرده ند که برخی از آنها چنین اند:
1- طرفداران آزادی مطلق ماهواره ها
گروهی از کشورهای توسعه یافته نظیر ایالات متحده امریکا با رد نظر کشورهایی که معتقدند برای ارسال برنامه های ماهواره ای، کشور ارسال کننده و تهیه کنندگان برنامه ها باید از کشور یا کشورهای دریافت کننده اجازه بگیرند، اظهار می دارند که کسب اجازه قبلی با اصل آزادی گردش اطلاعات مغایرت دارد و از جمله با ماده 19 اعلامیه جهانی حقوق بشر70 ماده 19 میثاق حقوق مدنی و سیاسی مصوب 1996 71 ماده 10 کنوانسیون اروپایی حقوق بشر72 ، ماده 13 کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر مصوب 1969 73 و منشور آفریقایی حقوق بشر و مردم مصوب 1981 74 سازگار نیست. هر چند این کشورها هیچگونه منعی را در برابر برنامه های ارسالی ماهواره ها جایز نمی دانند، لیکن آن چنان با برنامه های منطبق با فرهنگ و ارزش های خود برنامه تهیه و در اختیار ملت خویش می گذارند و چنان آنان را تغذیه اطلاعاتی، خبری و تفریحی و سرگرمی و خلاصه اشباع ذهنی می کنند که هیچ کس جز متخصصین و فعالان رسانه ها یا سیاستمداران و دانشمندان سراغ برنامه های ماهواره ای را برای پرکردن اوقات فراغت خود نمی گیرد تا در معرض تأثیر تهاجم فرهنگی ماهواره ها قرار گیرد.
در برابر این گروه از کشورها می توان این نظر را ابراز داشت که آزادی انتشار و گردش اطلاعات و آزادی بیان و عقیده درست است که از حقوق اساسی بشر است و در اعلامیه جهانی حقوق بشر و در مقررات بسیاری از میثاق ها و معاهدات بین المللی و منطقه ای منعکس شده است، لیکن مقررات مربوط به ازادی گردش اطلاعات مطلق نیست. بند 2 ماده 29 اعلامیه جهانی حقوق بشر، بند 3 ماده 19 میثاق حقوق مدنی و سیاسی، بند 2 ماده 10 کنوانسیون اروپایی حقوق بشر و بندهای 4و5 ماده 13 کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر، برای گردش آزاد اطلاعات حدودی را تعیین کرده اند که احترام به حقوق و حیثیت دیگران، حفظ تمامیت ارضی، منافع ملی، امنیت د اخلی، نظم عمومی و حفظ سلامت و اخلاق عمومی از جمله آن ها هستند. “معاهده فضای فراجو”75 که آزادی کاوش و بهره برداری از فضای فراجو و پخش برنامه های ماهواره ای را پذیرفته است، برای آزادی پخش برنامه های ماهواره ای، در مضمون و محتوی قائل به حدودی است که در حقوق بین الملل تعریف شده است. بنابراین، آزادی گردش اطلاعات و اخبار و آزادی بیان اولاً ، نباید با اصول حقوق بین الملل مغایر باشد و برای ایجاد نظم و امنیت و مراقبت از سلامتی جسمی و اخلاقی جامعه، دولت ها حق دارند قوانین لازم را تهیه و اجرا کنند. ثانیاً، نباید با اصل ممنوعیت مداخله در امور داخلی سایر کشورها مداخله کند و آتش ناامنی و آشوب را برافروزد و یا با تهاجم به ارزش های ملی و اخلاقی، احساسات ملل دیگر را جریحه دار کند.
به هر حال، وقایع پس از ماجرای تروریستی 11 سپتامبر 2001 نیویورک و واشنگتن در پاییز سال 1380 و اعتراض ایالات متحده به شبکه تلویزیون ماهواره ای “جزیره” که اخباری را در تعارض با سیاست رسانه ای – جنگی آمریکا و انگلستان در جریان جنگ علیه تروریسم در افغانستان پخش می کرد، نشان داد که عمده ترین کشورهای طرفدار آزادی مطلق ماهواره ها و ارسال بی قید وشرط هر برنامه پخش مستقیم ماهواره ای نیز نسبت به نوع اطلاعات و اخبار و برنامه های تلویزیونی که در قلمرو سرزمینی و حتی در قلمرو نفوذ سیاسی و اقتصادی آن ها پخش می شود، حساسیت دارند. از نوع واکنش این بیل کشورها می توان دریافت که احتمالاً به تدوین مقرراتی بین المللی

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه ارشد دربارهN-، سینامیلیدن، N-سینامیلیدن

Written by 

دیدگاهتان را بنویسید