خصوصیات سطح سنی کودکان دوره دوم ابتدایی،که در سن 9 تا 12 سالگی را شامل می شود0

2-18-1  خصوصیات بدنی کودک دبستانی

1- در رشد بیشتر دختران و آن عده از پسران که بلوغ را زودتر آغاز کرده اند، جهشی دیده می شود .

2- غالب دختر ها به بلوغ جنسی می رسند.

3- هماهنگی های ظریف حرکتی بسیار خوب است.

4- رشد استخوان ها هنز کامل نیست و از این رو استخوان ها و رباط های کودک تحمل فشار زیاد را ندارد.پسر ها قدرت و تحمل زیادی پیدا می کنند وازبازی های خشن چنان لذت می برند،که اغلب به خود صدمه می زنند( بیلر،1369).

رشد جسمانی در دوره دبستان ، نسبتاًکندتر از دوره های قبل است.قد کودک 6 ساله تقریباً 112 سانتی متر و وزنش 22کیلو گرم است. تا 10 سالگی پسران از دختران اندکی بلندتر و سنگین ترند،ولی در 15 سالگی دختران از پسران دراین زمینه پیشی می گیرند.نسبت و شکل اندام های بدن،به بزرگسالان شبیه می شود و استخوان هار بدن سخت می گردند. فشار خون کودک به تدریج افزایش  پیدا می کند،اما از ضربان قلب او کاسته می شود . پسران بیشتر بافت های ماهیچه ای و دختران بیشتر بافت های چربی دارند(شفیع آبادی،1385).

کودک در این سن بیشتر به بازی هایی تمایل دارد که با حرکات زیاد توأم باشد ومی خواهدسرعت،قدرت و مهارت خود را امتحان کند.او به بازی های دسته جمعی علاقمند می شود و می خواهد در هر بازی رفیق و شریکی داشته باشد ، تا به او کمک کند و مخالفی که به مبارزه و مباحثه با او بپردازد،زیرا در این مرحله،میل به رقابت ظاهر می شود و دوام و شدت می یابد و کودک را وامی دارد که نهایت کوشش خود را برای پیروزی بر دشمن به عمل آورد(شعاری نژاد،1387 ).

2-18- 2  خصوصیات اجتماعی

1 – گروه همسالان تدریجاً مقتدر می شود و به عنوان منبع اصلی استاندارد های رفتاری و تشخیصی پیشرفت،جانشین بزرگسالان می شود.

2- علائق دخترها و پسر ها،به تدریج تفاوت بیشتری پیدا می کند .

3- بازی های گروهی مورد توجه قرار می گیرد و روحیهً کلاسی قویتر می شود.

4- شیدایی و قهرمان پرستی در این سن معمول است.

2-18- 3  خصوصیات عاطفی 

1- تضاد بین مقررات گروهی و قوانین اجتماعی ممکن است ایجاد اشکال کند و برای مثال به بزهکاری نوجوانان بینجامد .

کودکان این سن قادرند،نسبی بودن موقعیت ها را در نظر بگیرند و بپذیرند که قوانین و مقررات،مطلق نیستند،بلکه سلسله اعمال پیشنهادی هستند.

2-18-4  خصوصیات ذهنی

در دوره دبستانی رشدذهنی و استدلالی کودک سریع است و به تدریج مهارت در حل مسئله  را کسب می کند.علاقهً زیادی به یادگیری دارد و انگیزه های درونی او برای کشف و ابتکارقوی است.حرف زدن را دوست دارد و مهارتش درآن به مراتب بیشتر از نوشتن است .اشتیاق زیادی به پاسخ گویی داردومعمولاٌ این کار را بدون توجه به دانستن جواب صحیح انجام می دهد.ممکن است که معلم دبیرستان دربرانگیختن دانش آموزان به فعالیت داوطلبانه درکلاس با مشکلاتی روبه رو شود ،امامعلمان دوره ابتدایی چنین مشکلاتی ندارند،زیرا کودکان ابتدایی دارای انگیزه های درونی قوی برای فعالیت اند( بیلر،1369).

در این سن کودک از داستان ها لذت می برد و قادراست بدون برقراری زیاد،به آن هاگوش فرا دهد.سرود هاوترانه های کودکانه را به سرعت می تواند به خاطر بسپارد و  دوست دارد در خواندن دسته جمعی سرود شرکت کند.در بازی هاشرکت فعال دارد و ازمقررات آن ها پیروی می کند.کودکان در این دوره گاهی از کلمات رکی‍ِک استفاده می کنند و ممکن است که معنای دقیق آنهارا ندانند،اماعکس العمل های دیگران در مقابل آن ها،باعث تقویت و تکرار چنین رفتار هایی می شود.در این سن کودکان به خبرچینی تمایل دارندوهدف اصلی آن هاازاین رفتار،جلب توجه دیگران است ( استوپارد،1377).

مطلب مرتبط :   بازی و تئاتر و تاثیر ان در پرورش فکری کودکان

 

2-19 عملکرد تحصیلی

  2-19-1 پیشرفت

نیازبه پیشرفت،میل به انجام دادن کارها متناسب با معیار برتری است.این نیاز،افراد را برای جستجو کردن « موفقیت در رقابت با معیار برتری » باانگیزه میکند( مک کللندو همکاران،1953،به نقل از ریو، 2005،ترجمه محمدی،1385).

گیج و برلاینر(1371)انگیزهً پیشرفت را به صورت یک میل یا علاقه به موفقیت کلی یاموفقیت در یک زمینه  فعالیت خاص تعریف کرده اند.پژوهش های انجام شده دراین زمینه نشانداده اند که افرادازلحاظ این نیاز با هم تفاوت زیادی دارند.بعضی افراد دارای انگیزه سطح بالایی هستند و دررقابت با دیگران و در کار های خود،برای کسب موفقیت،به سختی می کوشند.بعضی دیگرانگیزه چندانی به پیشرفت و موفقیت ندارندواز ترس شکست آمادهً خطر کردن برای کسب موفقیت نیستند(سیف،1386).

2-19-2 عملکرد تحصیلی

چنانچه آموخته های آموزشگاهی فرد متناسب با توان و استعداد بالقوه او باشد یاآموخته های فرد متناسب با توان و استعداد وی بوده،در یادگیری  فاصله ای بین توان بالقوه و بالفعل او نباشد،می توان گفت که دانش آموز به پیشرفت تحصیلی نائل گردیده است(افروز،1378 ).

2-19-3  اسناد ها بعدازموفقیت وشکست

دانش آموزان دانشجویان پس از شکست،عموماُبراهمیت علل بیرونی(سخت بودن امتحان،عملکرد معلم ، محیط آموزشی،محیط خانوادگی و کتاب) تأکید می ورزند و بعداز موفقیت تمایل دارند که بیشتر بر آثار عوامل درونی ( کوشش،انگیزه،هوش،فعالیت ودقت)تأکید کنند،سه دیدگاه در این باره وجوددارد:الف)بر طبق دیدگاه اول وقتی که دانش آموزی موفق است،می توانداعتماد و احساس ارزش شخصی خودرابا اسنادکردن عملکرد خودبه عوامل درونی افزایش دهد،وبرعکس زمانی که با شکست مواجه می شود،می تواندباانکارمسئولیت ،عملکردخودرا به عواملی از قبیل معلم،زندگی خانوادگی یا دشواری مطالب نسبت دهد و به این ترتیب از پیامدهای مخرب عزت نفس اجتناب کند .

ب) اگردانش آموزان و دانشجویان انتظارات موفقیت داشته باشند و نمره قبولی بیاورند و یااگرانتظار شکست داشته باشند و نمره مردودی بیاورند،گرایش خواهند داشت که عملکرد خودرا به عواملی پایدار و درونی اسناد بدهند.امااگرعملکردآنان مغایر با انتظارات آنها باشد،درآن صورت عملکرد خودرا به عواملی ناپایدارمثل شانس و آزمون دشوار اسناد خواهند داد .

ج) ازآن جاکه عملکرد دانش آموزان و دانشجویان اغلب علنی و آشکاراست،دانش آموزان و دانشجویان نمره های پایین خود را به عوامل بیرونی اسناد می دهند تا از شرمساری شکست تحصیلی اجتناب کنند و نمرات خودرا به تلاش یااستعدادخوداسناد می  دهند تا از خود تصور شایستگی و قابلیت در ذهن دیگران ایجاد کنند ( لاتیز، 1380 ) .

درنظریه اسناد به طورکلی  چهار علت در موقعیت های موفقیت و عدم موفقیت تحصیلی  بیان می شود . توانایی ، کوشش ، سطح دشواری ، تکلیف و شانس . توانایی و کوشش اسناد های درونی هستند و سطح دشواری و تکلیف و شانس اسناد های بیرونی برای فرد هستند . توانایی وکوشش چون در خود فرد قرار دارد و عوامل درونی هستند ،درحالی که سطح دشواری تکلیف چون منشاء آن در خارج از افراد است ،عوامل بیرونی محسوب می شوند .توانایی وکوشش اگر چه درونی هستند ولی یکسان نیستند . عامل توانایی نسبتاُ با ثبات و کمتر قابل تغییر است در حالی که کوشش می تواند تغییر کند . همین طور سطح دشواری تکلیف یک خصوصیت با ثبات است . در حالی که شانس بی ثبات و غیر قابل پیش بینی است ( سیف ، 1386 ) .

2-20 عوامل مؤثر برعملکرد  تحصیلی

2-20-1 محیط خانواده

صاحبنظران روانشناسی و علوم تربیتی یکی از مهمترین نهاد های مؤثر درپیشرفت تحصیلی رامحیط خانواده بر می شمارند .زیرا محیط خانواده اولین و با دوام ترین عامل در تکوین شخصیت کودکان ، نوجوانان و زمینه ساز رشد جسمانی ، اخلاقی ، عقلانی و عاطفی است .پدر و مادری که به تعلیم و تربیت ، سواد،حسن رفتار یا هر نوع پیشرفت اجتماعی بی توجه باشد مسلماً در پیشرفت تحصیلی فرزند خود تأ ثیر منفی گذاشته است . محیط خانوادگی بیشتر از بهره هوشی کودکان در موفقیت تحصیلی آنان مؤثر است . پس والدین باید  بدانند محیطی که برای کودکان خود فراهم کنند ، باید محیطی غنی و آکنده از صفا و صمیمیت ، مهر  و عطوفت و همراه با نظم و انضباط،تفریحات مناسب و گردش های به موقع باشد ( بهرام زاده ، 1382 به نقل از شاروک ، 1967) .

مطلب مرتبط :   تاریخچه ورود فناوری اطلاعات به کتابخانه ها

2-20-2  بی سوادی یا کم سوادی والدین

این مورد یکی از عوامل مؤثر در افت تحصیلی دانش آموزان است.پایین بودن سطح تحصیلات و فرهنگ خانواده دردرجه اول سبب می شود که خانواده نتواند کمک های درسی لازم رابه دانش آموزان ارائه کندودر حل مشکلات درسی آنان را یاری کنند.  پایین بودن سطح تحصیلات خانواده سبب میشودکه والدین نتوانند در خانه از روزنامه،مجلات و کتاب های درسی کمکی استفاده کند،در نتیجه فرزندان نیز از این لحاظ در محرومیت  به سر می برند(بیا بانگرد،1387).

2-20-3  ناکافی بودن امکانات داخل خانه

فراهم کردن امکاناتی ازقبیل میز،صندلی و اتاق مخصوص برای خانواده هایی که در یک اتاق زندگی می کنند بسی دشواراست.برخی از دانش آموزان جای مناسبی برای درس خواندن درخانه ندارند و مجبورمی شوند برای پیداکردن مکانی آرام و بدون سر و صدا برای مطالعه به کتابخانه یا مدرسه بروند. بیرون رفتن دانش آموزان از خانه به هر نیتی که باشد ممکن است مشکلاتی برای آنان  و خانواده ها یشان به وجود آورد . برخی دانش آموزان عادت دارند که شب ها مطالعه کنند .

شلوغ بودن خانه و نداشتن مکانی مناسب باعث می شود که آنان نتوانند به خوبی از عهده انجام تکالیف خود برآیند و در نتیجه دچارافت تحصیلی می شوند . بنابر این فراهم کردن امکانات می تواند در پیشرفت تحصیلی فرد تأ ثیرات بسزایی داشته باشد.آگاهی والدین از شیوه های مطالعه:ممکن است دانش آموزان شیوه های صحیح مطالعه را نیاموخته باشد و ندانند چه موقع ، کجا و چگونه باید مطالعه کنند. والدین نیز ممکن است زمینه های مناسب مطالعه رابرای او فراهم نکرده باشند یا به علت عدم آگاهی از شیوه های صحیح  مطالعه، نتوانند مهارت های مطالعه را به او بیاموزند.

2-20-4  فقر اقتصادی

فقراقتصاد خانواده ، توان اولیا در تأ مین بهداشت ، خوراک و پوشاک مناسب ، کتب و وسایل کمک آموزشی به صفر می رساند . این چنین مشکلات سبب می شود که دانش آموز نتواند آمادگی  لازم را  برای یادگیری و فعالیت کلاسی داشته باشد و در نتیجه انگیزه و رغبت برای یادگیری رااز دست می دهد(خیر،1382).

2-20- 5  معلمان و اولیای مدرسه

معلمان از طریق اولیای مدرسه می توانند هر یک از دانش آموزان را بشناسند و متناسب با وضعیت روحی و روانی و خانوادگی با آنان رفتار کنند . اگر اولیای مدرسه در ابتدای سال ، استقبال خوبی از دانش آموزان داشته باشندو در حد امکان با هدیه کردن یک شاخه گل به هر یک از  دانش  آموزان ، نگرش مثبتی درآنان ایجاد کنند ، می توانند  خوشبینی نسبت به مدرسه و مقدمهً علاقه مندی به درس و یادگیری و ایجاد پرورش میل ورغبت رادرآنان به وجود آورند (مرتضوی زاده ، 1379) .

 

Written by